0
ویژه نامه ها

آدم دروغ‌گو، کلّه کلاهش سوراخ است

این مثل در رسوایی و کم‌حافظه بودن دروغ‌گویان استعمال می‌شود و مأخذ آن، این حکایت است که شخصی در مجلسی دروغی گفت. دیگری برای اینکه او را رسوا کند، گفت: آن‌که ته کلاهش سوراخ دارد دروغ گفت. این شخص فوراً دست
آدم دروغ‌گو، کلّه کلاهش سوراخ است
آدم دروغ‌گو، کلّه کلاهش سوراخ است

 






 

زمینه پیدایش

این مثل در رسوایی و کم‌حافظه بودن دروغ‌گویان استعمال می‌شود و مأخذ آن، این حکایت است که شخصی در مجلسی دروغی گفت. دیگری برای اینکه او را رسوا کند، گفت: آن‌که ته کلاهش سوراخ دارد دروغ گفت. این شخص فوراً دست به کلاه خود بُرد که ببیند سوراخ کجاست.(1)

پیامها

1. دروغ‌گو کم‌حافظه است.
2. سخن غیرحق و غیرواقعی در حافظه نمی‌ماند.
موارد کاربرد: 1. به کسی که یک مطلب را به تفاوت و اختلاف گفته باشد. 2. کسی که دروغِ گوینده، برایش معلوم شده باشد از این ضرب‌المثل استفاده می‌کند.

ضرب المثل های هم مضمون

ـ چراغ دروغ، فروغ ندارد.
ـ چراغ کذب را نَبْوَد فروغی.(2)
ـ آدم دروغ‌گو، دُم خروس از جیبش پیداست.
ـ دروغ، بوی پیازداغ می‌دهد.(3)
ـ دروغ که از دور می‌آید یک پایش می‌لنگد.
ـ دروغ گل می‌دهد، ولی میوه نمی‌دهد. (4)
ـ دروغ‌گو، زود مچش گیر می‌افتد.
ـ دروغ‌گو، کم‌حافظه است. (5)
ـ گفتی باور کردم، اصرار کردی به شک افتادم، قسم خوردی یقین کردم دروغ است.(6)

اشعار هم مضمون

دَمِ صبح کاذب بُوَد زود میر * ولی صبح صادق شد آفاق‌گیر(7) (امیر خسرو)
هر آن کس که باشد دروغ‌آزمای * نکوهیده باشد به نزد خدای کند روی، هر دم دروغش سیاه * سوی قعر دوزخ نمایَدْش راه)(8) (فردوسی)
به صدق کوش که خورشید زاید از نَفَست * که از دروغ سِیَه‌روی گشت صبح نخست(9) (حافظ)

ریشه های قرآنی حدیثی

«إِنَّ اللَّهَ لَا یَهْدِی مَنْ هُوَ کَاذِبٌ کَفَّارٌ؛ خداوند آن کس را که دروغ‌گو و کفرا‌ن‌کننده است هرگز هدایت نمی‌کند (و از رسیدن به هدف باز می‌دارد)». (زمر: 3)
رسول خدا(صلی الله علیه وآله): «اِنَّ الْکِذْبَ یُسَوِّدُ الْوَجْهَ؛ دروغ روسیاهی می‌آورد.»
امام علی(علیه السلام): «اَلْکاذِبُ مُهانٌ ذَلیلٌ؛ دروغ‌گو، حقیر و خوار است.»(10)
امام علی(علیه السلام): «عاقُبَةٌ الْکِذْبِ مَلامَةً وَ‌ نَدامَةٌ؛ سرانجام دروغ‌گویی، سرزنش و پشیمانی است».(11)

لغات

فروغ: روشنائی.
دم: زمانی که به اندازه یک دم یا بازدم.
زودمیر: زود از بین رونده.
آفاق‌گیر: عالم‌گیر.
آزمای: آزمایش کننده، تجربه کننده.
نمایدش: به او نشان دهد.
زاید: به وجود آید.

پی نوشت ها :

1. احمد بهمنیار، داستان‌نامه بهمنیاری، تهران، دانشگاه تهران، چ 3، 1361، ص 93.
2. امثال و حکم دهخدا، تهران، امیر کبیر، چ 4، 1357، ج 2، ص 609.
3. غلامرضا حیدری ابهری، حکمت‌نامه پارسیان، قم، نشر جمال، چ 1، 1385، ص 295.
4. ابراهیم شکورزاده بلوری، دوازده هزار مثل فارسی، مشهد، آستان قدس رضوی، چ 2، 1384، ص 514.
5. امثال و حکم دهخدا، ج 2، ص 799.
6. دوازده هزار مثل فارسی، ص 833.
7. حکمت نامه پارسیان، ص 296.
8. امثال و حکم دهخدا، ج 4، ص 1903.
9. همان، ج 1، ص 445.
10. حکمت‌نامه پارسیان، ص 296.
11. تمیمی آمدی، غرر الحکم و دررالکلم، تحقیق: سید جلال الدین محدث، تهران، دانشگاه تهران، چ 3، 1360، ج 4، ص 363.

منبع مقاله :
مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما



 

 

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
رزمایش اقتدار ۹۹ نیروی زمینی ارتش
رزمایش اقتدار ۹۹ نیروی زمینی ارتش

رزمایش اقتدار ۹۹ نیروی زمینی ارتش

میزان مرده‌زایی، سقط جنین و سزارین در زنان ایرانی/ کاهش ۷۰درصدی "نرخ باروری ایران" طی ۳۰ سال گذشته!
میزان مرده‌زایی، سقط جنین و سزارین در زنان ایرانی/ کاهش ۷۰درصدی "نرخ باروری ایران" طی ۳۰ سال گذشته!

میزان مرده‌زایی، سقط جنین و سزارین در زنان ایرانی/ کاهش ۷۰درصدی "نرخ باروری ایران" طی ۳۰ سال گذشته!

روضه خوانی : مراسم عزاداری روز شهادت حضرت زهرا(س)
روضه خوانی : مراسم عزاداری روز شهادت حضرت زهرا(س)

روضه خوانی : مراسم عزاداری روز شهادت حضرت زهرا(س)

حکمت (نسخه اینستاگرام) | رفیق شیش / استاد دانشمند
حکمت (نسخه اینستاگرام) | رفیق شیش / استاد دانشمند

حکمت (نسخه اینستاگرام) | رفیق شیش / استاد دانشمند

قرائت حدیث کساء : مراسم عزاداری روز شهادت حضرت زهرا(س)
قرائت حدیث کساء : مراسم عزاداری روز شهادت حضرت زهرا(س)

قرائت حدیث کساء : مراسم عزاداری روز شهادت حضرت زهرا(س)

مراسم عزاداری روز شهادت حضرت زهرا(س): قرائت حدیث کساء و روضه خوانی
مراسم عزاداری روز شهادت حضرت زهرا(س): قرائت حدیث کساء و روضه خوانی

مراسم عزاداری روز شهادت حضرت زهرا(س): قرائت حدیث کساء و روضه خوانی

حکمت | توسعه و برکت در وقت / استاد عالی
حکمت | توسعه و برکت در وقت / استاد عالی

حکمت | توسعه و برکت در وقت / استاد عالی

صهیونیزم ویروسی خطرنا‌کتر از کرونا!
صهیونیزم ویروسی خطرنا‌کتر از کرونا!

صهیونیزم ویروسی خطرنا‌کتر از کرونا!

میراثی که ترامپ به جای گذاشت!
میراثی که ترامپ به جای گذاشت!

میراثی که ترامپ به جای گذاشت!

فرازی زیبای از سوره یوسف/ استاد عبدالباسط
فرازی زیبای از سوره یوسف/ استاد عبدالباسط

فرازی زیبای از سوره یوسف/ استاد عبدالباسط

شیوه عجیب دولت در واگذاری پالایشگاه کرمانشاه!
شیوه عجیب دولت در واگذاری پالایشگاه کرمانشاه!

شیوه عجیب دولت در واگذاری پالایشگاه کرمانشاه!

تلاوت آیه 145 سوره آل عمران/ استاد شحات محمد انور
تلاوت آیه 145 سوره آل عمران/ استاد شحات محمد انور

تلاوت آیه 145 سوره آل عمران/ استاد شحات محمد انور

تلاوت آیه 44 سوره هود استاد محمود شحات انور
تلاوت آیه 44 سوره هود استاد محمود شحات انور

تلاوت آیه 44 سوره هود استاد محمود شحات انور

استراتژی تقریب مذاهب اسلامی
استراتژی تقریب مذاهب اسلامی

استراتژی تقریب مذاهب اسلامی

سوال از شورای خلافت/ استاد پیشوایی
سوال از شورای خلافت/ استاد پیشوایی

سوال از شورای خلافت/ استاد پیشوایی

درباره بیت النور قم/ استاد پیشوایی
درباره بیت النور قم/ استاد پیشوایی

درباره بیت النور قم/ استاد پیشوایی

نسبت مختار با امام حسین علیه السلام/ استاد پیشوایی
نسبت مختار با امام حسین علیه السلام/ استاد پیشوایی

نسبت مختار با امام حسین علیه السلام/ استاد پیشوایی

معرفی شخصیت نفیسه خاتون
معرفی شخصیت نفیسه خاتون

معرفی شخصیت نفیسه خاتون

سخن آوا | آیا تو چنان‌که می‌نمایی هستی؟ / استاد دارستانی
سخن آوا | آیا تو چنان‌که می‌نمایی هستی؟ / استاد دارستانی

سخن آوا | آیا تو چنان‌که می‌نمایی هستی؟ / استاد دارستانی

آشنایی با موسس ماندگار بیمارستان الغدیر تهران
آشنایی با موسس ماندگار بیمارستان الغدیر تهران

آشنایی با موسس ماندگار بیمارستان الغدیر تهران

آخرین وضعیت داوطلبان واکسن ایرانی کرونا
آخرین وضعیت داوطلبان واکسن ایرانی کرونا

آخرین وضعیت داوطلبان واکسن ایرانی کرونا