0
ویژه نامه ها

حقوق مردم در حکومت

مديريت با پاسداشت حقوق مردمان، اداره شوندگان، و خدمت گيرندگان معنا مي يابد؛ و از اين روست که امام علي (ع) به مالک اشتر يادآور شده است که رعايت حقّ هر يک از تو خواسته شده است: « و کُلٌّ قَدِ استُرعِيتَ حَقَّهُ »؛ يعني هر
حقوق مردم در حکومت
 حقوق مردم در حکومت

 

نويسنده: مصطفي دلشاد تهراني





 

« وَ کُلٌّ قَدِ استُرعِيتَ حَقَّهُ. »
و رعايت حقّ هر يک از تو خواسته شده است.
مديريت با پاسداشت حقوق مردمان، اداره شوندگان، و خدمت گيرندگان معنا مي يابد؛ و از اين روست که امام علي (ع) به مالک اشتر يادآور شده است که رعايت حقّ هر يک از تو خواسته شده است: « و کُلٌّ قَدِ استُرعِيتَ حَقَّهُ »؛ يعني هر که داراي حقّي است، لازم است حقّ او - هر چه باشد - گزارده شود و در آن هيچ کوتاهي روا نگردد. اين تعهّدي الهي و انساني است، و جز بدان مديريت سامان درست نمي يابد. امام (ع) به مالک اشتر چنين توجّهي داده است:
« وَ کُلٌّ فَاعذِر إِلَي اللهِ فِي تَأدِيَةِ حَقِّهِ إِلَيهِ. » (1)
و درباره ي هر کس بايد به گونه اي رفتار کني که در گزاردن حقّ او بتواني در درگاه خدا عذري پذيرفته داشته باشي.
گزاردن حقّ مردمان، اداره شوندگان، و خدمت گيرندگان تا بدان حدّ است که هيچ کوتاهي در آن روا نشده باشد، و بساماني کامل برايشان فراهم شود، چنان که اميرمؤمنان علي (ع) به مالک فرموده است:
« وَ فِي اللهِ لِکُلٍّ سَعَةٌ، وَ لِکُلٍّ عَلَي الوَالِي حَقٌ بِقَدرِ مَا يُصلِحُهُ. » (2)
و براي هر يک از اينان فراخ سهمي است، و براي هر يک بر گردن سرپرست به اندازه اي که زندگي شان را به سامان رساند حقّي است.
اين پاسداشت، در آموزه هاي امام علي (ع) چنان است که مديريت جز با آن، معناي واقعي خود را نمي يابد، و هيچ گونه کوتاهي در آن روا نيست. امام (ع) در اين باره با بياني هشدار دهنده فرموده است:
« إِنَّ لِلَّهِ عِبَاداً يَخْتَصُّهُمُ اللَّهُ بِالنِّعَمِ لِمَنَافِعِ الْعِبَادِ؛ فَيُقِرُّهَا فِي أَيْدِيهِمْ مَا بَذَلُوهَا؛ فَإِذَا مَنَعُوهَا نَزَعَهَا مِنْهُمْ ثُمَّ حَوَّلَهَا إِلَى غَيْرِهِمْ. » (3)
همانا خدا را بندگاني است که آنان را به نعمت ها مخصوص کند براي سودهاي بندگان؛ پس آن نعمت ها را در دست آنان وا مي نهد چندان که آن را ببخشند؛ و چون از بخشش بازايستند، نعمت ها را از ايشان بستاند و ديگران را بدان مخصوص گرداند.
بنابراين، لازم است کليه حقوق مردمان، اداره شوندگان، و خدمت گيرندگان، تعريف شده باشد، و هم خود، از آن آگاه باشند تا مطالبه کنند، و هم در مديريت بدون کم و کاست، گزارده شود. بر اين اساس، اميرمؤمنان علي (ع) پيوسته مردمان را به حقوقشان آگاه مي کرد و از آنان مي خواست تا حقوقشان را مطالبه کنند. آن حضرت در ضمن خطبه اي به مردمان فرمود:
« أَيُّهَا النَّاسُ! إِنَّ لِي عَلَيْکُمْ حَقّاً، وَ لَکُمْ عَلَيَّ حَقٌّ: فَأَمَّا حَقُّکُمْ عَلَيَّ: فَالنَّصِيحَةُ لَکُمْ، وَ تَوْفِيرُ فَيْئِکُمْ عَلَيْکُمْ، وَ تَعْلِيمُکُمْ کَيْلا تَجْهَلُوا، وَ تَأْدِيبُکُمْ کَيْما تَعْلَمُوا. » (4)
مردم، مرا بر شما حقّي است، و شما را بر من حقّي. امّا حقّ شما بر من عبارت است از: خيرخواهي شما، و فراوان کردن درآمدهايتان و سرريز کردن آن بر شما، و آموزش دادن به شما تا در ناداني نمانيد، و تربيت کردن شما تا نيک بدانيد.
آگاهي و بهره مندي - آن هم به طور کامل - حقوقي است که بدون آن، حقوق مردمان گزارده نمي شود. حقّ مردمان، اداره شوندگان، و خدمت گيرندگان است که بدون پرده پوشي، از امور آگاهي يابند و مديريت هاي غيرشفاف براي آنان رخت بربندد. اميرمؤمنان علي (ع) به مالک اشتر فرموده است:
« وَ إِن ظَنَّتِ الرَّعِيَّةُ بِکَ حَيفًا، فَأصحِر لَهُم بِعُذرِکَ، وَ اعدِل عَنکَ ظُنُونَهُم بِإصحَارِکَ، فَإِنَّ فِي ذلِکَ رِيَاضَةً مِنکَ لِنَفسِکَ، وَ رِفقًا بِرَعِيَّتِکَ، وَ إِعذَارًا تَبلُغُ فِيهِ حَاجَتَکَ مِن تَقوِيمِهِم عَلَي الحَقّ. » (5)
اگر شهروندان درباره ي تو ستم روا داشتني را گمان بردند، دليل خود را بر ايشان شفاف آشکار کن، و با اين شفاف سازي ات، گمان هاي [ بد ] ايشان را از خويش بگردان، که در اين کار، گونه اي پرورش دادن نفست است و همراهي و نرمشي با شهروندانت، و دليل آوردني است که برپا داشتن و بردن آنان به راه حق به خواست خودت هم رسيده اي.
مبناي مديريت، پاسداشت حقوق همه جانبه ي مردمان، و گزاردن آن، بي کم و کاست است.

پي نوشت ها :

1- نهج البلاغه، نامه ي 53.
2- همان.
3- همان، حکمت 425.
4- همان، خطبه ي 34.
5- همان، نامه ي 53.

منبع مقاله :
دلشاد تهراني، مصطفي؛ (1390)، رايت درايت: اخلاق مديريتي در عهدنامه ي مالک اشتر، تهران: انتشارات دريا، چاپ اول



 

 

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
مراسم تحلیف سید ابراهیم رئیسی برگزار شد
مراسم تحلیف سید ابراهیم رئیسی برگزار شد

مراسم تحلیف سید ابراهیم رئیسی برگزار شد

تعدیل چاپگر سه بعدی برای چاپ غذا یا سرامیک و محدودیت‌های چاپ
تعدیل چاپگر سه بعدی برای چاپ غذا یا سرامیک و محدودیت‌های چاپ

تعدیل چاپگر سه بعدی برای چاپ غذا یا سرامیک و محدودیت‌های چاپ

آیا آمریکا از عراق خارج می‌شود؟
آیا آمریکا از عراق خارج می‌شود؟

آیا آمریکا از عراق خارج می‌شود؟

یادداشت ها و اخبار ویژه روزنامه های داخلی (پنج شنبه 14 خرداد 1400)
یادداشت ها و اخبار ویژه روزنامه های داخلی (پنج شنبه 14 خرداد 1400)

یادداشت ها و اخبار ویژه روزنامه های داخلی (پنج شنبه 14 خرداد 1400)

وقتی گناه میکنید شهادت را پاک میکنند/ استوری: حاج حسین یکتا
وقتی گناه میکنید شهادت را پاک میکنند/ استوری: حاج حسین یکتا

وقتی گناه میکنید شهادت را پاک میکنند/ استوری: حاج حسین یکتا

استوری «باور نکن تنهایی ات را»/ محمد اصفهانی
استوری «باور نکن تنهایی ات را»/ محمد اصفهانی

استوری «باور نکن تنهایی ات را»/ محمد اصفهانی

بارورسازی ابرها با الکتریسیته در امارات
بارورسازی ابرها با الکتریسیته در امارات

بارورسازی ابرها با الکتریسیته در امارات

حقبقت حادثه برای اتوبوس سازمان محیط‌زیست!
حقبقت حادثه برای اتوبوس سازمان محیط‌زیست!

حقبقت حادثه برای اتوبوس سازمان محیط‌زیست!

چمران و انتخاب زاکانی به عنوان شهردار تهران
چمران و انتخاب زاکانی به عنوان شهردار تهران

چمران و انتخاب زاکانی به عنوان شهردار تهران

سوگند اعضای شورای شهر جدید تهران
سوگند اعضای شورای شهر جدید تهران

سوگند اعضای شورای شهر جدید تهران

روند ساخت مدال‌های بازیافتی المپیک توکیو
روند ساخت مدال‌های بازیافتی المپیک توکیو

روند ساخت مدال‌های بازیافتی المپیک توکیو

تجلیل از قهرمانی که هم مدافع سلامت و هم ورزشکار است!
تجلیل از قهرمانی که هم مدافع سلامت و هم ورزشکار است!

تجلیل از قهرمانی که هم مدافع سلامت و هم ورزشکار است!

آیا تزریق واکسن آسترازکا ممنوعیت دارد؟
آیا تزریق واکسن آسترازکا ممنوعیت دارد؟

آیا تزریق واکسن آسترازکا ممنوعیت دارد؟

دابسمش ارشا اقدسی در برنامه خندوانه با آهنگ همایون شجریان
دابسمش ارشا اقدسی در برنامه خندوانه با آهنگ همایون شجریان

دابسمش ارشا اقدسی در برنامه خندوانه با آهنگ همایون شجریان

۱۰ برنامه رئیسی برای شکست تورم و کرونا
۱۰ برنامه رئیسی برای شکست تورم و کرونا

۱۰ برنامه رئیسی برای شکست تورم و کرونا

غوغای امیرحسین زارع مقابل کشتی گیر کوزوویی
غوغای امیرحسین زارع مقابل کشتی گیر کوزوویی

غوغای امیرحسین زارع مقابل کشتی گیر کوزوویی

مصطفی حسین خانی مقابل حریف آمریکایی مغلوب شد
مصطفی حسین خانی مقابل حریف آمریکایی مغلوب شد

مصطفی حسین خانی مقابل حریف آمریکایی مغلوب شد

امیرحسین زارع مقابل حریف اوکراینی پیروز شد
امیرحسین زارع مقابل حریف اوکراینی پیروز شد

امیرحسین زارع مقابل حریف اوکراینی پیروز شد

جابه جایی بزرگترین لاکپشت آبی جهان به وسیله جرثقیل!
جابه جایی بزرگترین لاکپشت آبی جهان به وسیله جرثقیل!

جابه جایی بزرگترین لاکپشت آبی جهان به وسیله جرثقیل!

امیر قلعه‌نویی و گلایه از داوری
امیر قلعه‌نویی و گلایه از داوری

امیر قلعه‌نویی و گلایه از داوری

تایم لپس ساخت هواپیمای مافوق صوت
تایم لپس ساخت هواپیمای مافوق صوت

تایم لپس ساخت هواپیمای مافوق صوت