دوشنبه، 4 اسفند 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

پرسش :

از نظر اسلام؛ آسمان دارای چه ویژگی‌هایی است و بر زمین چه برتری دارد؟


پاسخ :
پاسخ اجمالی:
با این‌که آسمان و زمین از نشانه‌هاى عظمت پروردگار و قدرت او هستند، اما در قرآن کریم ویژگی‌هایی برای آسمان و نیز تأثیرات و برکات مادی و معنوی آن بر زمین ذکر شده است، که نشان‌گر جایگاه بلند آسمان و برتری و فضیلت آن بر زمین است. برخی از این ویژگی‌ها عبارتند از: مبدأ نزول باران و رزق و خیر و برکت، مجراى نزول وحى، جایگاه فرشتگان و... .
البته ویژگی‌هاى مشترکی نیز بین ‏آسمان و زمین وجود دارد؛ مانند این‌که آسمان‌ها و زمین همانند دیگر موجودات عالم، حمد و تسبیح خدا را می‌گویند.

پاسخ تفصیلی:
از نگاه قرآن؛ آسمان و زمین از نشانه‌هاى عظمت پروردگار و قدرت او و از نعمت‌های الهی بر انسان‌ها هستند، و نیز از آنها چنین استفاده می‌شود که: در جهان هستى، هفت آسمان وجود دارد، و آسمان دنیا (آسمان نزدیک‌تر و یا پست‌تر) همان آسمانى است که این ستاره‌هاى محسوس در آن، شناورند؛ و در جهان، هفت زمین وجود دارد که در قرآن از آن یاد شده است در آن‌جا که فرمود: «اللَّهُ الَّذی خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ».[1] یکى از آنها زمین این دنیا است.[2]
درباره ویژگی و نعمت آرامش زمین می‌خوانیم: «او کسى است که زمین را براى شما رام کرد، بر شانه‌هاى آن راه بروید و از روزی‌هاى خداوند بخورید و بازگشت و اجتماع همه به سوى او است».[3] و «همان خداوندى که زمین را براى شما محل آسایش قرار داد و راه‌هایى در آن ایجاد کرد».[4] خداوند، زمین را تشبیه می‌کند به گهواره، که مکانى است آماده براى نشستن و خوابیدن و گویا انسان، کودکى است که به گهواره زمین سپرده شده و در آن‌جا همه وسائل آسایش او فراهم است. در آیه شریفه، زمین را مهد آرامش و آسایش قرار داده است و حرکت‌هاى‏ وضعى و انتقالى آن بسیار آرام است و به واسطه کرویت زمین و قانون جاذبه آن و همچنین قشر عظیم هوایى که اطراف آن‌را گرفته است، می‌تواند، محل آسایش و راحتى و مکان امنى براى زندگى باشد.
با این همه؛ آسمان داراى جایگاه بلند و پُراهمّیتى است و در روایات، اشیا و امور ارزش‌مند به آن تشبیه شده است.[5] نظام شگفت انگیز آسمان که هر جزء آن آیتى از آیات الهی ‏است، با گذشت میلیون‌ها سال ‏بدون کم‌ترین انحراف و دگرگونی ‏ادامه دارد و با پیشرفت علم، هر روز پرده از این نظام شگفت‌آور کنار رفته، اسرار آن آشکار می‌شود.
در قرآن کریم ویژگی‌هایی برای آسمان و نیز تأثیرات و برکات مادی و معنوی آن بر زمین ذکر شده است، که می‌توان از آنها برتری و فضیلت آسمان بر زمین را فهمید؛ در این‌جا به برخی از آنها اشاره می‌شود:
1. مبدأ نزول باران و رزق و خیر و برکت: «و [نیز در] پیاپى آمدن شب و روز، و آنچه خدا از روزى از آسمان فرود آورده و به [وسیله‏] آن، زمین را پس از مرگش زنده گردانیده است؛ و [همچنین در] گردش بادها [به هر سو،] براى مردمى که می‌اندیشند نشانه‌هایى است»،[6] «و خدا از آسمان باران فرستاد و با آن زمین را پس از پژمردگى زنده کرد»،[7] «و روزى شما و آنچه وعده داده شده‌اید در آسمان است».[8]
2. سقف مرفوع: «وَالسَّقفِ المَرفُوعِ»؛[9] سوگند به سقف بلند آسمان. تعبیر «سقف» از آن‌رو است که ستارگان و کرات، چنان سراسر آسمان را پوشانده‌اند که به سقفى می‌مانند؛ همچنین ممکن است به جوّ اطراف زمین اشاره باشد که مانند سقفى محکم آن‌را فرا گرفته، از آسیب شهاب‌سنگ‌ها حفظ می‌کند.[10]
3. جایگاه اصلی فرشتگان: از آیات و روایات به دست می‌آید که جایگاه اصلی فرشتگان آسمان است؛ مانند: «قُلْ لَوْ کانَ فِی الْأَرْضِ مَلائِکَةٌ یَمْشُونَ مُطْمَئِنِّینَ لَنَزَّلْنا عَلَیْهِمْ مِنَ السَّماءِ مَلَکاً رَسُولاً»؛[11] بگو: اگر فرشتگانى در روى زمین ساکن بودند، هر آینه فرشته‌اى [همنوع آنها] از آسمان به رسالت بر آنان می‌فرستادیم.
امام على(ع) در وصف فرشتگان و اعمالشان می‌فرماید: «سپس خداوندِ سبحان، آسمان‌هاى برافراشته را از هم گشود و میان آنها را از اقسام فرشتگان پُر کرد».[12] مقصود از آسمان‌هایى که محل فرشتگان است، کرات و افلاک محسوس و مادّى نیست؛ بلکه عالم ملکوت است که افقى عالی‌تر از عالم ملک و محسوس دارد؛[13] چنان‌که ملائکه نیز خود مجرّدند نه مادّى.
4. مجراى نزول وحى: از آیه شریفه «قَدْ نَرى‏ تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ»[14] استفاده می‌شود، پیامبر خدا(ص) که در انتظار تغییر قبله بود، براى نزول وحى به آسمان می‌نگریست.[15]
5. جایگاه و مبدأ تدبیر امور: از آیات قرآن به دست می‌آید که جایگاه تدبیر امور، آسمان است؛ مانند این آیه شریفه: «پروردگار شما، خداوندى است که آسمان‌ها و زمین را در شش روز (شش دوران‏) آفرید سپس بر تخت [قدرت] قرار گرفت، و به تدبیر کار [جهان] پرداخت».[16]
ویژگی‌هاى مشترکی نیز بین ‏آسمان و زمین وجود دارد که از این جهت برتری میان آنها وجود ندارد؛ مانند:
1. تسبیح کننده: آسمان‌ها و زمین همانند دیگر موجودات عالم، حمد و تسبیح خدا را می‌گویند: «آسمان‌هاى هفت‌گانه و زمین و کسانى که در آنها هستند، همه تسبیح او می‌گویند و هر موجودى، تسبیح و حمد او می‌گوید ولى شما تسبیح آنها را نمی‌فهمید او بردبار و آمرزنده است».[17]
2. مطیع خداوند: قرآن، با صراحت، فرمان‌بردارى آسمان و زمین در مقابل اوامر الهى را بیان می‌کند: «سپس به آفرینش آسمان پرداخت، در حالى که به صورت دود بود به آن و به زمین دستور داد: به وجود آیید [و شکل گیرید]، خواه از روى اطاعت و خواه اکراه! آنها گفتند: ما فرمان‌پذیر می‌آییم [و شکل می‌گیریم]».[18] اطاعت آسمان و زمین مانند امر خداوند به آنها، تکوینى و ایجادى است.[19]

پی نوشتها:
[1]. طلاق، 12: «خداوند است که هفت آسمان را و از زمین همانند آنها را آفریده است».
[2]. ر.ک: islamquest.net/fa/archive/question/fa1851
؛ islamquest.net/fa/archive/question/fa5584
؛ islamquest.net/fa/archive/question/fa5424.
[3]. ملک، 15.
[4]. طه، 53.
[5]. ر.ک: شیخ صدوق، الأمالی، ص 192، تهران، کتابچی، چاپ ششم، 1376ش.
[6]. جاثیه، 5.
[7]. نحل، 65.
[8]. ذاریات، 22.
[9]. طور، 5.
[10]. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏22، ص 413، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ اول، 1374ش.
[11]. اسراء، 95.
[12]. شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، صبحی صالح، خطبه 1، ص 41، قم، هجرت، چاپ اول، 1414ق.
[13]. طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏17، ص 125، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، 1417ق.
[14]. بقره، 144: «ما گردانیدن رویت را در [جهت‏] آسمان [چون کسى که به انتظار مطلبى باشد] می‌بینیم».
[15]. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه: بلاغی‏، محمد جواد، ج ‏1، ص 419، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش؛ المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏1، ص 325.
[16]. یونس، 3.
[17]. اسراء، 44.
[18]. فصلت، 11.
[19]. المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏17، ص 365 – 366.
منبع: www.islamquest.net


ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حکمت | آخرین وصیت امام حسین (علیه‌السلام) / استاد حسینی قمی
music_note
حکمت | آخرین وصیت امام حسین (علیه‌السلام) / استاد حسینی قمی
حکمت | دلیل شهادت امام‌حسین؛ بغضاً لابیک / استاد علوی تهرانی
music_note
حکمت | دلیل شهادت امام‌حسین؛ بغضاً لابیک / استاد علوی تهرانی
حکمت | تاثیر لقمه‌ پاک و حلال / استاد عالی
music_note
حکمت | تاثیر لقمه‌ پاک و حلال / استاد عالی
معنی اسم احمد و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم احمد و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم اترک و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم اترک و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم ابوریحان و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم ابوریحان و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
شهرستان رامیان کجاست؟ از پیش شماره این شهر تا مناطق گردشگری و مشاهیر آن
شهرستان رامیان کجاست؟ از پیش شماره این شهر تا مناطق گردشگری و مشاهیر آن
همه آنچه که باید درباره روستای رادکان بدانید
همه آنچه که باید درباره روستای رادکان بدانید
همه آنچه که باید درباره روستای روئین بدانید
همه آنچه که باید درباره روستای روئین بدانید
شهرستان رینه کجاست؟ از پیش شماره این شهر تا مناطق گردشگری و مشاهیر آن
شهرستان رینه کجاست؟ از پیش شماره این شهر تا مناطق گردشگری و مشاهیر آن
همه آنچه که باید درباره روستای رندان بدانید
همه آنچه که باید درباره روستای رندان بدانید
استوری شام غریبان / داغ معجر
play_arrow
استوری شام غریبان / داغ معجر
معنی اسم ادنا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم ادنا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم آروین و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم آروین و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم سلدا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم سلدا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال