0
ویژه نامه ها
مرثیه ها و مولودی‌های ویژه حضرت فاطمه (علیها السلام)

مرثیه ها و مولودی‌های ویژه حضرت فاطمه (علیها السلام)

چهارشنبه، 30 بهمن 1398
سبک زندگی فاطمی

سبک زندگی فاطمی

يکشنبه، 6 بهمن 1398

امام رضا (علیه السلام) و قبول ولایتعهدی مامون

پرسش :

چرا امام رضا علیه السلام ولایتعهدی مامون را قبول کردند؟


پاسخ :
امام رضا (ع) ولایتعهدی را از روی اجبار و ناخشنودی پذیرفتند، چرا که برخی از اظهارات ایشان اشاره به غم و اندوه عمیق آن حضرت دارد و نیز نمایانگر سختی و فشاری است که آن حضرت از آن رنج می‌برند که خود دلیل بر عدم رضایت امام از ولایتعهدی است.

یاسر خادم روایت می‌کند که امام رضا ـ علیه السّلام ـ هنگامی که در روز جمعه از مسجد بازگشته بود و عرق و غبار بر او نشسته بود، دستهای خود را بلند کرد و گفت: پروردگارا، اگر فرج من از این گرفتاری که دچارم به مرگ من است همین ساعت آن را برسان(1)

یا در جایی که کسی سؤال می‌کند، خداوند کارهایت را اصلاح کند چگونه ولایتعهدی را از مأمون پذیرفتی امام فرمودند: عزیر مصر که مشرک و یوسف پیامبر بود ولی مأمون مسلمان و من وصی پیامبرم (ص) و یوسف از عزیز مصر درخواست کرد که او را والی و حاکم کند در حالی که من مجبور بودم.

و در حدیثی دیگر که امام دستهای خود را به آسمان بلند کرده بود و می‌گفت: پروردگارا تو می‌دانی که من مجبور و مضطرم، مرا مؤاخذه نکن،‌ چنانکه بنده و پیغمبرت یوسف را مؤاخذه نکردی(2) حتی وقتی محمد بن عرفه به امام رضا ـ علیه السّلام ـ عرض کرد: ‌ای پسر پیامبر، چه چیزی تو را بر قبول ولایتعهدی واداشت، امام به وی پاسخ داد، همان عواملی که جد مرا وادار به ورود در شورا نمود.(3)

این‌گونه روایات حاکی از این است که ولایتعهدی امام از روی اجبار بوده و در چنین موقعیتی در وقت پیشنهاد امر ولایتعهدی از طرف مأمون، برای امام دو راه بیش نبود. راه اول این‌که امام نمی‌پذیرفت و همان طور که خود مأمون بر زبان رانده بود، امام را شهید می‌کرد و بعید نبود که خاصان از شیعه و طرفداران امام را نیز به قتل برساند و با این کار به هدفش که تثبیت قدرت باشد می‌رسید. و حتی باعدم پذیرش امام، بگوید که علی بن موسی قصد داشته در حکومت او توطئه و اخلال کند و احیاناً اقدام امام در نظر دیگران قابل پذیرش نمی‌بود.

یا راه دوم: پذیرش امر ولایتعهدی که خود فوایدی را هم به دنبال داشت و انگیزه‌های امام رضا (ع) هم از پذیرش عبارت بود از: حفظ جان خویش و دیگر اینکه یاران و شیعیان، و دیگر قبول ولایتعهدی از طرف امام خود اعتراف زبانی و اقرار عملی عباسیان به این حقیقت بود که علویان در امر خلافت صاحب حق هستند و بلکه سزاوارترند.

و نیز امام چون از اهداف مأمون آگاه بود و مشکلات حکومت مأمون را می‌دانست و با اتخاذ این موضع مأمون را در این بازی سیاسی شدیداً برسوایی می‌کشاند، چرا که ابتداء با ابراز مخالفت و اظهار عدم رضایت در مقابل مأمون اهداف او راخنثی کرد و بعد از قبول پیشنهاد مأمون باز فرمود: که من می‌پذیرم به شرطی که هیچ عزل و نصبی بدست من نباشد(4) و این‌ها خود خط بطلان بر اهداف مأمون بود و برای این‌که مردم ایشان را فراموش نکنند و امید و آرزوهایشان از آنان قطع نگردد و و از علل پذیرش ولایتعهدی توسط امام(ع) این‌که مردم شایعاتی را پیرامون آن‌ حضرت ساخته بودند مبنی بر اینکه ایشان فقط دانشمند و فقیهی‌اند و به عمل و اقدامی که در برگیرندة خیر امت باشد اهمیتی نمی‌دهند.

و از فواید دیگر پذیرش ولایتعهدی می‌توان به این نکته اشاره کرد که چون مردم نیاز مبرم به وجود امام داشتند و در آن روزها امت با جریانات فکری و فرهنگی غریبی که توسط زنادقه و ملحدین که شبهات فراوانی را وارد می‌ساختند رو به رو بودند پس بر امام واجب بود که پایمردی کند و امت را نجات دهد و او در عمل با قبول ولایتعهدی کوتاه مدت خویش، این وظیفه را انجام داد.

و گذشته از این، امام رضا ـ علیه السّلام ـ توانست در دوران ولایتعهدی، ماهیت مأمون را برای مردم افشاء کند. و آنان را به واقعیت و هدف‌های نهفته در هر اقدامی که مأمون می‌کرد آگاه سازد و هر شبهه و تردید را عملاً از بین ببرد(5)

و امام رضا ـ علیه السّلام ـ در پی قبول ولایتعهدی فرصت پیدا کرد تا به بیدارسازی امت و آشنا ساختن مردم به تعالیم اسلام بپردازد و این فرصت موجب افزایش نفوذ امام و گسترش پایگاه مردمی او گشت.

پی نوشتها:
1- صدوق، عیون الخبار الرضا، نشر بیروت، چاپ اول، 1404، ج2، ص141.
2- صدوق، امالی ، نشر بیروت، ص72، ـ فضل الله، محمدجواد، تحلیلی از زندگانی امام رضا، ترجمه سیدمحمد صادق عارف، نشر آستان قدس رضوی،‌ چاپ3، 1372، ص97.
3- صدوق، عیون اخبار الرضا، ج2، ص152.
4- مجلسی، بحارالانوار، بیروت، چاپ سوم، 1403، ج49، ص134.
5- عاملی، جعفر مرتضی، زندگانی سیاسی امام رضا، ترجمه دفتر انتشارات اسلامی، ناشر کنگره جهانی امام رضا، ‌چاپ اول، 1365، ص290

منبع: سایت انوار طاها
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
چگونه از چاپ سه بعدی در فیلم و تلویزیون استفاده می‌‍شود
چگونه از چاپ سه بعدی در فیلم و تلویزیون استفاده می‌‍شود

چگونه از چاپ سه بعدی در فیلم و تلویزیون استفاده می‌‍شود

روایتی از امام باقر(ع)؛ حجت الاسلام کافی
روایتی از امام باقر(ع)؛ حجت الاسلام کافی

روایتی از امام باقر(ع)؛ حجت الاسلام کافی

نگاهی اجمالی به وقایعی که از ظهور تا قیامت رخ میدهد
نگاهی اجمالی به وقایعی که از ظهور تا قیامت رخ میدهد

نگاهی اجمالی به وقایعی که از ظهور تا قیامت رخ میدهد

مروری بر ترجمه های قرآن به زبان اروپایی
مروری بر ترجمه های قرآن به زبان اروپایی

مروری بر ترجمه های قرآن به زبان اروپایی

حدیث کساء با نوای حجت الاسلام و المسلمین شهیدی

حدیث کساء با نوای حجت الاسلام و المسلمین شهیدی

چه خبر از داخل بیمارستان کامکار قم
چه خبر از داخل بیمارستان کامکار قم

چه خبر از داخل بیمارستان کامکار قم

قرص های بدون نیاز به نسخه برای درمان اسهال
قرص های بدون نیاز به نسخه برای درمان اسهال

قرص های بدون نیاز به نسخه برای درمان اسهال

از موارد مصرف تا عوارض قرص آزیترومایسین
از موارد مصرف تا عوارض قرص آزیترومایسین

از موارد مصرف تا عوارض قرص آزیترومایسین

معرفی گیاهان کاربردی برای کاهش فشار خون
معرفی گیاهان کاربردی برای کاهش فشار خون

معرفی گیاهان کاربردی برای کاهش فشار خون

آشنایی با داروهای کنترل کننده فشار خون
آشنایی با داروهای کنترل کننده فشار خون

آشنایی با داروهای کنترل کننده فشار خون

نعمت‌های خداوند متعال در دعای عرفه
نعمت‌های خداوند متعال در دعای عرفه

نعمت‌های خداوند متعال در دعای عرفه

راهنمایی برای هوش مصنوعی
راهنمایی برای هوش مصنوعی

راهنمایی برای هوش مصنوعی

بازارچه‌ای به نفع حمایت از دوست‌داشتنی‌ها
بازارچه‌ای به نفع حمایت از دوست‌داشتنی‌ها

بازارچه‌ای به نفع حمایت از دوست‌داشتنی‌ها

مقدر بودن امور خوشایند و ناخوشایند

مقدر بودن امور خوشایند و ناخوشایند

از موارد مصرف تا عوارض قرص کلردیازپوکساید
از موارد مصرف تا عوارض قرص کلردیازپوکساید

از موارد مصرف تا عوارض قرص کلردیازپوکساید

مقایسه کردن موقعیت اجتماعی و کامیابی زندگی خود با دیگران
مقایسه کردن موقعیت اجتماعی و کامیابی زندگی خود با دیگران

مقایسه کردن موقعیت اجتماعی و کامیابی زندگی خود با دیگران

مصداق‌شناسی به چه معناست؟
مصداق‌شناسی به چه معناست؟

مصداق‌شناسی به چه معناست؟

عواملی که موجب رضامندی در موقعیت‌های خوشایند می‌شود.
عواملی که موجب رضامندی در موقعیت‌های خوشایند می‌شود.

عواملی که موجب رضامندی در موقعیت‌های خوشایند می‌شود.

روایات نعمت و سعادت از نظر معصومین (علیهم السلام)

روایات نعمت و سعادت از نظر معصومین (علیهم السلام)

روایات غنا از نظر قرآن کریم و معصومین (علیهم السلام)
روایات غنا از نظر قرآن کریم و معصومین (علیهم السلام)

روایات غنا از نظر قرآن کریم و معصومین (علیهم السلام)

از موارد مصرف تا عوارض قرص سیتالوپرام
از موارد مصرف تا عوارض قرص سیتالوپرام

از موارد مصرف تا عوارض قرص سیتالوپرام