0
ویژه نامه ها
ویژه نامه دهه وقف

ویژه نامه دهه وقف

شنبه، 11 آبان 1398
تولیدات چند رسانه‌ ای اربعین حسینی

تولیدات چند رسانه‌ ای اربعین حسینی

يکشنبه، 21 مهر 1398

امام رضا (علیه السلام) و قبول ولایتعهدی مامون

پرسش :

چرا امام رضا علیه السلام ولایتعهدی مامون را قبول کردند؟


پاسخ :
امام رضا (ع) ولایتعهدی را از روی اجبار و ناخشنودی پذیرفتند، چرا که برخی از اظهارات ایشان اشاره به غم و اندوه عمیق آن حضرت دارد و نیز نمایانگر سختی و فشاری است که آن حضرت از آن رنج می‌برند که خود دلیل بر عدم رضایت امام از ولایتعهدی است.

یاسر خادم روایت می‌کند که امام رضا ـ علیه السّلام ـ هنگامی که در روز جمعه از مسجد بازگشته بود و عرق و غبار بر او نشسته بود، دستهای خود را بلند کرد و گفت: پروردگارا، اگر فرج من از این گرفتاری که دچارم به مرگ من است همین ساعت آن را برسان(1)

یا در جایی که کسی سؤال می‌کند، خداوند کارهایت را اصلاح کند چگونه ولایتعهدی را از مأمون پذیرفتی امام فرمودند: عزیر مصر که مشرک و یوسف پیامبر بود ولی مأمون مسلمان و من وصی پیامبرم (ص) و یوسف از عزیز مصر درخواست کرد که او را والی و حاکم کند در حالی که من مجبور بودم.

و در حدیثی دیگر که امام دستهای خود را به آسمان بلند کرده بود و می‌گفت: پروردگارا تو می‌دانی که من مجبور و مضطرم، مرا مؤاخذه نکن،‌ چنانکه بنده و پیغمبرت یوسف را مؤاخذه نکردی(2) حتی وقتی محمد بن عرفه به امام رضا ـ علیه السّلام ـ عرض کرد: ‌ای پسر پیامبر، چه چیزی تو را بر قبول ولایتعهدی واداشت، امام به وی پاسخ داد، همان عواملی که جد مرا وادار به ورود در شورا نمود.(3)

این‌گونه روایات حاکی از این است که ولایتعهدی امام از روی اجبار بوده و در چنین موقعیتی در وقت پیشنهاد امر ولایتعهدی از طرف مأمون، برای امام دو راه بیش نبود. راه اول این‌که امام نمی‌پذیرفت و همان طور که خود مأمون بر زبان رانده بود، امام را شهید می‌کرد و بعید نبود که خاصان از شیعه و طرفداران امام را نیز به قتل برساند و با این کار به هدفش که تثبیت قدرت باشد می‌رسید. و حتی باعدم پذیرش امام، بگوید که علی بن موسی قصد داشته در حکومت او توطئه و اخلال کند و احیاناً اقدام امام در نظر دیگران قابل پذیرش نمی‌بود.

یا راه دوم: پذیرش امر ولایتعهدی که خود فوایدی را هم به دنبال داشت و انگیزه‌های امام رضا (ع) هم از پذیرش عبارت بود از: حفظ جان خویش و دیگر اینکه یاران و شیعیان، و دیگر قبول ولایتعهدی از طرف امام خود اعتراف زبانی و اقرار عملی عباسیان به این حقیقت بود که علویان در امر خلافت صاحب حق هستند و بلکه سزاوارترند.

و نیز امام چون از اهداف مأمون آگاه بود و مشکلات حکومت مأمون را می‌دانست و با اتخاذ این موضع مأمون را در این بازی سیاسی شدیداً برسوایی می‌کشاند، چرا که ابتداء با ابراز مخالفت و اظهار عدم رضایت در مقابل مأمون اهداف او راخنثی کرد و بعد از قبول پیشنهاد مأمون باز فرمود: که من می‌پذیرم به شرطی که هیچ عزل و نصبی بدست من نباشد(4) و این‌ها خود خط بطلان بر اهداف مأمون بود و برای این‌که مردم ایشان را فراموش نکنند و امید و آرزوهایشان از آنان قطع نگردد و و از علل پذیرش ولایتعهدی توسط امام(ع) این‌که مردم شایعاتی را پیرامون آن‌ حضرت ساخته بودند مبنی بر اینکه ایشان فقط دانشمند و فقیهی‌اند و به عمل و اقدامی که در برگیرندة خیر امت باشد اهمیتی نمی‌دهند.

و از فواید دیگر پذیرش ولایتعهدی می‌توان به این نکته اشاره کرد که چون مردم نیاز مبرم به وجود امام داشتند و در آن روزها امت با جریانات فکری و فرهنگی غریبی که توسط زنادقه و ملحدین که شبهات فراوانی را وارد می‌ساختند رو به رو بودند پس بر امام واجب بود که پایمردی کند و امت را نجات دهد و او در عمل با قبول ولایتعهدی کوتاه مدت خویش، این وظیفه را انجام داد.

و گذشته از این، امام رضا ـ علیه السّلام ـ توانست در دوران ولایتعهدی، ماهیت مأمون را برای مردم افشاء کند. و آنان را به واقعیت و هدف‌های نهفته در هر اقدامی که مأمون می‌کرد آگاه سازد و هر شبهه و تردید را عملاً از بین ببرد(5)

و امام رضا ـ علیه السّلام ـ در پی قبول ولایتعهدی فرصت پیدا کرد تا به بیدارسازی امت و آشنا ساختن مردم به تعالیم اسلام بپردازد و این فرصت موجب افزایش نفوذ امام و گسترش پایگاه مردمی او گشت.

پی نوشتها:
1- صدوق، عیون الخبار الرضا، نشر بیروت، چاپ اول، 1404، ج2، ص141.
2- صدوق، امالی ، نشر بیروت، ص72، ـ فضل الله، محمدجواد، تحلیلی از زندگانی امام رضا، ترجمه سیدمحمد صادق عارف، نشر آستان قدس رضوی،‌ چاپ3، 1372، ص97.
3- صدوق، عیون اخبار الرضا، ج2، ص152.
4- مجلسی، بحارالانوار، بیروت، چاپ سوم، 1403، ج49، ص134.
5- عاملی، جعفر مرتضی، زندگانی سیاسی امام رضا، ترجمه دفتر انتشارات اسلامی، ناشر کنگره جهانی امام رضا، ‌چاپ اول، 1365، ص290

منبع: سایت انوار طاها
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
سه‌شنبه، 7 آبان 1398
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 1577
موارد بیشتر برای شما
بنزین به آتش فتنه ریختن ممنوع!
بنزین به آتش فتنه ریختن ممنوع!

بنزین به آتش فتنه ریختن ممنوع!

کودکان دنیای جدیدی کشف کردند
کودکان دنیای جدیدی کشف کردند

کودکان دنیای جدیدی کشف کردند

نشانه‌های کودک نابغه
نشانه‌های کودک نابغه

نشانه‌های کودک نابغه

نوشتن ملموس‌ترین مهارت‌های تحصیلی
نوشتن ملموس‌ترین مهارت‌های تحصیلی

نوشتن ملموس‌ترین مهارت‌های تحصیلی

کودکان خود را خلاق کنیم

کودکان خود را خلاق کنیم

شرایط موثر بر بدخطی کودک
شرایط موثر بر بدخطی کودک

شرایط موثر بر بدخطی کودک

سازماندهی کاردستی‌های کودکان
سازماندهی کاردستی‌های کودکان

سازماندهی کاردستی‌های کودکان

خلاقیت در تربیت کودکان
خلاقیت در تربیت کودکان

خلاقیت در تربیت کودکان

تربیت کودک خلاق
تربیت کودک خلاق

تربیت کودک خلاق

حضرت آیت الله مکارم: قبل از گرانی بی سابقه بهتر نبود دولت افکار عمومی را بمدد بطلبد
حضرت آیت الله مکارم: قبل از گرانی بی سابقه بهتر نبود دولت افکار عمومی را بمدد بطلبد

حضرت آیت الله مکارم: قبل از گرانی بی سابقه بهتر نبود دولت افکار عمومی را بمدد بطلبد

رهبری، بنزین و ساختاری که باید حفظ شود
رهبری، بنزین و ساختاری که باید حفظ شود

رهبری، بنزین و ساختاری که باید حفظ شود

موتو جستجوگر ایرانی «پارسی جو» موفق در اولین روز بکارگیری شبکه ملی اطلاعات
موتو جستجوگر ایرانی «پارسی جو» موفق در اولین روز بکارگیری شبکه ملی اطلاعات

موتو جستجوگر ایرانی «پارسی جو» موفق در اولین روز بکارگیری شبکه ملی اطلاعات

آیت الله جواد آملی: حفظ نظام از اوجب واجبات است/ دشمنان برای نابودی نظام صف بسته اند
آیت الله جواد آملی: حفظ نظام از اوجب واجبات است/ دشمنان برای نابودی نظام صف بسته اند

آیت الله جواد آملی: حفظ نظام از اوجب واجبات است/ دشمنان برای نابودی نظام صف بسته اند

سهمیه سوخت سرویس مدارس چقدر است؟

سهمیه سوخت سرویس مدارس چقدر است؟

بیانیه رئیس دستگاه قضا: لزوم نظارت دقیق برمحل هزینه‌کرد درآمدهای ناشی از افزایش قیمت بنزین
بیانیه رئیس دستگاه قضا: لزوم نظارت دقیق برمحل هزینه‌کرد درآمدهای ناشی از افزایش قیمت بنزین

بیانیه رئیس دستگاه قضا: لزوم نظارت دقیق برمحل هزینه‌کرد درآمدهای ناشی از افزایش قیمت بنزین

حماسه‌ای بزرگ در شهری کوچک / عملیات شکست حصر سوسنگرد
حماسه‌ای بزرگ در شهری کوچک / عملیات شکست حصر سوسنگرد

حماسه‌ای بزرگ در شهری کوچک / عملیات شکست حصر سوسنگرد

سی و سومین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی با صدور بیانیه‌ای به کار خود پایان داد
سی و سومین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی با صدور بیانیه‌ای به کار خود پایان داد

سی و سومین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی با صدور بیانیه‌ای به کار خود پایان داد

شیطنت «گوگل مپ» در خصوص راه‌بندان در پایتخت!
شیطنت «گوگل مپ» در خصوص راه‌بندان در پایتخت!

شیطنت «گوگل مپ» در خصوص راه‌بندان در پایتخت!

بیانیه وزارت اطلاعات: عوامل اغتشاشات شناسایی شدند

بیانیه وزارت اطلاعات: عوامل اغتشاشات شناسایی شدند

از عوامل فیلم سینمایی «منطقه پرواز ممنوع» در نماز جمعه قم تقدیر شد
از عوامل فیلم سینمایی «منطقه پرواز ممنوع» در نماز جمعه قم تقدیر شد

از عوامل فیلم سینمایی «منطقه پرواز ممنوع» در نماز جمعه قم تقدیر شد

بیانیه مداخله‌جویانه آمریکا درباره اعتراضات در ایران
بیانیه مداخله‌جویانه آمریکا درباره اعتراضات در ایران

بیانیه مداخله‌جویانه آمریکا درباره اعتراضات در ایران