0
ویژه نامه ها

فلسفه شب قدر

پرسش :

آغاز و فلسفه شب قدر از چه زمانی است آیا در ادیان دیگر نیز وجود داشته یا مخصوص دین اسلام است؟


پاسخ :
خداوند متعال علاوه بر سوره‌ قدر که فضیلت شب قدر و نزول ملائکه و ... را می‎رساند، در سوره دخان این شب را که شب نزول قرآن کریم نیز هست چنین وصف می‎کند:

ما قرآن را در شبی مبارک فرستادیم در شبی که مقدرات الهی از سوی خدای حکیم در هر امر و حادثه‎ای مشخص می‎گردد و این امری از سوی ما و رحمتی است که ما بر بندگان خویش می‎فرستیم.[1]

و با نگاهی به روایات اسلامی به خوبی روشن می‎شود که شب قدر در امت‎های پیشین نیز بوده است و البته باید گفت به خاطر فضیلت پیامبر اسلام بر همه انبیاء و نیز نزول قرآن کریم در این شب، فضیلت و اهمیت شب قدر در اسلام نمود بیشتری پیدا کرده است. در روایتی از امام علیه السلام می‎خوانیم:

خداوند شب قدر را در آغاز آفرینش دنیا و آن گاه که اولین نبی و اولین وصی را آفرید، پدید آورد و در حقیقت چنین اراده کرده است که در هر سال شبی باشد که در آن تفسیر امور تا سال آینده نازل شود و هر کسی که این حقیقت را انکار کند خدا را درباره علمش رد کرده است، زیرا پیامبران الهی قیام نمی‎کنند مگر آنکه درچنین شبی به آنها حجت داده شود. آری بخدا سوگند آدم نمرد مگر آنکه بر او وصی بود و بر هر یک از پیامبران بعد از آدم در این شب [قدر] امر خدا می‎آمد تا آن را به وصی بعد از خود واگذارد، برتری ایمان کسی که به همه¬ی «اِنّا اَنْزلنا» و تفسیرش ایمان بیاورد بر کسی که چون او نیست مانند برتری انسان بر حیوانات است.[2]

در روایت دیگری آمده است ابوذر غفاری از رسول خدا ـ‌ صلّی الله علیه و آله ـ  پرسید: آیا شب قدر فقط در عهد پیامبران بوده و پس از آنها از بین می‎رود؟ فرمود: نه چنین است، بلکه تا روز قیامت باقی است.[3]
 
در روایت دیگری نیز از رسول خدا ـ‌ صلّی الله علیه و آله ـ نقل شده که فرمودند: حضرت موسی در مناجاتی عرضه داشتند: پروردگارا قربت را خواهانم، خداوند فرمود: در بیداری شب قدر است. عرض کرد: رحمتت را   خواستارم، فرمود: در رحم کردن بر بینوایان در شب قدر است، گفت: خدایا جواز عبور از صراط را می‎خواهم پاسخ آمد در شب قدر صدقه ده. خدایا بهشت و نعمت‎هایش را می‎خواهم، فرمود: در گرو تسبیح گفتن در شب قدر است. عرضه داشت: نجات از آتش دوزخ، خدا فرمود: استغفار در شب قدر. در پایان گفت: خدایا رضایتت را می‌طلبم، فرمود: در شب قدر نماز بگذار.[4]

در تورات و انجیل موجود شبی به نام قدر وجود ندارد اما به جای آن شب مقدس با اعمال مخصوص دارد که به شب و عید فصح یا فطیر معروف است که حضرت موسی در این شب بنی‎اسرائیل را به کارهایی وا می‎داشتند و این شب مقارن است با چند روز روزه گرفتن که شباهت‎هایی به شب قدر دارد.[5]

در مسیحیت نیز این شب مقدس شمرده می‎شد و درباور آنها چون عیسی آخرین شامش را در این شب خورد و فردایش به صلیب کشیده شد و سپس زنده گشته به آسمان رفت، لذا از تقدس ویژه‎ای برخوردار شد و امروز به نام عشاء ربانی یا شام آخر از اهمیت ویژه‎ای در جامعه مسیحیت برخوردار است.[6]

اما در این ادیان این شب را شب قدر نمی‎دانند بلکه با نام‎های همچون عید فصح، شب پسح یا عید فطیر معروف است و نتیجه این که هر چند با نگاه به روایات اسلامی شب قدر از اول خلقت عالم امکان، بوده ولی در کتاب‎های مقدس یهود و مسیح اثری از عنوان شب قدر دیده نشده و ممکن است علت آن تحریف‎های موجود در این کتاب‎ها باشد و یا اینکه چون زبان اصلی کتاب مقدس عبری بوده شاید لفظ قدر معنای دیگری داشته است.
به هر حال در آثاری که از یهودیت و مسیحیت در دسترس است شبی به نام قدر وجود ندارد یا حداقل ما پیدا نکردیم.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. منهج الصادقین؛ فتح الله کاشانی، ج 10 ، ص 305 ، ذیل سوره قدر؛
2. پرتوی از قرآن ؛ محمود طالقانی، ج 4، ص 196، ذیل سوره قدر؛
3. کوثر قرآن [تفسیر سوره‎های کوثر و قدر] ؛ محسن قرائتی، ذیل سوره قدر؛
4. الیهود، عقائدهم الدینیه و عباداتهم، احمد شلبی.
 
پی نوشت ها:
[1] . برگرفته از آیات ، 6 ـ 3 سوره دخان.
[2] . کلینی، محمد ، کافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1365 هـ . ش، ج 1، ص 250 ، روایت 7.
[3] . مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفا، ج 25، ص 97 ، ب3.
[4] . شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، قم، مؤسسه آل البیت 1409 هـ . ق، ج 8 ، ص 20، ب 1 ، حدیث 10019.
[5] . رک: کتاب مقدس، انگلیس، ایلام، 2002 م، عهد قدیم، سفر تثنیه، ب2، ، ش 7، و سفر خروج ب 12 ، ش 12 به بعدو سفر لاویان ب23.
[6] . همان، عهد جدید، انجیل یوحنا، ب 2 ش 12 به بعد و ب 11 ، ش 55، و اول قرنتیان ب 5، ش 7 ، ب 11، ش 20.

پرسش های مرتبط:

آیا احیا در شب قدر تأثیری در فشار قبر دارد؟
منظور از اینکه در حدیث آمده است «اگر حضرت فاطمه را بشناسیم شب قدر را درک کرده ایم» چیست؟
چرا شب قدر، شب نزول قرآن کریم بین مسلمین مورد اختلاف است؟
اگر در شب قدر مقدّرات معیّن می گردد، پس تلاش و اختیار انسان در آینده، چه معنا و مفهومی دارد؟!
وقتی ما معتقدیم که سرنوشت انسانها در علم و قضا و قدر الهی مشخص شده، دعا کردن چه فایده‌ای دارد؟!
آیا شب قدر در امت هاى پیشین نیز بوده است؟
شب قدر کدام شب است؟
چرا شب قدر را شب قدر مى گویند؟
آیا شب قدر در تمام جهان یک شب است؟

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
واکنش سردار قاآنی به آتش‌سوزی ناو آمریکایی: روزهای سختی در انتظار آمریکا و اسرائیل است
واکنش سردار قاآنی به آتش‌سوزی ناو آمریکایی: روزهای سختی در انتظار آمریکا و اسرائیل است

واکنش سردار قاآنی به آتش‌سوزی ناو آمریکایی: روزهای سختی در انتظار آمریکا و اسرائیل است

سقف‌های جدید نرخ سود علی‌الحساب سپرده‌های بانکی تعیین شد
سقف‌های جدید نرخ سود علی‌الحساب سپرده‌های بانکی تعیین شد

سقف‌های جدید نرخ سود علی‌الحساب سپرده‌های بانکی تعیین شد

نوبخت: مجوز استخدام 3 هزار ‌پرستار صادر شد/ توزیع ۶ هزار میلیارد تومان اعتبار بین دانشگاه‌های علوم پزشکی
نوبخت: مجوز استخدام 3 هزار ‌پرستار صادر شد/ توزیع ۶ هزار میلیارد تومان اعتبار بین دانشگاه‌های علوم پزشکی

نوبخت: مجوز استخدام 3 هزار ‌پرستار صادر شد/ توزیع ۶ هزار میلیارد تومان اعتبار بین دانشگاه‌های علوم پزشکی

آنچه باید در باره استفاده از چاپگرهای سه بعدی دانست
آنچه باید در باره استفاده از چاپگرهای سه بعدی دانست

آنچه باید در باره استفاده از چاپگرهای سه بعدی دانست

نگاهی به هفته بیست و نهم بارداری
نگاهی به هفته بیست و نهم بارداری

نگاهی به هفته بیست و نهم بارداری

نگاهی به هفته بیست و هشتم بارداری
نگاهی به هفته بیست و هشتم بارداری

نگاهی به هفته بیست و هشتم بارداری

وزارت امور خارجه: ایران اجازه تضعیف منافع خود توسط یک قلدر را نمی‌دهد
وزارت امور خارجه: ایران اجازه تضعیف منافع خود توسط یک قلدر را نمی‌دهد

وزارت امور خارجه: ایران اجازه تضعیف منافع خود توسط یک قلدر را نمی‌دهد

نگاهی به هفته سوم بارداری
نگاهی به هفته سوم بارداری

نگاهی به هفته سوم بارداری

آشنایی با انواع عفونت دوران بارداری
آشنایی با انواع عفونت دوران بارداری

آشنایی با انواع عفونت دوران بارداری

آغاز مرحله دوم پویش «ایران همدل»
آغاز مرحله دوم پویش «ایران همدل»

آغاز مرحله دوم پویش «ایران همدل»

ربیعی: برجام انتظارات اقتصادی مردم را برآورده نکرد
ربیعی: برجام انتظارات اقتصادی مردم را برآورده نکرد

ربیعی: برجام انتظارات اقتصادی مردم را برآورده نکرد

دکتر ظریفیان: رسانه ملی و مناسک دینی در دوره شیوع کرونا
دکتر ظریفیان: رسانه ملی و مناسک دینی در دوره شیوع کرونا

دکتر ظریفیان: رسانه ملی و مناسک دینی در دوره شیوع کرونا

در یازدهمین جلسه رسیدگی به اتهامات اکبر طبری چه گذشت؟
در یازدهمین جلسه رسیدگی به اتهامات اکبر طبری چه گذشت؟

در یازدهمین جلسه رسیدگی به اتهامات اکبر طبری چه گذشت؟

همه چیز راجع به سوزش ادرار در زنان
همه چیز راجع به سوزش ادرار در زنان

همه چیز راجع به سوزش ادرار در زنان

وسواس بارداری چیست و چگونه درمان میشود؟
وسواس بارداری چیست و چگونه درمان میشود؟

وسواس بارداری چیست و چگونه درمان میشود؟

یادآوری عظمت پروردگار در روز دحوالارض
یادآوری عظمت پروردگار در روز دحوالارض

یادآوری عظمت پروردگار در روز دحوالارض

درجستجوی آرامش | استاد حسین انصاریان
درجستجوی آرامش | استاد حسین انصاریان

درجستجوی آرامش | استاد حسین انصاریان

چشم انداز زیبای تنگ براق استان فارس
چشم انداز زیبای تنگ براق استان فارس

چشم انداز زیبای تنگ براق استان فارس

آیا زمین و ملک وقفی را می توان اجاره داد؟/ حجت الاسلام برسلانی
آیا زمین و ملک وقفی را می توان اجاره داد؟/ حجت الاسلام برسلانی

آیا زمین و ملک وقفی را می توان اجاره داد؟/ حجت الاسلام برسلانی

پرداه ای از مظلومیت امیرالمومنین/ استاد حامد کاشانی
پرداه ای از مظلومیت امیرالمومنین/ استاد حامد کاشانی

پرداه ای از مظلومیت امیرالمومنین/ استاد حامد کاشانی

شیرینی | شیرینی های زیبا و خوشمزه
شیرینی | شیرینی های زیبا و خوشمزه

شیرینی | شیرینی های زیبا و خوشمزه