0
ویژه نامه ها

فلسفه و حکمت نماز آیات

پرسش :

از نگاه قرآن کریم فلسفه و حکمت نماز آیات چیست‌؟


پاسخ :
گر چه فلسفه و حکمت نماز آیات به صراحت در قرآن نیامده است؛ ولى همان‌گونه که قبلاً هم گفتیم همۀ احکام و دستورات خداوند حکیم حکمت و فلسفه دارد، ولى این گونه نیست که همۀ آن‌ها را عقل آدمى درک کند. برخى موارد را درک مى‌کند و موارد بسیارى را هم درک نمى‌کند و در این موارد باید حکمت و فلسفه را از زبان شارع شنید.

در مورد حکمت و فلسفه نماز آیات در قرآن کریم سخنى به میان نیامده است، به گونه کلى مى‌توان فلسفۀ نماز آیات را موارد ذیل دانست:

1. یادآورى عظمت الهى: از امام رضا علیه السلام نقل شده است که مى‌فرمایند: «همانا کسوف و خسوف نماز دارد، چون آن‌ها از آیات الهى هستند.2 در روایت دیگرى مى‌خوانیم؛ وقتى ابراهیم فرزند رسول‌خدا صلى الله علیه و آله و سلم از دنیا رفت، خورشید گرفت مردم گفتند این خورشیدگرفتگى به خاطر از دنیا رفتن ابراهیم است. وقتى این سخن به گوش پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم رسید منبر رفت و فرمود: اى مردم خورشید و ماه دو نشانه از نشانه‌هاى خداوند هستند که به امر الهى حرکت مى‌کنند و مطیع خداوند هستند و براى مرگ و زندگى کسى نمى‌گیرند. اگر یکى از این دو گرفت نماز (آیات) بخوانید سپس از منبر فرود آمدند و براى مردم نماز آیات خواندند.3

با توجه به این روایت مى‌توان گفت یکى از حکمت‌هاى خواندن نماز آیات، یادآورى مجدد قدرت خداوند است که چگونه خورشید و ماه را آفریده و این سه آفریده الهى با سرعت بسیار زیاد در حال حرکت هستند و وقتى سایه زمین بر ماه مى‌افتد یا سایه ماه بر زمین مى‌افتد، این سه مخلوق بزرگ الهى در یک راستا قرار مى‌گیرند و در عین حال که قدرت جاذبه بین آن‌ها برقرار است به همدیگر برخورد نمى‌کنند. و به همین سبب است که در قرآن کریم ماه و خورشید را از آیات الهى شمرده شده است و پس از آن به خالقیت خداوند نسبت به آنها تصریح و امر به سجده و خداوند شده است همانگونه که مى‌فرماید:«و مِن آیاتِهِ‌ الَّیلُ‌ و النَّهارُ والشَّمسُ‌ و القَمَرُ لا تَسجُدوا لِلشَّمسِ‌ و لا لِلقَمَرِ و اسجُدوا لِلّٰهِ‌ الَّذى خَلَقَهُنَّ‌؛4 از نشانه‌هاى او شب و روز و خورشید و ماه است. براى خورشید و ماه سجده نکنید، براى خدایى که آفرینندۀ آنهاست سجده کنید.»

2. توبه به درگاه خداوند: در روایت دیگرى مى‌خوانیم: «همانا هنگامى که خدا بخواهد بندگانش را بترساند و عذاب جدیدى بر آنان نازل کند پدیده خسوف و کسوف را پیش مى‌آورد، پس هنگامى که این دو پدیده را دیدید با نماز به سوى خداوند روى آورید» در روایت دیگرى به نقل از امام صادق علیه السلام مى‌خوانیم: زلزله و آنچه مانند آن است به خاطر پند گرفتن مردم و بیم دادن آنان است تا مردم از خداوند پروا کنند و از گناهان دست بردارند.5

با توجه به این روایات مى‌توان گفت یکى از حکمت‌هاى نماز آیات این است که مردم با دیدن این آثار از گناهان خود توبه کنند و بدانند اگر ارادۀ الهى بر کیفر بندگان نافرمانش قرار گیرد، برترین ابزارهاى علمى و فنى امروز - و در آینده نیز - قادر به تأمین امنیت انسان نخواهد بود و البته خداوند متعال نیازى به عبادت بندگانش ندارد مخصوصاً اگر از روى ترس باشد پس این هشدارها براى آن است تا انسان به علم و دانش خویش مغرور نشود و سپاس‌گذارى از خداوند را به خاطر نعمت‌هاى بى شمارش فراموش نکند.

3. یادآورى قیامت: در روایت دیگرى مى‌خوانیم: «پدیده‌هاى زلزله، کسوف، خسوف و بادهاى ترسناک از نشانه‌هاى قیامت است؛ پس هنگامى که یکى از این پدیده‌ها رخ داد، قیامت را به یاد آورید و به مساجد روى آورید و در پیش گاه الهى تضرع نمایید.»6

پی‌نوشت‌ها:
(1). کافى، کلینى، ج 2، ص 492؛ وسائل‌الشیعه، شیخ حرّ عاملى، ج 7، ص 193.
(2). وسائل‌الشیعه، شیخ حرّ عاملى، ج 7، ص 483.
(3). کافى، ج 3، ص 208.
(4). فصلت/ 37.
(25). بحارالانوار، ج 57، ص 130.
(6). همان، صص 486-484.

منبع: پرسمان قرآنی فلسفه احکام، سید علی هاشمی نشلجی، نشر جمال، 1390.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
جندی شاپور کهن ترین دانشگاه جهان اسلام (با کیفیت HD)
جندی شاپور کهن ترین دانشگاه جهان اسلام (با کیفیت HD)

جندی شاپور کهن ترین دانشگاه جهان اسلام (با کیفیت HD)

سالروز شهادت دکتر مجید شهریاری
سالروز شهادت دکتر مجید شهریاری

سالروز شهادت دکتر مجید شهریاری

پیام رهبر معظم انقلاب درپی ترور دانشمند هسته‌ای و دفاعی شهید محسن فخری‌ زاده
پیام رهبر معظم انقلاب درپی ترور دانشمند هسته‌ای و دفاعی شهید محسن فخری‌ زاده

پیام رهبر معظم انقلاب درپی ترور دانشمند هسته‌ای و دفاعی شهید محسن فخری‌ زاده

از سرگرمیهای دوران قرنطینه
از سرگرمیهای دوران قرنطینه

از سرگرمیهای دوران قرنطینه

نامه امام زمان(عج) به شیخ مفید
نامه امام زمان(عج) به شیخ مفید

نامه امام زمان(عج) به شیخ مفید

اظهارات فردوسی پور درباره مارادونا
اظهارات فردوسی پور درباره مارادونا

اظهارات فردوسی پور درباره مارادونا

خدا به کدوم راضیه/ استاد رفیعی
خدا به کدوم راضیه/ استاد رفیعی

خدا به کدوم راضیه/ استاد رفیعی

تخریب برجی در ابوظبی در کمتر از 10 ثانیه
تخریب برجی در ابوظبی در کمتر از 10 ثانیه

تخریب برجی در ابوظبی در کمتر از 10 ثانیه

تلاوت زیبای استاد عبدالعال از آیه 197 سوره بقره
تلاوت زیبای استاد عبدالعال از آیه 197 سوره بقره

تلاوت زیبای استاد عبدالعال از آیه 197 سوره بقره

تلاوت سوره مریم آیه ۲۳/ شعبان عبدالعزیز صیاد
تلاوت سوره مریم آیه ۲۳/ شعبان عبدالعزیز صیاد

تلاوت سوره مریم آیه ۲۳/ شعبان عبدالعزیز صیاد

پادشت کمتر از شهید نیست/ استاد عالی
پادشت کمتر از شهید نیست/ استاد عالی

پادشت کمتر از شهید نیست/ استاد عالی

نخستین مصاحبه همسر شهید فخری‌زاده
نخستین مصاحبه همسر شهید فخری‌زاده

نخستین مصاحبه همسر شهید فخری‌زاده

مستند پارک‌های ملی آفریقا (قسمت پنجم)
مستند پارک‌های ملی آفریقا (قسمت پنجم)

مستند پارک‌های ملی آفریقا (قسمت پنجم)

بکُشید ما را؛ ملت ما بیدارتر می‌شود
بکُشید ما را؛ ملت ما بیدارتر می‌شود

بکُشید ما را؛ ملت ما بیدارتر می‌شود

روایت رئیس سازمان انرژی اتمی از شهید فخری‌زاده
روایت رئیس سازمان انرژی اتمی از شهید فخری‌زاده

روایت رئیس سازمان انرژی اتمی از شهید فخری‌زاده

تحلیلگر راشاتودی: ایران به هر اقدامی پاسخ می‌دهد
تحلیلگر راشاتودی: ایران به هر اقدامی پاسخ می‌دهد

تحلیلگر راشاتودی: ایران به هر اقدامی پاسخ می‌دهد

خدایا گرفتاری بزرگ شد
خدایا گرفتاری بزرگ شد

خدایا گرفتاری بزرگ شد

معرفی دانشگاه شهید چمران اهواز
معرفی دانشگاه شهید چمران اهواز

معرفی دانشگاه شهید چمران اهواز

دستاوردهای شهید هسته‌ای محسن فخری زاده
دستاوردهای شهید هسته‌ای محسن فخری زاده

دستاوردهای شهید هسته‌ای محسن فخری زاده

شبکه های رسانه ملی HD می شوند / کیفیت تصویر اچ.دی چگونه است؟
شبکه های رسانه ملی HD می شوند / کیفیت تصویر اچ.دی چگونه است؟

شبکه های رسانه ملی HD می شوند / کیفیت تصویر اچ.دی چگونه است؟

حکمت |  چرا از مکانیسم فرافکنی استفاده می کنیم؟ / استاد فرهنگ
حکمت | چرا از مکانیسم فرافکنی استفاده می کنیم؟ / استاد فرهنگ

حکمت | چرا از مکانیسم فرافکنی استفاده می کنیم؟ / استاد فرهنگ