0
ویژه نامه ها

دیدگاه قرآن در مورد زندان

پرسش :

دیدگاه قرآن در مورد «زندان» چیست؟


پاسخ :
در واقع زندان یکى از ضرورتهاى اجتماعى است؛ چه براى مجازات مجرمان باشد، یا اصلاح و تأدیب آنها، یا قطع خطر، یا قطع مادّه فساد، و یا غیر از اینها، در قرآن مجید نیز اشارات متعدّدى به این معنى شده است. البته الفاظى که مفهوم «زندان» را در لغت عرب در کتاب و سنّت (قرآن و حدیث) مى رساند زیاد است، که بعضى به وضوح این معنى را مى رساند و بعضى قابل بحث و گفتگو است.

از جمله واژه «سجن» است که در نُه مورد از آیات قرآن مجید در سوره «یوسف» به مناسبت زندانى شدن این پیامبر بزرگ و پاکدامن، به کار رفته است ـ گاه خود این واژه و گاه مشتقات آن ـ و در یک مورد نیز در داستان فرعون در سوره شعرا دیده مى شود که خطاب به Kموسى بن عمرانL کرده و او را تهدید به سجن مى کند و مى گوید: «لَئِنِ اتَّخَذْتَ اِلهاً غَیْرِى لاَجْعَلَنَّکَ مِنَ الْمَسْجُونینَ»(1)؛ ([فرعون خشمگین شد و] گفت: اگر معبودى غیر از من برگزینى، مسلماً تو را از زندانیان قرار خواهم داد!). از این تعبیرات به خوبى استفاده مى شود که در عصر حضرت موسى(علیه السلام) و فرعون، و حتّى قبل از آن در عصر حضرت یوسف(علیه السلام) و عزیز مصر، زندان به معنى واقعى وجود داشت که باگناه و بى گناه را در آن مى افکندند، به گونه اى که گاه سالیان دراز در زندان مى ماندند و فراموش مى شدند.

دیگر واژه «حبس» است، که در دو مورد در قرآن مجید به کار رفته، امّا نه در معنى زندان، ولى در احادیث اسلامى به طور وسیع و گسترده در این معنى به کار رفته است.(2) واژه «امساک»، که تنها در یک مورد در قرآن مجید به معنى زندان آمده است نیز قابل توجّه است و آن در مورد زنان زناکار است که قبل از نزول حکم حدّ زنا (تازیانه) وجود داشته، این تعبیر در آیه 15 سوره «نساء» به کار رفته است. واژه «نفى» از «ارض» ـ بیرون کردن از سرزمین ـ را که در آیه 33 سوره «مائده» آمده است بعضى به معنى زندان تفسیر کرده اند.

همچنین واژه «ارجاء» که در سوره اعراف، آیه 111 در داستان موسى و فرعون آمده،به عقیده بعضى به معنى زندانى کردن است که اطرافیان فرعون به او توصیه کردند موسى و هارون را زندانى کند تا زمانى که ساحران براى مبارزه با آن دو جمع شوند: «قالُوا اَرْجِهْ وَ اَخاهُ وَ اَرْسِلْ فِى الْمَدائِنَ حاشِرینَ». همین معنى با مختصر تفاوتى در آیه 36 سوره شعراء نیز دیده مى شود: «قالُوا اَرْجِة وَ اَخاهُ وَ ابْعَثْ فِى الْمَدائِنَ حاشِرینَ». ولى غالب مفسّران، «ارجاء» را به این معنى تفسیر نکرده اند، بلکه آن را به معنى تأخیر انداختن مى دانند، و با توجّه به معجزاتى که موسى در برابر فرعون اظهار کرده بود، و فرعون برنامه مبارزه ساحران را با او ترتیب مى داد بسیار بعید به نظر مى رسد که آنها را زندانى کرده باشد. به هر حال آنچه مسلّم است در قرآن مجید حداقل یک مورد از موارد حکم زندان دیده مى شود و همان گونه که در بالا اشاره شد با تعبیر «امساک» ذکر شده است مى فرماید: «و الَّلاتى یَأْتینَ الْفاحِشَةَ مِن نِسائِکُمْ فَاستَشْهِدُوا عَلَیْهِنَّ أَربَعَةً مِنْکُمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِکُوهُنَّ فِى الْبُیُوتِ حَتّى یَتَوَفّاهُنَّ الْمُوتُ اَوْ یَجْعَلَ اللهُ لَهُنَّ سَبیلا»(3)؛ (و کسانى از زنان شما که مرتکب زنا شوند، چهار نفر از مسلمانان را به عنوان شاهد بر آنها بطلبید؛ اگر گواهى دادند آن زنان را در خانه‌ هاى خود نگاه دارید تا مرگشان فرا رسد یا اینکه خداوند راهى براى آنها قرار دهد).

معروف در میان مفسّران این است که این آیه ناظر به مجازات زنانى است که مرتکب زنا مى شدند پیش از آن که حدّ زنا نازل شود و در اینجا حکمشان به صورت «زندان ابد» ذکر شده، هر چند این حکم بعداً تبدیل به حکم جلد (تازیانه) یا رجم (سنگسار کردن) گردید. در جمله «اَمْسِکُوهُنَّ فِى الْبُیُوتِ حَتّى‌یَتَوَفّاهُنَّ الْمَوْتُ»؛ (آنها را در خانه ها نگهدارید تا مرگشان فرا رسد). اگر چه سخنى از زندان به میان نیامده، ولى نگهداشتن در خانه ها، تا آخر عمر چیزى شبیه زندان ابد است. این تنها موردى است که در قرآن درباره حکم زندان دیده مى شود.(4)

پی‌نوشت‌ها:
پی نوشت:
(1). قرآن کریم، سوره شعراء، آیه 29.
(2). براى اطلاع بیشتر از این احادیث مى توانید به کتاب میزان الحکمة، ری شهری، محمد، تحقیق: دار الحدیث، دار الحدیث 1416 ق، چاپ اول، ج 2، ص 176 مراجعه فرمائید که در آنجا در ابواب مختلفى درباره کسانى که حبس‌شان جایز است و کسانى که محکوم به حبس ابد هستند، و همچنین حقوق محبوسین و موارد حرمت حبس مشروحاً بحث شده است.
(3). قرآن کریم، سوره نساء، آیه 15.

​​​​​​​منبع: پیام قرآن‏، مکارم شیرازى، ناصر، تهیه و تنظیم: جمعى از فضلاء، دار الکتب الاسلامیه‏، تهران‏، ‏1386 ش‏، چاپ نهم، ج 10، ص 203.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
به مناسبت ۷ آذر سالروز عملیات «مروارید»/ روزی که سیادت دریایی ایران در خلیج فارس اثبات شد
به مناسبت ۷ آذر سالروز عملیات «مروارید»/ روزی که سیادت دریایی ایران در خلیج فارس اثبات شد

به مناسبت ۷ آذر سالروز عملیات «مروارید»/ روزی که سیادت دریایی ایران در خلیج فارس اثبات شد

چطور زمانی برای یادگیری سریع مهارت دلخواهتان پیدا کنید
چطور زمانی برای یادگیری سریع مهارت دلخواهتان پیدا کنید

چطور زمانی برای یادگیری سریع مهارت دلخواهتان پیدا کنید

چند شایعه درمورد افزایش سن که هرگز نباید باور کنید
چند شایعه درمورد افزایش سن که هرگز نباید باور کنید

چند شایعه درمورد افزایش سن که هرگز نباید باور کنید

آموزش آنلاین ، مزایا و معایب آن
آموزش آنلاین ، مزایا و معایب آن

آموزش آنلاین ، مزایا و معایب آن

خصوصیات افراد برون‌گرا را بشناسید
خصوصیات افراد برون‌گرا را بشناسید

خصوصیات افراد برون‌گرا را بشناسید

علائم اختلالات دهانی ـ حرکتی و گفتاری ـ حرکتی چه می باشند؟
علائم اختلالات دهانی ـ حرکتی و گفتاری ـ حرکتی چه می باشند؟

علائم اختلالات دهانی ـ حرکتی و گفتاری ـ حرکتی چه می باشند؟

چگونه می توان در صورت ابتلاء کودک به بیماری آنفولانزا از انتشار ویروس آن جلوگیری کرد؟
چگونه می توان در صورت ابتلاء کودک به بیماری آنفولانزا از انتشار ویروس آن جلوگیری کرد؟

چگونه می توان در صورت ابتلاء کودک به بیماری آنفولانزا از انتشار ویروس آن جلوگیری کرد؟

پنج عامل بزرگ شخصیت و اهمیت آنها در دوران بلوغ و رشد نوجوانان
پنج عامل بزرگ شخصیت و اهمیت آنها در دوران بلوغ و رشد نوجوانان

پنج عامل بزرگ شخصیت و اهمیت آنها در دوران بلوغ و رشد نوجوانان

راهکارهایی برای دریافت ویتامین k بیشتر
راهکارهایی برای دریافت ویتامین k بیشتر

راهکارهایی برای دریافت ویتامین k بیشتر

خوراکیهای مفید برای بانوان
خوراکیهای مفید برای بانوان

خوراکیهای مفید برای بانوان

انتقاد های مخرب درونی و نحوه غلبه بر آن‌ ها
انتقاد های مخرب درونی و نحوه غلبه بر آن‌ ها

انتقاد های مخرب درونی و نحوه غلبه بر آن‌ ها

از طاعون سیاه تا کرونا/ نگاهی به تاریخچه بیماری‌های همه گیر در ایران و جهان
از طاعون سیاه تا کرونا/ نگاهی به تاریخچه بیماری‌های همه گیر در ایران و جهان

از طاعون سیاه تا کرونا/ نگاهی به تاریخچه بیماری‌های همه گیر در ایران و جهان

مزایای انگیزه درونی و  راهکار هایی مؤثر برای تقویت آن
مزایای انگیزه درونی و راهکار هایی مؤثر برای تقویت آن

مزایای انگیزه درونی و راهکار هایی مؤثر برای تقویت آن

چطور با تلاش کمتر به نتیجه بهتری در کارها برسیم؟
چطور با تلاش کمتر به نتیجه بهتری در کارها برسیم؟

چطور با تلاش کمتر به نتیجه بهتری در کارها برسیم؟

چند نکته طلایی برای توسعه فردی و رسیدن به موفقیت
چند نکته طلایی برای توسعه فردی و رسیدن به موفقیت

چند نکته طلایی برای توسعه فردی و رسیدن به موفقیت

علت ترس از آسانسور و روش‌های غلبه بر آن
علت ترس از آسانسور و روش‌های غلبه بر آن

علت ترس از آسانسور و روش‌های غلبه بر آن

سناریوی حذف دانشگاه فرهنگیان/ ماجرای نامه وزیر علوم به رهبر انقلاب چیست؟
سناریوی حذف دانشگاه فرهنگیان/ ماجرای نامه وزیر علوم به رهبر انقلاب چیست؟

سناریوی حذف دانشگاه فرهنگیان/ ماجرای نامه وزیر علوم به رهبر انقلاب چیست؟

چند درس مهم زندگی که باید آنها را یاد گرفت
چند درس مهم زندگی که باید آنها را یاد گرفت

چند درس مهم زندگی که باید آنها را یاد گرفت

چگونگی شناخت فرهنگ سازمانی و تاثیر آن بر کاریابی موفق
چگونگی شناخت فرهنگ سازمانی و تاثیر آن بر کاریابی موفق

چگونگی شناخت فرهنگ سازمانی و تاثیر آن بر کاریابی موفق

کدام ساز موسیقی را برای نواختن انتخاب کنیم؟
کدام ساز موسیقی را برای نواختن انتخاب کنیم؟

کدام ساز موسیقی را برای نواختن انتخاب کنیم؟

حکمت | ترک گناهان؛ راهی برای حل مشکلات / استاد محرابیان
حکمت | ترک گناهان؛ راهی برای حل مشکلات / استاد محرابیان

حکمت | ترک گناهان؛ راهی برای حل مشکلات / استاد محرابیان