0
ویژه نامه ها

اختلاف در زمان ولادت امام کاظم علیه السلام

پرسش :

ولادت امام کاظم (علیه السلام) در ماه صفر است یا ماه ذی الحجه؟


پاسخ :
روز هفتم ماه صفر در تقویم های رسمی کشور به عنوان روز ولادت امام موسی کاظم علیه السلام نامگذاری شده است. اما هفتم ماه صفر در میان مراجع و علما به خصوص در شهر قم به عنوان روز شهادت امام حسن مجتبی علیه السلام روز عزا و تعزیه است و علمای شیعه همواره به این موضوع ملتزم بوده اند. سابقه این موضوع در شهر قم از زمان حضرت آیت الله حائری یزدی است و هنوز هم علما و مراجع بر اساس همان سنت، روز هفتم صفر را روز شهادت امام حسن مجتبی علیه السلام می دانند و مجلس عزاداری برپا می نمایند.
 
همچنین از شاگردان مرحوم شیخ عبدالکریم حائری مؤسس حوزه علمیه و آیت الله بروجردی نیز نقل می شود نظر این دو بزرگوار در خصوص سالروز شهادت امام حسن مجتبی علیه السلام روز هفتم ماه صفر بوده است و با تعطیلی دروس این روز را به عزاداری می پرداختند حوزه علمیه نجف هفتم ماه صفر را به مناسبت شهادت امام حسن مجتبی علیه السلام تعطیل می باشد و مراسم سوگواری برگزار می کنند.

ولادت امام کاظم علیه السلام در روز هفتم صفر با اینکه بین علما شهرتی پیدا کرده است ولی؛
 
اولاً: بزرگانی چون شیخ کلینی در (اصول کافی) و شیخ مفید در (الارشاد و مسارّ الشیعه) و شیخ طوسی«قدس سرهم» در (تهذیب الاحکام) به قول ولادت آن حضرت در هفتم صفر اعتنا نکرده و از بیان آن ساکت مانده اند. 

ثانیاً: فحولی از علما چون شهید اول در (الدروس)، شیخ محمد حسن نجفی در (جواهر الکلام) و شیخ جعفر کاشف الغطاء«قدس سرهم» در (کشف الغطاء) آن را ضعیف شمرده اند.
 
ثالثاً: در تاریخ ولادت امام کاظم علیه السلام روایاتی وارد شده است که بزرگان از محدثین چون احمد بن خالد برقی در (المحاسن)، شیخ کلینی در (اصول کافی)، محمد بن حسن صفّار در (بصائر الدرجات) و ابن جریر طبری شیعی«قدس سرهم» در (دلائل الامامة) از ابی بصیر به طرق مختلف از امام صادق علیه السلام روایت کرده اند: که این ولادت پس از ایام حج سال 127 ه.ق و هنگام مراجعت حضرت صادق علیه السلام به مدینه و در اولین منزل پس از جحفه به نام ابواء بوده است. که به تصریح معجم البلدان ابواء 33 میل (حدود 53 کیلومتر) تا جحفه فاصله دارد.
 
مطلب مهم: روایت ابی بصیر قرینه ای است بر اتمام حج و بازگشت به مدینه در همان سالی که امام کاظم علیه السلام در ابواء به دنیا آمده، و این دلالت دارد بر اینکه امام کاظم در ماه ذی الحجه دیده به جهان گشود نه در ماه صفری که درسال 128 ه.ق نقل شده است.
 
رابعاً: ابن جریر طبری«قدس سره» متوفای قرن چهارم در روایت دیگر از امام عسکری علیه السلام در (دلائل الامامة)، تصریح بر وقوع ولادت آن حضرت در ماه ذی الحجه نموده است.
 
اما همچنان در تقویم رسمی کشور هفتم صفر روز ولادت امام موسی بن جعفر علیهما السلام درج می شود که بنابر برخی پژوهش های انجام شده قطعا ماه ولادت ایشان ذی الحجه است و هفتم صفر ولادت آقا موسی بن جعفر سلام الله علیه نیست! و اگر هم ولادت باشد نکته مهم این است که محرم و صفر ماه حزن اهل بیت است و بسیاری از بزرگان ما مانند استاد فقید ما آقای مجتهدی رحمه الله تقیّد داشتند که در روز هفتم صفر مجلس روضه تشکیل شود و روضه امام مجتبی یا امام کاظم خوانده شود و تاکید می کردند این روزها حتی اگر تولد امام معصوم هم باشد، روز سرور نیست، روزهای اسارت اهل بیت امام حسین و ماه حزن است!
 
و نکته جالبی که می فرمودند این بود که "چون ناصرالدین شاه تولدش در این روز بود و برای اینکه روز تولدش مصادف با شبِ وفات امام حسن مجتبی نباشد تا بتوانند جشن بگیرند این دست کاری را در تقویم کرده اند." که در حد یک احتمال می شود پذیرفت اما قابل تامل است چون واقعا تولد او در همین روز بوده ششم صفر و قبل از آن قول بیست و هشتم مرسوم نبوده و الان هم فقط منحصر به ایران است! 
 
این مسئله در عصر صفویه ترویج شد که برخلاف واقعیت های تاریخی است. به همین دلیل تمام شیعیان به غیر از شیعیان ایران در روز هفتم صفر به عزاداری می پردازند. در گذشته تمام شیعیان دنیا، هفتم صفر را به عنوان سالروز شهادت امام حسن مجتبی علیه السلام عزاداری می کردند اما در عصر صفویه در ایران مناسبت هفتم صفر را به ۲۸صفر تغییر دادند.
 

تاریخ واقعی تولد امام موسی کاظم علیه السلام

در جلد دوم این کتاب در صفحه ۳۰، در حدیث ۱۱۳۰ آمده است که ابی بصیر نقل می کند که من سال ۱۲۸ ه.ق همراه با امام صادق علیه السلام به حج مشرف شدم. وقتی از حج برگشتیم و به شهرک ابواء (بین مکه و مدینه) رسیدیم، مادر امام کاظم علیه السلام درد زایمانشان گرفت و آن حضرت، آن جا به دنیا آمدند.

بنابراین وقتی در راه بازگشت از موسم حج حضرت به دنیا آمده باشند بسیار بعید است که ایشان در ماه صفر به دنیا آمده باشند؛ پس تاریخ هفتم صفر به عنوان سالروز میلاد امام کاظم علیه السلام اصلا صحت ندارد و علمای شیعه بنا را به این گذاشته بودند که دو ماه محرم و صفر عزا باشد و همان طور که حسینیه ها و مساجد همه سیاهپوش می شوند و این سیاهپوشی تا آخر ماه صفر ادامه یابد.
  

القاب و کنیه امام موسی کاظم علیه السلام

مهم ترین و معروف ترین لقب امام موسی کاظم علیه السلام، «کاظم» است. کظم به معنی بیرون آمدن نَفَس است. کَظوم کسی است که نَفَس خود را حبس می کند و این کنایه از سکوت است و کاظم یعنی فرو خورنده خشم و غضب. از دیگر القاب آن حضرت می توان به عالم، صالح، باب الحوائج، صابر، امین و زین المجتهدین اشاره کرد. مهم ترین کنیه آن حضرت عبدصالح و ابوالحسن می باشد که در میان اهل حدیث به ابوالحسن اول معروف است.
 

کودکی امام موسی کاظم علیه السلام

امام موسی کاظم علیه السلام از همان کودکی در مجلس درس پدر، که مؤسس و رئیس دانشگاه جعفری است، شرکت و جانش را از سرچشمه علوم و معارف اصیل اسلامی سیراب می کرد و در بحث های علمی شرکت می جست و در عین ناباوری اطرافیان، فردی کهنه کار و قوی، اهل بحث و منطق و قادر به اثبات مباحث دشوار و معضل علمی بود و این موجب محبوبیت آن حضرت نزد امام جعفر صادق علیه السلام و اصحاب گردیده بود. مسئله امامت این کودک بعد از امام جعفر صادق علیه السلام و جانشینی رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلم و هادی و راهنما بودن او محبوبیتی مضاعف نزد پدر به وجود آورده بود.
 

جوانی امام کاظم علیه السلام و کار و اشتغال

امام موسی کاظم علیه السلام با این که وضع مالی امام جعفر صادق علیه السلام بد نبود و او می توانست راحت و بی غم زندگی کند و آسان بخورد و بپوشد و روزگار بگذراند، در جوانی در مزرعه پدر کار می کرد و با دیگر کارگران، دوش به دوش، در برابر آفتاب به کشاورزی می پرداخت ناگفته نماند این امر سبب نمی شد که او خود را از شرکت در مجالس درس پدر محروم کند یا لطمه ای به دیگر وظایف او وارد آورد.
 

شهادت پدر و امامت آن حضرت

امام موسی کاظم علیه السلام بیست سال از دوران زندگی پدر را درک کرد که برای او بسیار گران قدر و پر ارج بود. محضر پدر برای او از آن بابت ارزنده بود که او قدر پدر، امام و استاد خود را می شناخت و چه بهره ها که از اشراقات آن استاد و پدر گرامی برای او حاصل نمی شد. منصور عباسی که زنده بودن امام جعفر صادق علیه السلام را سدی برای خود می دانست به طراحی نقشه قتل آن حضرت پرداخت و به حضرت زهر خورانید. امام پس از خوردن زهر بیمار و بستری شد و در فاصله اندک به دیدار اجداد پاکش شتافت و سکان امامت را به امام موسی کاظم که بیست سال بیشتر نداشت سپرد. امام کاظم علیه السلام نیز همان راه و روش پدر را تعقیب کرد.
 

زمامداران عصر امام موسی کاظم علیه السلام

مدت امامت، امام موسی کاظم علیه السلام 35 سال بود. امامت آن امام مصادف با زمام داری غاصبانه چهارتن از بنی عباس بود که عبارتند از منصور، مهدی، هادی و هارون. امام علیه السلام مدت ده سال از امامت خود را در عصر منصور گذراند. منصور عباسی از متعصب ترین دشمنان خاندان علی علیه السلام و در کینه و حسادت بی مانند بود. ده سال دوم امامت آن حضرت در عصر مهدی عباسی گذشت که اهانت هایی نیز به امام روا داشت و چهارده سالِ آخر امامت را نیز در عصر هارون سپری کرد که سخت ترین دوره زندگانی و دوران حبس امام بود.
 

استناد به آیه مباهله

هارون را اصرار بر این مسئله بود که بنی عباس از نظر وراثت به مقام خلیفگی پیامبر سزاوارترند؛ زیرا عباس جدّ اصلی اینان عموی پیامبر بود. غافل از آن که مسئله امامت عهدی الهی است، نه منصبی مالی و ارثی. امام موسی کاظم علیه السلام نیز در مقام استدلال و اثبات حقانیت خود به آیه مباهله استناد می کرد که در آن رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلم، علی علیه السلام و خاندان او، فاطمه علیها السلام و حسن علیه السلام و حسین علیه السلام، را نفس و جان خود معرفی کرد.
 

ادامه نهضت علمی و فرهنگی امام صادق علیه السلام

امام موسی کاظم علیه السلام پس از پدر نهضت علمی او را دنبال کرد و پیروانش را که پراکنده شده بودند، از نو گرد هم آورد و به مجلس درس آنها سر و سامان داد. البته وضعیت برای این اقدام امام مساعد نبود، اما او از هر فرصت و امکانی برای تحقق این هدف سود می جست و لحظه ای از تلاش و کوشش باز نایستاد و در راه تکامل جنبش علمی و نهضت فرهنگی اسلام تلاش کرد و صدها محدّث و مفسر و مبلّغ تربیت نمود و به کمک آنها توانست از مکتب تشیع پاسداری کند و حرکت آن را تداوم بخشد.

امام موسی کاظم علیه السلام همچون جد بزرگوارشان امام سجاد علیه السلام در قالب دعاهایی به هدایت و آموزش مردم می پرداختند. آن حضرت در دعاها و اعمال ماه رجب نوع زندگی مطلوب و هدفمند را به زیباترین بیان به تصویر کشیده اند: «خدایا، از تو می خواهم که زندگی مرا، زندگی پاک و پاکیزه ای قرار دهی، به من گشایش و فراخی و نیز آزادی ورهایی عنایت کنی؛ به من آن زندگانی بخشی که در آن امنیت و تندرستی همراه با فروتنی و قناعت و سپاس گزاری باشد و عافیت و پرهیزکاری و پایداری در آن موج زند».
 

توصیه امام کاظم علیه السلام به تفریحات سالم

امام موسی کاظم علیه السلام با بیانی الهام گرفته از وحی الهی، در سفارش به مناجات و عبادت خداوند می فرمایند: «بکوشید که اوقات خود را به چهار بخش تقسیم کنید: بخشی را برای مناجات با خدا، بخشی را برای امور زندگی، و ساعتی را برای معاشرت با دوستان و افراد مطمئن ـ کسانی که عیب های شما را به شما بشناسانند و در نبود شما، دوستدار شما باشند ـ و بخشی را هم برای تفریحات و لذت های حلال خالی کنید که به وسیله این تفریحات حلال است که می توانید سه برنامه قبلی را درست انجام دهید».
 

معرفی امام کاظم علیه السلام از زبان خود آن حضرت

روزی امام موسی کاظم علیه السلام از مسجدالحرام برخاست که بیرون رود. وقتی سوار مرکب شد و حرکت کرد، فردی از دیدن شکوهش متحیر شد و پرسید: تو که ای؟

امام علیه السلام فرمودند: «اگر نسب مرا می پرسید من فرزند محمدمصطفی صلّی الله علیه و آله و سلم حبیب خدایم. از نسل اسماعیل ذبیح اللّه و فرزند ابراهیم خلیل هستم. اگر از شهر من می پرسی، من اصالتا از شهر و دیاری هستم که واجب است مسلمانان در طول عمر یک بار برای انجام وظیفه [گذاردن حج و مناسک] بدان جا آیند. اگر از مفاخر من می پرسی، از خاندانی هستم که بینیِ گردن کشان و ستمگران را به خاک مالیده، باعث شدند مردم راه هدایت را بشناسند و به سوی توحید روی آرند. اگر شهرت مرا خواهی، من از آل محمدم که خدای دستور داده است که در نماز بر ما درود فرستند».
 

هدایت اهل فسق به دست امام کاظم علیه السلام

روزی حضرت موسی بن جعفر علیه السلام از جلو خانه «بُشْر» می گذشت. صدای ساز و آواز شنید. از خدمتگزاری که برای کاری به دَرِ خانه آمده بود سؤال کرد: «صاحب تو آزاد است یا بنده؟» خدمتگزار گفت: مولای من آزاد است. حضرت فرمود: «راست گفتی، اگر او بنده بود از خدا پروا می کرد و چنین نمی کرد». وقتی خادم داخل خانه شد بُشْر علت تأخیر او را جویا شد. او هم ماجرا را نقل کرد. از شنیدن ماجرا در بُشْر تحولی رخ داد. با پای برهنه بیرون دوید و خود را به حضرت موسی بن جعفر علیه السلام رسانده، عذرخواهی کرد و بعد از گریه و زاری در حضور مبارک آن حضرت توبه کرد و از اعمال زشت گذشته خود پشیمان شد و بعد از این ماجرا از عابدان و زاهدان روزگار شد.
 

امام کاظم علیه السلام و حکومت بر دل ها

هارون الرشید، خلیفه عبّاسی، با این که قدرتمندترین خلیفه عباسی بود از این که می دید مردم احترام فراوانی به امام کاظم علیه السلام می کنند به شدت ناراحت بود و تمام تلاشش این بود که نفوذ معنوی امام علیه السلام را خنثی کند. او از این که می شنید مردم حقوق و مالیت های اسلامی را مخفیانه به موسی بن جعفر علیه السلام می پردازند و با این عمل خود در واقع حاکمیت ایشان را به رسمیّت شناخته، از حکومت عبّاسی بیزاری می جویند، سخت رنج می برد. روی همین اصل بود که روزی هارون امام علیه السلام را کنار کعبه دید و به ایشان گفت: «تو همان هستی که مردم پنهانی با تو بیعت کرده تو را به پیشوایی بر گزیده اند؟ امام فرمودند: «اَنَا اِمامُ القُلُوبِ و اَنْتَ اِمامُ الجُسُوم؛ من بر دل های مردم حکومت می کنم و تو بر تن ها».
 

دستگیری امام کاظم علیه السلام حضرت از مستمندان

امام کاظم علیه السلام همواره تهی دستان مدینه را شناسایی می کرد و شبانه برای آنان پول و چیزهای دیگر می برد و آنان نمی دانستند که این پول ها از جانب کیست.
 

وصیت امام کاظم علیه السلام به فرزندانش

روزی موسی بن جعفر علیه السلام فرزندانش را احضار کرد و به آنان گفت: «فرزندانم به شما وصیتی می کنم که هرکس آن را به خاطر سپارد هلاک نشود». سپس فرمود: «اگر کسی نزد شما آمد و در گوش راستتان حرف زشتی گفت و سپس در گوش چپتان عذرخواهی کرد و گفت: چیزی نگفته، عذر او را بپذیرید».
 

وصایای امام کاظم علیه السلام به هُشام

امام کاظم علیه السلام به هشام می فرمودند: «ای هشام، امیر مؤمنان علی علیه السلام به یارانش سفارش می کرد و می فرمود: شما را به ترس از خدا در نهان و آشکار و رعایت داد در خشنودی و خَشم... وصیت می کنم. و نیز شما را سفارش می کنم به این که با کسی که از شما بریده بپیوندید و از کسی که به شما ستم کرده گذشت کنید و بر کسی که از شما دریغ داشته ببخشید و باید نظرتان عبرت، و خاموشی‌تان اندیشه، و سخن تان ذکر خدا و سرشت‌تان سخاوت باشد؛ زیرا بخیل به بهشت و سخاوتمند به دوزخ نرود».

منبع: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی کاشان
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
هشدار سرلشکر باقری به گروهک‌های تروریستی
هشدار سرلشکر باقری به گروهک‌های تروریستی

هشدار سرلشکر باقری به گروهک‌های تروریستی

شروع واکسیناسیون دانش آموزان 12 تا 18 سال از امروز
شروع واکسیناسیون دانش آموزان 12 تا 18 سال از امروز

شروع واکسیناسیون دانش آموزان 12 تا 18 سال از امروز

حاشیه‌های دیدار رهبر انقلاب با مدال‌آوران ایران
حاشیه‌های دیدار رهبر انقلاب با مدال‌آوران ایران

حاشیه‌های دیدار رهبر انقلاب با مدال‌آوران ایران

انبیاء الهی چگونه با انحرافات جامعه مقابله می کردند؟/ دکتر رفیعی
انبیاء الهی چگونه با انحرافات جامعه مقابله می کردند؟/ دکتر رفیعی

انبیاء الهی چگونه با انحرافات جامعه مقابله می کردند؟/ دکتر رفیعی

قافله سالار/ استاد انصاریان
قافله سالار/ استاد انصاریان

قافله سالار/ استاد انصاریان

گلایه‌های بانوی مدال‌آور پارالمپیک برای رهبری
گلایه‌های بانوی مدال‌آور پارالمپیک برای رهبری

گلایه‌های بانوی مدال‌آور پارالمپیک برای رهبری

رئیس جمهور به مجمع عمومی سازمان ملل نمی‌رود؟
رئیس جمهور به مجمع عمومی سازمان ملل نمی‌رود؟

رئیس جمهور به مجمع عمومی سازمان ملل نمی‌رود؟

برنامه ایران برای ملاقات با مقامات آمریکایی چیست؟
برنامه ایران برای ملاقات با مقامات آمریکایی چیست؟

برنامه ایران برای ملاقات با مقامات آمریکایی چیست؟

مرغ دل پر میزند پیوسته سوی کربلا/ بنی فاطمه
مرغ دل پر میزند پیوسته سوی کربلا/ بنی فاطمه

مرغ دل پر میزند پیوسته سوی کربلا/ بنی فاطمه

چون تو ای لاله در این باغ گلی پرپر نیست(روضه)/ بنی فاطمه
چون تو ای لاله در این باغ گلی پرپر نیست(روضه)/ بنی فاطمه

چون تو ای لاله در این باغ گلی پرپر نیست(روضه)/ بنی فاطمه

چجوری رسید تا جسم علی حسین(روضه)/ بنی فاطمه
چجوری رسید تا جسم علی حسین(روضه)/ بنی فاطمه

چجوری رسید تا جسم علی حسین(روضه)/ بنی فاطمه

قله های تلاوت/ استاد ابوالعینین شعیشع
قله های تلاوت/ استاد ابوالعینین شعیشع

قله های تلاوت/ استاد ابوالعینین شعیشع

قله های تلاوت/ استاد محمد عبدالعزیز حصان
قله های تلاوت/ استاد محمد عبدالعزیز حصان

قله های تلاوت/ استاد محمد عبدالعزیز حصان

سفر با سالمندان؛ بایدها و نبایدها سفر درکنارِ دنیادیده‌ها
سفر با سالمندان؛ بایدها و نبایدها سفر درکنارِ دنیادیده‌ها

سفر با سالمندان؛ بایدها و نبایدها سفر درکنارِ دنیادیده‌ها

حکمت | امیر بدنت باش نه اسیر! / استاد محرابیان
حکمت | امیر بدنت باش نه اسیر! / استاد محرابیان

حکمت | امیر بدنت باش نه اسیر! / استاد محرابیان

دستگیری دو اسیر فراری فلسطینی
دستگیری دو اسیر فراری فلسطینی

دستگیری دو اسیر فراری فلسطینی

عاملان ترور شهید صالح الصماد
عاملان ترور شهید صالح الصماد

عاملان ترور شهید صالح الصماد

ساندویچ ۳ میلیون دلاری در نمایشگاهی در آلمان!
ساندویچ ۳ میلیون دلاری در نمایشگاهی در آلمان!

ساندویچ ۳ میلیون دلاری در نمایشگاهی در آلمان!

صابر کاظمی پیش از شروع بازی مقابل چین مصدوم شد!
صابر کاظمی پیش از شروع بازی مقابل چین مصدوم شد!

صابر کاظمی پیش از شروع بازی مقابل چین مصدوم شد!

کابین جت اختصاصی و لاکچری ویژه میلیاردرها!
کابین جت اختصاصی و لاکچری ویژه میلیاردرها!

کابین جت اختصاصی و لاکچری ویژه میلیاردرها!

نگاهی گذرا به مناقب و کرامات فاطمه (سلام الله علیها)
نگاهی گذرا به مناقب و کرامات فاطمه (سلام الله علیها)

نگاهی گذرا به مناقب و کرامات فاطمه (سلام الله علیها)