0
ویژه نامه ها

ادعای نفی شفاعت در بعضی از آیات قرآن

پرسش :

اگر مسئله «شفاعت» درست است چرا برخی از آیات قرآن آن را به طور کلی نفی می کند؟


پاسخ :
در «قرآن مجید»، آیاتى وجود دارند که شفاعت را به کلى نفى مى کنند. به عنوان نمونه خداوند در سوره مدّثّر، آیه 48 بعد از ذکر قسمتى از حالات مجرمانِ بى ایمان در دوزخ و گفتگوى بهشتیان با آنان مى فرماید: (شفاعتِ شفاعت کنندگان به حال آنها سودى نمى بخشد)؛ «فَمَا تَنْفَعُهُمْ شَفَاعَةُ الشَّافِعِینَ».

این آیه گرچه هرگونه شفاعت را در مورد این گروه به طور کلى نفى مى کند (اعم از شفاعت انبیاء، اوصیاء، فرشتگان، صدّیقین، شهداء و صالحین) ولى تعبیر به «شافعین» که ظهور در فعلیت دارد نشان مى دهد در آن روز شفاعت کنندگان و شفاعت شوندگانى هستند؛ ولى شفاعت آنها شامل حال این گروه که پیوسته روز قیامت را تکذیب مى کردند و نماز و اطعام مسکین را به کلى ترک کرده بودند، نمى شود.

تعبیر به «فَمَا تَنْفَعُهُمْ»؛ (بنابراین، شفاعت سودى به حال آنها ندارد) نیز نشان مى دهد که وضع حال و اعمال و عقائد آنها چنین محرومیتى را به دنبال آورده است.

روى این حساب اگرچه این آیه، جزء آیاتِ نفى شفاعت است؛ ولى در متن آن و به طور ضمنى اثبات شفاعت به صورت سربسته آمده است.

علاوه بر این در سوره «بقره»، آیه 48 نیز شفاعت نفى شده، مى فرماید: (از آن روز بترسید که هیچ کس مجازات دیگرى را نمى پذیرد و شفاعت نیز از او پذیرفته نخواهد شد و غرامتى [براى آزاد کردن از عذاب] از او نمى گیرند و کسى به یاریش بر نمى خیزد)؛ «وَ اتَّقُوا یَوْماً لَا تَجْزِی نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَیْئاً وَ لَا یُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَ لَا یُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَ لَا هُمْ یُنْصَرُونَ».

گرچه مخاطب در این آیه - به قرینه آیه سابقِ بر آن - قوم یهودند؛ ولى حکم آیه جنبه عمومیت دارد و تمام راه هاى نجات را به روى خلافکاران مى بندد و از میان آنها به چهار طریق مهم که در این دنیا وسیله نجات بسیارى از مجرمان مى گردد اشاره شده است:

نخست اینکه کسى جریمه دیگرى را بر عهده گیرد، دوّم شخص آبرومندى براى او شفاعت کند، سوّم با پرداخت غرامت از مجازات عفوّ شود، چهارم گروهى به یاریش برخیزند و او را از چنگال مجازات رهایى بخشند، در قیامت هیچ یکى از اینها مفهومى نخواهد داشت.

سخن در این است که در اینجا شفاعت به طور کلّى نفى شده است؛ ولی آیا این مخصوص به قوم یهود است که راه کفر و عِناد و دشمنى با حقّ را پیش گرفته بودند و حتّى انبیاء الهى را به قتل مى رساندند، بنابراین منافاتى با آیات شفاعت و روایات متواترى که مى گوید: پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و سایر معصومین براى گنهکارانِ این امّت شفاعت مى کنند ندارد.

و یا اینکه آیه ناظر به پندار یهود است که گمان می کردند پدرانشان در قیامت برای آنها شفاعت می کنند، آیه خطّ بطلان بر این پندار می کشد و آنها را مأیوس می سازد یا اینکه ظاهر آیه، اطلاق دارد و هر نوع شفاعتی را درباره هر کسی نفی می کند.

با توجه به آیات دیگری که در مورد شفاعت آمده است به ضمیمه روایات متواتره و اجماع امّت، آیه مخصوص کفّار و افرادى است که بر اثر گناهان سنگین از شفاعت محرومند. بنابراین آیه فوق به منزله عموم است و آیات دیگر جنبه خصوصى دارند و آن را تخصیص مى زنند و هرگونه ابهامى را در این زمینه برطرف مى سازند.

منبع: پیام قرآن‏، آیت الله العظمی ناصر مکارم شیرازى (دام ظله)، تهیه و تنظیم: جمعى از فضلاء، دار الکتب الاسلامیة‏، تهران‏، ‏1386 شمسی‏، چاپ: نهم، ج 6، ص 509.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حکمت | دعای مخصوص مستاجرها / استاد رنجبر (نسخه اینستاگرام)
حکمت | دعای مخصوص مستاجرها / استاد رنجبر (نسخه اینستاگرام)

حکمت | دعای مخصوص مستاجرها / استاد رنجبر (نسخه اینستاگرام)

حکمت | من آلزایمر دارم؟ / استاد حسینی قمی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | من آلزایمر دارم؟ / استاد حسینی قمی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | من آلزایمر دارم؟ / استاد حسینی قمی (نسخه اینستاگرام)

ذوالجناح آمد ولی با خود سوارش را نداشت/ حاج میثم مطیعی
ذوالجناح آمد ولی با خود سوارش را نداشت/ حاج میثم مطیعی

ذوالجناح آمد ولی با خود سوارش را نداشت/ حاج میثم مطیعی

زیارت عاشورا | حاج میثم مطیعی
زیارت عاشورا | حاج میثم مطیعی

زیارت عاشورا | حاج میثم مطیعی

گل یاس رازقی؛ از معرفی انواع آن تا کاشت و نگهداری
گل یاس رازقی؛ از معرفی انواع آن تا کاشت و نگهداری

گل یاس رازقی؛ از معرفی انواع آن تا کاشت و نگهداری

بازی میمیک صورت رامبد جوان و آشا محرابی در خندوانه
بازی میمیک صورت رامبد جوان و آشا محرابی در خندوانه

بازی میمیک صورت رامبد جوان و آشا محرابی در خندوانه

کنایه سریال پلاک 13 به پدر آرات حسینی!
کنایه سریال پلاک 13 به پدر آرات حسینی!

کنایه سریال پلاک 13 به پدر آرات حسینی!

مسابقات پرسپولیس و استقلال
مسابقات پرسپولیس و استقلال

مسابقات پرسپولیس و استقلال

حرفهای علی باقری پس از نشست امروز
حرفهای علی باقری پس از نشست امروز

حرفهای علی باقری پس از نشست امروز

لالایی خواندن آرژانتینی جناب خان برای مسی
لالایی خواندن آرژانتینی جناب خان برای مسی

لالایی خواندن آرژانتینی جناب خان برای مسی

سخنرانی دختر دانشجو علیه طرح صیانت در نماز جمعه تهران
سخنرانی دختر دانشجو علیه طرح صیانت در نماز جمعه تهران

سخنرانی دختر دانشجو علیه طرح صیانت در نماز جمعه تهران

تلاش فیسبوک برای تاسیس دفتر در ایران‌
تلاش فیسبوک برای تاسیس دفتر در ایران‌

تلاش فیسبوک برای تاسیس دفتر در ایران‌

جردن باروز و هدیه جالب یک ایرانی
جردن باروز و هدیه جالب یک ایرانی

جردن باروز و هدیه جالب یک ایرانی

شعر طنز کرونایی با لهجه قمی
شعر طنز کرونایی با لهجه قمی

شعر طنز کرونایی با لهجه قمی

هدف آمریکا از مذاکرات جدید برجام
هدف آمریکا از مذاکرات جدید برجام

هدف آمریکا از مذاکرات جدید برجام

ارتش قوی به این میگن...!
ارتش قوی به این میگن...!

ارتش قوی به این میگن...!

ترانه «دلشوره»/ آرون افشار
ترانه «دلشوره»/ آرون افشار

ترانه «دلشوره»/ آرون افشار

استوری آذرماه و فصل پاییز
استوری آذرماه و فصل پاییز

استوری آذرماه و فصل پاییز

درمان های طبیعی سرماخوردگی نوزاد
درمان های طبیعی سرماخوردگی نوزاد

درمان های طبیعی سرماخوردگی نوزاد

بسته تحلیلی خبری (شنبه 13 آذر 1400)
بسته تحلیلی خبری (شنبه 13 آذر 1400)

بسته تحلیلی خبری (شنبه 13 آذر 1400)

دورخیز بازیکن فوتبال
دورخیز بازیکن فوتبال

دورخیز بازیکن فوتبال