0
ویژه نامه ها

معنای واژه قرآن و اسامی و صفات آن

پرسش :

عبارت «قرآن» به چه معناست و چه اسامی و صفاتی برای قرآن وجود دارد؟


پاسخ :
واژه «قرآن» یک واژه عربى اصیل به شمار مى رود و ریشه اشتقاق آن از ماده «قرأ» به معناى خواندن گرفته شده است. همزه «قرأ» در اصل واو بوده و از ماده «قرو» به معناى گردآورى می باشد؛ زیرا قارى ـ هنگام قرائت ـ کلمات و حروف را گرد هم مى آورد. همانند: «کَتَب» که «راغب» مى گوید: در اصل به معناى جَمَع است.

قرآن در اصل، مصدر قَرَأَ، یَقْرَأُ است؛ مانند: غُفران، کُفران و رُجحان، چنان که در این آیه آمده است: «إِنَّ عَلَیْنَا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ * فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ»(1)؛ (چرا که جمع کردن و خواندن آن بر عهده ماست * پس هر گاه آن را خواندیم، از خواندن آن پیروى کن). همچنین آیه: «أَقِمِ الصَّلَاةَ لِدُلُوکِ الشَّمْسِ إِلَىٰ غَسَقِ اللَّیْلِ وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ کَانَ مَشْهُوداً»(2)؛ (نماز را از زوال خورشید [هنگام ظهر] تا نهایت تاریکى شب [نیمه شب] برپادار؛ و همچنین قرآن فجر [نماز صبح] را؛ چرا که قرآن فجر، مشهود [فرشتگان شب و روز] است).

برخى در وجه تسمیه قرآن گفته اند: چون جامع ثمرات تمامى کتب سالفین است ـ که در این آیه بدان اشارت رفته: «وَ لَٰکِن تَصْدِیقَ الَّذِی بَیْنَ یَدَیْهِ وَ تَفْصِیلَ کُلِّ شَیْءٍ»(3)؛ (بلکه [وحى آسمانى است، و] با کتب آسمانى پیشین هماهنگ است؛ و در آن است شرح هر چیزى [که مایه سعادت انسان است]) ـ از این رو نبایستى واژه «قرآن» را از واژه هاى دخیل (مأخوذ از دیگر لُغات) دانست، چنان که برخى گمان برده اند که قرآن واژه اى است سُریانى و از ریشه «قریانه» به معناى تلاوت گرفت شده که در کنیسه‌هاى یهود رایج بوده است.(4) آرى، اشتراک لغات سامى را نباید نادیده گرفت و این اشتراک نباید موجب انکار اصالت واژه‌ هاى مورد استعمال در هر لغت گردد. عمده دلیل اصالت واژه هاى هر لغت جریان اشتقاق آن واژه است. قرأ، یقرأ، قراءةً و قرآنا و دیگر اشتقاقات این واژه دلیل بر اصالت آن مى باشد.
 

اسامی و اوصاف قرآن

مفسر بزرگ قرن ششم «جمال الدین ابوالفتوح رازى» در مقدمه تفسیر خود 43 نام براى قرآن آورده است.(5) که بیشتر جنبه وصفى دارد. و طبرسى در «مجمع البیان» به نام هاى قرآن، فرقان، کتاب و ذکر اکتفا کرده است.(6) «بدرالدین زرکشى»(7) نقل مى کند که «حرالىّ» کتابى در این زمینه نوشته و بیش از نود اسم یا وصف براى قرآن یادآور شده است. از «قاضى عزیزى» نیز 55 نام و عنوان براى قرآن نقل شده است.

پی‌نوشت‌ها:
(1). قرآن کریم، سوره قیامت، آیات 17 و 18. رجوع شود به مفردات الفاظ القرآن، راغب اصفهانى، حسین بن محمد، تحقیق: صفوان عدنان داودی، دارالعلم، الدار الشامیه، دمشق، بیروت، 1412 هـ ق، چاپ اول، ص 668.
(2). قرآن کریم، سوره اسراء، آیه 78.
(3). همان، سوره یوسف، آیه 111.
(4). ر.ک: قضایا قرآنیة فی الموسوعة البریطانیة، فضل حسن عباس‏، دار الفتح‏، عمان‏، 1421 هـ ق / 2000 م، چاپ اوّل‏ ص 25 و 26.
(5). ر. ک: روض الجنان و روح الجنان فى تفسیر القرآن، ابوالفتوح رازى، حسین بن على، تحقیق: یاحقى، محمد جعفر، ناصی، محمد مهدى، بنیاد پژوهش هاى اسلامى آستان قدس رضوى، مشهد، 1408 هـ ق، ج 1، مقدمه، ص 8.
(6). مجمع البیان فى تفسیر القرآن، طبرسى، فضل بن حسن، انتشارات ناصر خسرو، تهران، 1372 هـ ش، چاپ سوم، ج 1، مقدمه، فن رابع، ص 41.
(7). البرهان فی علوم القرآن‏، الزرکشى، محمد بن عبد الله، دار المعرفة، بیروت‏، 1410 هـ ق/ 1990 م، چاپ اوّل‏، ج 1، ص 370.

منبع: علوم قرآنی، معرفت، محمد هادی، موسسه فرهنگی انتشاراتی التمهید، قم، 1381 هـ ش، ص 93 الی 97.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حکمت | شیعیان ما رو امتحان کنید / استاد محرابیان
حکمت | شیعیان ما رو امتحان کنید / استاد محرابیان

حکمت | شیعیان ما رو امتحان کنید / استاد محرابیان

5 قانون مهم هنگام انتخاب لباس برای بچه‌های 4 تا 6 سال
5 قانون مهم هنگام انتخاب لباس برای بچه‌های 4 تا 6 سال

5 قانون مهم هنگام انتخاب لباس برای بچه‌های 4 تا 6 سال

راهنمای خرید ماسک صورت برای انواع پوست
راهنمای خرید ماسک صورت برای انواع پوست

راهنمای خرید ماسک صورت برای انواع پوست

ترانزیستور نوری
ترانزیستور نوری

ترانزیستور نوری

آموزش سوره توحید برای بچه های پیش دبستانی/ مدرسه تلویزیونی ایران
آموزش سوره توحید برای بچه های پیش دبستانی/ مدرسه تلویزیونی ایران

آموزش سوره توحید برای بچه های پیش دبستانی/ مدرسه تلویزیونی ایران

این حبه قند را هم بنویس/ استاد انصاریان
این حبه قند را هم بنویس/ استاد انصاریان

این حبه قند را هم بنویس/ استاد انصاریان

درباره طرح صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی/ دکتر لکزایی
درباره طرح صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی/ دکتر لکزایی

درباره طرح صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی/ دکتر لکزایی

ازدواج و توقع کمک بزرگترها/ استاد قدوسی
ازدواج و توقع کمک بزرگترها/ استاد قدوسی

ازدواج و توقع کمک بزرگترها/ استاد قدوسی

یار کشی در خانواده/ استاد قدوسی
یار کشی در خانواده/ استاد قدوسی

یار کشی در خانواده/ استاد قدوسی

جایگاه بزرگترها در خانواده/ استاد دکتر قدوسی
جایگاه بزرگترها در خانواده/ استاد دکتر قدوسی

جایگاه بزرگترها در خانواده/ استاد دکتر قدوسی

سرقت ایمان انسان توسط شیطان/ استاد رضا محمدی
سرقت ایمان انسان توسط شیطان/ استاد رضا محمدی

سرقت ایمان انسان توسط شیطان/ استاد رضا محمدی

تناسب شدت عذاب جهنم/ استاد محمدی
تناسب شدت عذاب جهنم/ استاد محمدی

تناسب شدت عذاب جهنم/ استاد محمدی

پنج نکته جهت رفع احتقان بینی نوزادان و کودکان
پنج نکته جهت رفع احتقان بینی نوزادان و کودکان

پنج نکته جهت رفع احتقان بینی نوزادان و کودکان

نماوا | در لشکر تو گرد و غباریم حسین: میثم مطیعی
نماوا | در لشکر تو گرد و غباریم حسین: میثم مطیعی

نماوا | در لشکر تو گرد و غباریم حسین: میثم مطیعی

یک سال و هشت ماه آشنایی
یک سال و هشت ماه آشنایی

یک سال و هشت ماه آشنایی

منفعت‌طلبی بیشتر در تولید خودرو
منفعت‌طلبی بیشتر در تولید خودرو

منفعت‌طلبی بیشتر در تولید خودرو

تقریظ رهبرانقلاب بر کتاب "گلستان یازدهم"
تقریظ رهبرانقلاب بر کتاب "گلستان یازدهم"

تقریظ رهبرانقلاب بر کتاب "گلستان یازدهم"

کاهش وزن بعد از ۴۰ سالگی!
کاهش وزن بعد از ۴۰ سالگی!

کاهش وزن بعد از ۴۰ سالگی!

نماهنگ | آن سوی معبر
نماهنگ | آن سوی معبر

نماهنگ | آن سوی معبر

باقیمانده بدهی های روحانی برای رئیسی!
باقیمانده بدهی های روحانی برای رئیسی!

باقیمانده بدهی های روحانی برای رئیسی!

راهکاری که یک شهید برای رسیدن به مقام شهادت گفت
راهکاری که یک شهید برای رسیدن به مقام شهادت گفت

راهکاری که یک شهید برای رسیدن به مقام شهادت گفت