0
ویژه نامه ها

پرسش :

آيا در عالم برزخ، تکاملي براي انسان ممکن است؟


پاسخ :
پيش از پرداختن به جواب، نکته‏ي مهمي را بايد يادآور شويم و آن اين که به تعبير علامه طباطبايي »ره«: »روح آن هنگام که بدن را ترک گفت، اختيار و توانايي خويش را از دست مي‏دهد و لذا موضوع تکليف مرتفع مي‏شود. خداي سبحان مي‏فرمايد: »يوم يأتي بعض آيات ربک لا ينفع نفسا ايمانها لم آمنت من قبل أو کسبت في ايمانها خيرا.« (انعام 158/6: روزي که پاره‏اي از نشانه‏هاي پروردگارت بيايد، کسي که قبلا ايمان نياورده يا خيري در ايمان آوردن خود کسب نکرده است، ايمان آوردنش سودي نمي‏بخشد) در چنين وضعيتي، انسان در يکي از دو راه سعادت و شقاوت قرار مي‏گيرد؛ يعني يکي از اين دو واقعيت براي او تعيين مي‏شود: بشارت سعادت و يا وعيد شقاوت را دريافت مي‏کند. خداوند سبحان مي‏فرمايد: »و لو تري إذ الظلمون في غمرات الموت و الملائکه باسطوا أيديهم أخرجوا إنفسکم اليوم تجزون‏ عذاب الهون« (انعام 93/6: و کاش ستمگران را در گرداب‏هاي مرگ مي‏ديدي که فرشتگان [به سوي آنان] دست‏هايشان را گشوده‏اند [و نهيب مي‏زنند:] جان‏هايتان را بيرون دهيد که امروز به عذاب خوار کننده کيفر مي‏شويد) و »ان الذين قالوا ربنا الله ثم استقاموا تتنزل عليهم الملائکة الا تخافوا و لا تحزنوا و ابشروا بالجنة التي کنتم توعدون«. (فصلت 30/41: در حقيقت، کساني که گفتند: پروردگار ما خداست، سپس ايستادگي کردند، فرشتگان بر آن فرود مي‏آيند [و مي‏گويند:] هان، بيم مداريد و غمين مباشيد، بشارتتان باد، به بهشتي که وعده يافته بوديد) عبارت »کنتم توعدون« [به شما وعده داده مي‏شد] مشعر به اين است که بشارت، بعد از دنيا [يعني در برزخ يا در قيامت] محقق مي‏شود و روشن است که بشارت دادن به امري، هميشه قبل از فرا رسيدن آن صورت مي‏گيرد. بنابراين بشارت به بهشت بايد قبل از ورود به آن باشد [يعني در برزخ]. از طرف ديگر، تنها به امر قطعي الوقوع مي‏توان بشارت داد و چون تا زمان موت، اختيار انسان باقي است و امکان انتقال انسان از يکي از دو راه سعادت و شقاوت به ديگري هنوز وجود دارد، لذا بشارت بهشت هيچ گاه در دنيا محقق نمي‏شود، جز در مورد کساني که صريحا تحت ولايت خداوند رفته‏اند و خداوند، خود، تدبير آن‏ها را بر عهده گرفته است، يعني اولياء الله به معناي دقيق کلمه. (انسان از آغاز تا انجام، ص 70. علامه در اين جا درباره‏ي »کساني که تحت ولايت خدا قرار گرفته‏اند« توضيح کاملي مي‏دهد که به علت خروج از بحث ما، در اين جا نياورديم. ر.ک: ص 71 - 73)
البته کساني که در دنيا راه حق را تشخيص داده و همت به پيمودن صراط مستقيم داشته، ولي هنوز به مقام کمال نرسيده‏اند، در برزخ مي‏توانند به سير خود - هر چند بسيار سخت‏تر و کندتر - ادامه دهند.
آيت‏الله حسيني تهراني در اين زمينه مي‏فرمايد: »مي‏گويند چون عالم برزخ، تتمه‏ي عالم دنيا محسوب مي‏شود و لذا از صورت و کم و کيف برخوردار است، مؤمناني که از خانه‏ي نفس خودبيرون آمده، خروج از بيت را تحصيل کرده (اشاره‏اي است به آيه‏ي 100 از سوره‏ي نساء: »و من يخرج من بيته مهاجرا الي الله و رسوله ثم يدرکه الموت فقد وقع أجره علي الله.«) و به هجرت پاي نهاده‏اند، ولي هنوز به مقام کمال خود که وصول به حقيقت ولايت و فاني شدن در اسما و صفات الهي و بالاخره فناي مطلق در ذات مقدس اوست نرسيده‏اند، در عالم برزخ کامل و در هنگام قيامت با کمال واقعي خود مشحور مي‏شوند. اين معني طبق کليات وارده از حکمت الهيه‏ي قرآنيه و سنت نبوي، قابل قبول است، چون کسي که عازم بر هجرت باشد و بر اساس اين نيت که رسول الله )ص( فرمود: »من کانت هجرته الي الله و رسوله فهجرته الي الله و رسوله«، با رسول خدا )ص( معيت کند، در خطيره‏ي قدس الهي به تماشاي جمال حضرت ازلي، ابدي و سرمدي مشغول خواهد شد و از مقام ولايت مطلقه و عبوديت صرفه، بهره‏ي کافي خواهد برد. بر اين اساس افرادي که نفوس آن‏ها به مقام فعليت خود نرسيده و ناقص از دنيا رفته‏اند، بايد در برزخ تکميل شوند و پس از آن به قيامت انفسيه حضور يابند.« (معادشناسي، ج 3، ص 112 - 113)
دليل بالا در باب امکان تکامل در برزخ، بر اساس آيه‏ي »و من يخرج من بيته مهاجرا إلي الله و رسوله ثم يدرکه الموت فقد وقع أجره علي الله و کان الله غفورا رحيما« گفته شد و آيت‏الله حسيني تهراني، در ادامه‏ي بحث بالا رواياتي را در تأييد اين مطلب که نفوس ناقصه در برزخ تکامل مي‏يابند، مي‏آورند: »اولاد مؤمنان که در کودکي از دنيا رفته‏اند، در عالم برزخ به وسيله‏ي حضرت ابراهيم )ع( يا حضرت زهرا )س( تربيت خواهند شد.«
دليل ديگري که بر تکامل در عالم برزخ دلالت دارد، رواياتي است که نشان مي‏دهد آثار باقيات صالحات انسان و نيز خيراتي که زندگان براي اومي‏فرستند، دريافت مي‏کند. مثلا، از رسول اکرم )ص( روايت شده است: »حضرت عيسي )ع( از کنار قبري عبور کرد و ديد صاحب آن قبر را عذاب مي‏کنند. يک سال بعد عبور کرد و ديد عذاب از او برداشته شده است. علت را جويا شد. به او وحي شد که: اي روح الله! از اين مرد، فرزندي به بلوغ رسيده که صالح و نيکوکار است؛ راهي را براي مردم استوار و هموار کرد و يتيمي را مسکن و مأوي داد. پس من به برکت عمل فرزندش از گناه او درگذشتم«. (امالي، شيخ صدوق، ص 306؛ به نقل از معادشناسي، ج 3، ص 225)
و نيز در حديثي که شيعه و سني از پيامبر )ص( روايت کرده‏اند، آمده است: »من سن سنة حسنة فله أجر من عمل بها، و من سن سنة سيئة فله وزر من عمل بها.« (کسي که سنت نيکويي را رايج کند، ثواب هر کس که به آن عمل کند به او مي‏رسد و همين طور در سنت ناروا)
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
سالگرد درگذشت سیروس قایقران
سالگرد درگذشت سیروس قایقران

سالگرد درگذشت سیروس قایقران

از کجا بفهمیم توبه ما قبول شده؟/ استاد دکتر رفیعی
از کجا بفهمیم توبه ما قبول شده؟/ استاد دکتر رفیعی

از کجا بفهمیم توبه ما قبول شده؟/ استاد دکتر رفیعی

اصلاح طلبان شرکای دولت
اصلاح طلبان شرکای دولت

اصلاح طلبان شرکای دولت

استوری ماه رمضان مبارک
استوری ماه رمضان مبارک

استوری ماه رمضان مبارک

با خروج از برجام، اعتبار آمریکا از بین رفت
با خروج از برجام، اعتبار آمریکا از بین رفت

با خروج از برجام، اعتبار آمریکا از بین رفت

شخصی که در چند دقیقه فقیه شد/ استاد عالی
شخصی که در چند دقیقه فقیه شد/ استاد عالی

شخصی که در چند دقیقه فقیه شد/ استاد عالی

۱۰ نکته کلیدی برای درج اطلاعات در سامانه املاک
۱۰ نکته کلیدی برای درج اطلاعات در سامانه املاک

۱۰ نکته کلیدی برای درج اطلاعات در سامانه املاک

کمالوندی پس از بستری در بیمارستان درباره حادثه نطنز چه گفت؟!
کمالوندی پس از بستری در بیمارستان درباره حادثه نطنز چه گفت؟!

کمالوندی پس از بستری در بیمارستان درباره حادثه نطنز چه گفت؟!

بغض وزیر بهداشت...!
بغض وزیر بهداشت...!

بغض وزیر بهداشت...!

ویلموتس با کاشتن یک درخت چندمیلیون دلار به جیب زد/سپاهان شانس زیادی برای قهرمانی دارد
ویلموتس با کاشتن یک درخت چندمیلیون دلار به جیب زد/سپاهان شانس زیادی برای قهرمانی دارد

ویلموتس با کاشتن یک درخت چندمیلیون دلار به جیب زد/سپاهان شانس زیادی برای قهرمانی دارد

لحظه وحشتناک خوردن صاعقه به درخت
لحظه وحشتناک خوردن صاعقه به درخت

لحظه وحشتناک خوردن صاعقه به درخت

استوری ماه مبارک رمضان/ خدای شنوای بینا
استوری ماه مبارک رمضان/ خدای شنوای بینا

استوری ماه مبارک رمضان/ خدای شنوای بینا

وضعیت واتساپ ماه دعوت
وضعیت واتساپ ماه دعوت

وضعیت واتساپ ماه دعوت

ترانه کودکانه «بگو خدا کیست؟»
ترانه کودکانه «بگو خدا کیست؟»

ترانه کودکانه «بگو خدا کیست؟»

نیایش امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه
نیایش امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه

نیایش امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه

رسانه های صهیونیستی به خرابکاری در سایت نطنز اعتراف میکنند
رسانه های صهیونیستی به خرابکاری در سایت نطنز اعتراف میکنند

رسانه های صهیونیستی به خرابکاری در سایت نطنز اعتراف میکنند

عکس حجله آقا مرتضی آوینی
عکس حجله آقا مرتضی آوینی

عکس حجله آقا مرتضی آوینی

سخن آوا | سختی‌های زندگی بی‌حکمت نیست! / استاد قاسمیان
سخن آوا | سختی‌های زندگی بی‌حکمت نیست! / استاد قاسمیان

سخن آوا | سختی‌های زندگی بی‌حکمت نیست! / استاد قاسمیان

یادداشت و اخبار ویژه روزنامه های داخل (سه شنبه 23 فروردین1400)
یادداشت و اخبار ویژه روزنامه های داخل (سه شنبه 23 فروردین1400)

یادداشت و اخبار ویژه روزنامه های داخل (سه شنبه 23 فروردین1400)

طرز تهیه گرانیتا پشن فروت
طرز تهیه گرانیتا پشن فروت

طرز تهیه گرانیتا پشن فروت

طرز تهیه لاوا کیک شکلاتی کدویی
طرز تهیه لاوا کیک شکلاتی کدویی

طرز تهیه لاوا کیک شکلاتی کدویی