0
ویژه نامه ها

پرسش :

غير از انسان چه موجودى مختار است؟ آيا مى‏توان گفت اختيار در ميان موجودات عالم امرى ذومراتب است، تفاوت انسان با فرشتگان و جن از حيث اختيار چيست؟


پاسخ :
در مورد ذومراتب بودن اختيار، بايد گفت در فلسفه‏ى صدرايى براساس تشكيك وجود و اصالت وجود، اثبات مى‏شود كه تمامى‏صفات وجودى در همه‏ى موجودات به نحوى تحقق دارد و اختيار هم اگر يك صفت وجودى باشد كه هست، در همه‏ى موجودات عالم تحقق دارد؛ همان طور كه هر موجودى به نحوى از علم، قدرت و حيات بهره‏مند است و در قرآن كريم بدين مطلب چنين اشاره شده است كه حركت همه‏ى موجودات عالم به سمت خدا، حركتى ارادى و اختيارى و از روى رغبت است: ثم استوى الى السماء و هى دخان فقال لها و للأرض ائتيا طوعا و او كرها، قالتا اتينا طائعين. )فصلت 41 / 11. پس آهنگ )آفرينش( آسمان كرد و آن بخارى بود؛ پس به آن و به زمين فرمود: خواه يا ناخواه بيابيد. آن دو گفتند: با ميل و رغبت آمديم. .
اما وقتى مى‏پرسيم كه غير از انسان چه موجودى مختار است، در واقع سؤال اين است كه نحوه‏ى اختيارى كه در انسان هست در چه موجود ديگرى وجود دارد.
در پاسخ اين سؤال قطعا موجوداتى مثل جمادات را مختار نمى‏شمريم، همانطور كه در بحث علم هم با اين كه به نص قرآن كريم مى‏پذيريم كه هر موجودى بهره‏اى از علم دارد؛ )وان من شى‏ء الا يسبح بحمده و لكن لا يفقهون تسبيحم اسرأ 17 / 44)و در جاى ديگرى فرمايد: كل قدعلم صلاته و تسبيحه )نور 24 / 41). ولى در مقايسه‏ى جماد و انسان، جمادات را واجد علمى‏همچون علم انسان نمى‏دانيم. پس آن معنايى از اختيار كه امرى ذومراتب است معنايى بسيار وسيع‏تر از تلقى رايج ما از اختيار انسان دارد.
در مورد موجودات مادى و طبيعى، تشخيص اين كه اختيار به معنى انسان كلمه در چه موجوداتى هست، تا حدودى بر عهده‏ى زيست شناسان است و به لحاظ عقيدتى و دينى، پذيرش يا عدم پذيرش چنين اختيار در خصوص آن‏ها تفاوت خاصى ندارد.
اما در مورد ملائكه و جن. در مورد جن بايد گفت قرآن كريم جنيان را همانند انسان مكلف دانسته و حتى در سوره‏ى جن سخن از ايمان و كفر گروهى از جنيان به ميان آورده است. با توجه به اين كه لازمه‏ى تكليف و كفر و ايمان، اختيار است، پس مسلما آن‏ها هم مختارند و از اين جهت نبايد فرقى با انسان داشته باشند.
در مورد ملائكه، مشهور اين است كه آن‏ها موجوداتى فاقد اختيار به معناى انسانى آن هستند. قرآن كريم درباره‏ى آن‏ها مى‏فرمايد:
لايعصون الله ما أمرهم و يفعلون ما يؤمرون. )تحريم 66 / 6. خدا را در خصوص دستورى كه به آن‏ها مى‏دهد، نافرمانى نمى‏كنند و آنچه به آن‏ها دستور داده شود عمل مى‏كنند. .
و نيز مى‏فرمايد:
و ما منا الا لها مقام معلوم - و انا لنحن الصافون - و انا لنحن المسبحون. )صافات 37 / 166 -164. هيچ يك از ما )فرشتگان( نيست مگر اين كه براى او مقام و مرتبه‏اى معين است و در حقيقت، به صف ايستاده‏ايم و ماييم كه تسبيح گويانيم. .
جايگاه هريك از ملائكه مشخص است؛ جايگاهى كه در آن فقط اطاعت خدا مى‏كند و نمى‏تواند مخالفت كند. البته اختيار به معناى عميق‏ترى كه در مورد كل موجودات مطرح است در آن‏ها نيز وجود دارد و به آن معنا شايد بتوان گفت اختيار در پاره‏اى از ملائكه از اختيار بسيارى از انسان‏ها به مراتب قوى‏تر است؛ كه توضيح آن در اين مجال نمى‏گنجد.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
کودتای شبانه در فوتبال؛ سوپرلیگ اروپا متولد شد +جزئیات
کودتای شبانه در فوتبال؛ سوپرلیگ اروپا متولد شد +جزئیات

کودتای شبانه در فوتبال؛ سوپرلیگ اروپا متولد شد +جزئیات

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان (نسخه اینستاگرام)
حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان (نسخه اینستاگرام)

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان (نسخه اینستاگرام)

امامزاده بی بی حلیمه خاتون - کلات
امامزاده بی بی حلیمه خاتون - کلات

امامزاده بی بی حلیمه خاتون - کلات

حکمت | برادران آخرالزمانی پیامبر / استاد عالی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | برادران آخرالزمانی پیامبر / استاد عالی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | برادران آخرالزمانی پیامبر / استاد عالی (نسخه اینستاگرام)

امامزاده حسن - بندر امام حسن
امامزاده حسن - بندر امام حسن

امامزاده حسن - بندر امام حسن

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان
حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان

بقعه سید حبیب الله - قلعه کهنه ریز
بقعه سید حبیب الله - قلعه کهنه ریز

بقعه سید حبیب الله - قلعه کهنه ریز

بقعه شاه چراغ - باغ ناری
بقعه شاه چراغ - باغ ناری

بقعه شاه چراغ - باغ ناری

امامزاده جعفر - بین بنجو و سالم آباد
امامزاده جعفر - بین بنجو و سالم آباد

امامزاده جعفر - بین بنجو و سالم آباد

مهمان ویژه در بند امنیتی اوین!
مهمان ویژه در بند امنیتی اوین!

مهمان ویژه در بند امنیتی اوین!

وحشت اسرائیل از موشک‌های ایران به روایت یک جاسوس
وحشت اسرائیل از موشک‌های ایران به روایت یک جاسوس

وحشت اسرائیل از موشک‌های ایران به روایت یک جاسوس

جریان ترور سردار حجازی در فیلم هالیوودی
جریان ترور سردار حجازی در فیلم هالیوودی

جریان ترور سردار حجازی در فیلم هالیوودی

عشق امیرالمومنین به پیامبر اکرم(ص)/ استاد حامد کاشانی
عشق امیرالمومنین به پیامبر اکرم(ص)/ استاد حامد کاشانی

عشق امیرالمومنین به پیامبر اکرم(ص)/ استاد حامد کاشانی

روضه غربت (روضه مسلم بن عقیل)/ میثم مطیعی
روضه غربت (روضه مسلم بن عقیل)/ میثم مطیعی

روضه غربت (روضه مسلم بن عقیل)/ میثم مطیعی

خودم را بین آغوش تو می‌بینم شبیه حر(مناجات با خدا)/ مطیعی
خودم را بین آغوش تو می‌بینم شبیه حر(مناجات با خدا)/ مطیعی

خودم را بین آغوش تو می‌بینم شبیه حر(مناجات با خدا)/ مطیعی

دوستت دارم حسین(روضه)/ سیدمجید بنی فاطمه
دوستت دارم حسین(روضه)/ سیدمجید بنی فاطمه

دوستت دارم حسین(روضه)/ سیدمجید بنی فاطمه

استوری زیبا | الهی و ربی من لی غیرک
استوری زیبا | الهی و ربی من لی غیرک

استوری زیبا | الهی و ربی من لی غیرک

یاایهاالرسول بیا ببین (نوحه)/ حاج محمود کریمی
یاایهاالرسول بیا ببین (نوحه)/ حاج محمود کریمی

یاایهاالرسول بیا ببین (نوحه)/ حاج محمود کریمی

مناجات | ای قبله‌ی نمازگزاران آسمان: حاج محمود کریمی
مناجات | ای قبله‌ی نمازگزاران آسمان: حاج محمود کریمی

مناجات | ای قبله‌ی نمازگزاران آسمان: حاج محمود کریمی

ارتباط  میان استفاده از پستانک و سندرم مرگ ناگهانی نوزاد
ارتباط میان استفاده از پستانک و سندرم مرگ ناگهانی نوزاد

ارتباط میان استفاده از پستانک و سندرم مرگ ناگهانی نوزاد

سرباز ایرانی قاسم سلیمانی | نماهنگ
سرباز ایرانی قاسم سلیمانی | نماهنگ

سرباز ایرانی قاسم سلیمانی | نماهنگ