0
ویژه نامه ها

پرسش :

چرا ديه‏ى زن نصف ديه‏ى مرد است؟ چرا براى قصاص مردى كه زن را كشته باشد بايد نصف ديه‏ى مرد قاتل را بپردازند؟


پاسخ :
اين گونه سؤالات در اثر عدم توجه به معيارهاى ارزشى قرآن كريم مطرح مى‏شود. ارزش انسان به بهاى بدنى نيست تا امتياز را در ديه‏ها ارزيابى كنيم. به تعبير ديگر، راى ارزيابى انسان در اسلام، ديه معيار نيست تا مابه التفاوت زن و مرد را در ديه جست‏وجو كنيم. ديه صرفا يك امر اقتصادى است و همان طور كه در شريعت براى سگ و اسب ديه تعيين شده، براى تن انسان نيز ديه تعيين شده است. ديه معادل جسمى انسان است و در آن، مهم‏ترين شخصيت‏هاى انسانى با ساده‏ترين افراد يكسانند. اسلام در موارد متعددى بسيارى از تفاوت‏هاى ارزشى را بين عالم و جاهل )زمر 39 / 9: هل يستوى الذين يعملون و الذين لا يعلمون. ، يا مجاهد و غير مجاهد )نساء 4 / 95: لا يستوى القاعدون من المؤمنين غير اولى الضرر و المجاهدون فى سبيل الله. مطرح كرده است، اما ديه‏ى همه‏ى آنان را يكسان دانسته است. به علاوه، هميشه و همه جا ديه‏ى مرد بيش‏تر از زن نيست، ليكن يك سلسله ارزيابى‏ها در قرآن كريم به بدن بر مى‏گردد. بنابراين، هر بدنى كه منشأ اقتصادى بيش‏تر و قوى‏تر باشد، مسأله‏ى ديه هم به تناسب با او تنظيم مى‏شود و چون مردان در مسائل اقتصادى معمولا بيش‏تر از زنان بازدهى دارند، ديه‏ى آنان بيش‏تر است؛ )عبدالله جوادى آملى، زن در آينه‏ى جمال و جلال، صص 417 - 421. همان طور كه گاهى ديه‏ى اسب هم از ديه‏ى انسان بيش‏تر است.
اگر به آيات مربوط به قصاص و ديه توجه كنيم مى‏بينيم تعيين ميزان آن با تأكيد بر تساوى اجزاى بدن است، نه بر ارزش واقعى افراد:
و كتبنا عليهم فيها أن النفس و العين بالعين و الأذن بالأذن و السن بالسن و الجروح قصاص فمن تصدق به فهو كفارة. )مائده 5 / 45. و در آن )تورات( بر آن‏ها واجب كرديم كه جان در مقابل جان و چشم در مقابل چشم و گوش در مقابل گوش و دندان در مقابل دندان و براى جراحت‏ها هم قصاص متناسب با آن باشد. و هر كه آن ]قصاص[ را ببخشد، كفاره‏اى ]براى گناهان[ او باشد. .
و بدين ترتيب همان گونه كه تساوى ديه‏ى عالم و جاهل، دلالت بر تساوى واقعى آنان از نظر اسلام ندارد، تفاوت ديه‏ى زن و مرد هم دليل بر تفاوت گذاشتن بين آنان نيست. )عبدالله جوادى آملى، همان، صص 354 - 356. در واقع، نقد ناقدان بدان جهت است كه انسان را در حد يك گياه يا حيوان مى‏شناسند، اما واقعيت اين است كه انسان به جايى مى‏رسد كه با ملائكه سخن مى‏گويد و فرشتگان به استقبالش مى‏روند و انسانيتش به اين است، نه به جسمى كه بعد از چند سال مى‏پوسد و از بين مى‏رود. )همان، ص 421. .
مطلب دومى كه در اين جا به نظر مى‏رسد اين است كه ظاهرا تفاوت ديه بيش‏تر به نفع زن تمام مى‏شود و ظاهرا در اسلام به همين جهت، آن تفاوت را گذاشته‏اند. توضيح مطلب اين كه در اسلام وظايف خانوادگى بين زن و مرد تقسيم شده است و يكى از وظايفى كه بر دوش مرد گذاشته شده، تأمين هزينه‏هاى زندگى خانواده است؛ يعنى تأمين هزينه‏ى زندگى زن بر خودش واجب نيست، ولى بر همسر او واجب است. وقتى قرار شد معيار تعيين ديه، نه ارزش‏هاى معنوى و واقعى، بلكه خسارت‏هاى مالى و بدنى باشد، وقتى يك مرد از بين رود، غير از خودش، هزينه‏هايى كه وى براى تأمين خانواده‏اش مى‏پرداخت نيز از دست مى‏رود و وقتى ديه‏ى او بيش‏تر باشد، جبران آن هزينه‏هايى مى‏شود كه براى خرج خانواده انجام مى‏شود در صورتى كه اين امر در خصوص زن متوفى مصداق ندارد. به عبارت ديگر، ديه‏ى مقتول، براى خودش خرج نمى‏شود، بلكه به بازماندگان او داده مى‏شود. اين بدان معناست كه اگر مردى بميرد، زن و فرزندان او ديه‏ى بيش‏ترى دريافت مى‏كنند، در مقايسه با ديه‏اى كه مرد و فرزندان زن مرده دريافت مى‏كنند. به اين ترتيب به نظر مى‏رسد كه اين اختلاف ديه، در نهايت، به نفع زن تمام مى‏شود.
بار ديگر تأكيدى كنيم كه آنچه در اين گونه فلسفه‏هاى احكام بيان مى‏شود، امورى احتمالى و ظنى است، نه بيان يقينى. آنچه به طور قطع مى‏توان گفت اين است كه ميزان ديه حكايت از ارزش معنوى و واقعى اشخاص نمى‏كند و لذا تفاوت ديه، به هيچ وجه دليل بر برترى يا نقص هيچ يك از زن و مرد نسبت به يكديگر نيست.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
کودتای شبانه در فوتبال؛ سوپرلیگ اروپا متولد شد +جزئیات
کودتای شبانه در فوتبال؛ سوپرلیگ اروپا متولد شد +جزئیات

کودتای شبانه در فوتبال؛ سوپرلیگ اروپا متولد شد +جزئیات

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان (نسخه اینستاگرام)
حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان (نسخه اینستاگرام)

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان (نسخه اینستاگرام)

امامزاده بی بی حلیمه خاتون - کلات
امامزاده بی بی حلیمه خاتون - کلات

امامزاده بی بی حلیمه خاتون - کلات

حکمت | برادران آخرالزمانی پیامبر / استاد عالی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | برادران آخرالزمانی پیامبر / استاد عالی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | برادران آخرالزمانی پیامبر / استاد عالی (نسخه اینستاگرام)

امامزاده حسن - بندر امام حسن
امامزاده حسن - بندر امام حسن

امامزاده حسن - بندر امام حسن

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان
حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان

بقعه سید حبیب الله - قلعه کهنه ریز
بقعه سید حبیب الله - قلعه کهنه ریز

بقعه سید حبیب الله - قلعه کهنه ریز

بقعه شاه چراغ - باغ ناری
بقعه شاه چراغ - باغ ناری

بقعه شاه چراغ - باغ ناری

امامزاده جعفر - بین بنجو و سالم آباد
امامزاده جعفر - بین بنجو و سالم آباد

امامزاده جعفر - بین بنجو و سالم آباد

مهمان ویژه در بند امنیتی اوین!
مهمان ویژه در بند امنیتی اوین!

مهمان ویژه در بند امنیتی اوین!

وحشت اسرائیل از موشک‌های ایران به روایت یک جاسوس
وحشت اسرائیل از موشک‌های ایران به روایت یک جاسوس

وحشت اسرائیل از موشک‌های ایران به روایت یک جاسوس

جریان ترور سردار حجازی در فیلم هالیوودی
جریان ترور سردار حجازی در فیلم هالیوودی

جریان ترور سردار حجازی در فیلم هالیوودی

عشق امیرالمومنین به پیامبر اکرم(ص)/ استاد حامد کاشانی
عشق امیرالمومنین به پیامبر اکرم(ص)/ استاد حامد کاشانی

عشق امیرالمومنین به پیامبر اکرم(ص)/ استاد حامد کاشانی

روضه غربت (روضه مسلم بن عقیل)/ میثم مطیعی
روضه غربت (روضه مسلم بن عقیل)/ میثم مطیعی

روضه غربت (روضه مسلم بن عقیل)/ میثم مطیعی

خودم را بین آغوش تو می‌بینم شبیه حر(مناجات با خدا)/ مطیعی
خودم را بین آغوش تو می‌بینم شبیه حر(مناجات با خدا)/ مطیعی

خودم را بین آغوش تو می‌بینم شبیه حر(مناجات با خدا)/ مطیعی

دوستت دارم حسین(روضه)/ سیدمجید بنی فاطمه
دوستت دارم حسین(روضه)/ سیدمجید بنی فاطمه

دوستت دارم حسین(روضه)/ سیدمجید بنی فاطمه

استوری زیبا | الهی و ربی من لی غیرک
استوری زیبا | الهی و ربی من لی غیرک

استوری زیبا | الهی و ربی من لی غیرک

یاایهاالرسول بیا ببین (نوحه)/ حاج محمود کریمی
یاایهاالرسول بیا ببین (نوحه)/ حاج محمود کریمی

یاایهاالرسول بیا ببین (نوحه)/ حاج محمود کریمی

مناجات | ای قبله‌ی نمازگزاران آسمان: حاج محمود کریمی
مناجات | ای قبله‌ی نمازگزاران آسمان: حاج محمود کریمی

مناجات | ای قبله‌ی نمازگزاران آسمان: حاج محمود کریمی

ارتباط  میان استفاده از پستانک و سندرم مرگ ناگهانی نوزاد
ارتباط میان استفاده از پستانک و سندرم مرگ ناگهانی نوزاد

ارتباط میان استفاده از پستانک و سندرم مرگ ناگهانی نوزاد

سرباز ایرانی قاسم سلیمانی | نماهنگ
سرباز ایرانی قاسم سلیمانی | نماهنگ

سرباز ایرانی قاسم سلیمانی | نماهنگ