0
ویژه نامه ها

پرسش :

خداوند متعال خطاب به پيامبر خويش مى‏فرمايد: "قل لا أملك لنفسى نفعاً و لا ضرّاً إلا ما شاء الله"، آيا طلب شفاعت، حاجات و شفا از پیامبر (ص) با آنچه در اين آيه آمده منافاتى ندارد؟!


پاسخ :
آيه كريمۀ 8 سوره مباركۀ انفال و نيز آيۀ 49 سورۀ مباركه يونس و آيات مشابه اين دو، تنها نافى استقلال در وجود و فاعليت از شخص پيامبر (ص) است و وقتى كه از شخص اول عالم امكان اين استقلال نفى مى‏شود، نفى آن از ساير انسان‏ها و بالتبع از ساير موجودات، اولى خواهد بود.
اين كريمه، تفسيرى است براى آياتى چون 64 و 79 و 80 سوره مباركۀ آل عمران كه ادعاى الوهيت و ربوبيت را از جانب پيامبران راستين الهى منتفى و مردم را از اين كه قايل به اين امر شوند، نهى نموده است. در اين جا به جاى اين كه پيامبر (ص)، خود را فاعل و مالك و صاحب اختيار مطلق و مستقل از خداوند معرفى نمايد و داعيۀ الوهيت يا ربوبيت بر مردم را بنمايد، تمام شؤون وجودى خود را متعلق و وابستۀ به خداوند مى‏داند و ذكر نفع و ضرر از باب نمونه و به جهت شاخص بودن اين دو در فعاليت‏هاى انسان است؛ زيرا هدف اغلب انسان‏ها در كليۀ فعاليت هايشان، جلب منفعت و دفع ضرر از خويش است نه چيزى ديگر و إلّا تمامى شؤون وجودى همۀ موجودات و تمامى فاعليت و كمالات آنها، از جانب خداوند است نه فقط جلب منافع و دفع ضررها.
اساس و جوهرۀ توحيد افعالى و نيز توحيد صفاتى (اين كه كليه كمالات موجودات، عطيه‏اى الهى هستند و تنها او كمال مطلق و منبع كمال است) همين است كه انسان خود و كمالات و قدرت و فاعليت خويش را از آنِ خدا بداند. و خود محور، يا دگر محور نباشد و اگر خيرى به او رسيد:
الف: بسان قارون نباشد كه خود را همه كاره ديده و بگويد: "اين اموال را از راه علم خود، به دست آورده‏ام."[1]
ب: مانند قبطيان كوته بين نباشد كه ديگرى را همه كاره ببيند و قايل به الوهيت و ربوبيت فرعون شود.[2]
ج: بسان فرعون و نمرود خود را صاحب اختيار همه نپندارد و كوس "انا ربكم الاعلى"[3] را سر ندهد.
د: آن را از جانب ديگرى و خدا نداند، بدون اين كه آن ديگرى را واسطۀ فيض و وسيلۀ خدا بشمارد، و مبادا كه بگويد: "اول خدا، بعد فلانى مشكل مرا گشودند!" كه در اين صورت مشرك مى‏شود نه موّحد! بلكه در كليۀ احوال، خدا را شاكر باشد كه اين توان و نيرو و كمال را به او عطا كرده و يا به واسطه‏اى از وسايط، مشكلش را حل نموده است.
و اين همان درسى است كه اين آيات و امثال آن به ما مى‏دهند و شخص پيامبر (ص) الگويى والا براى ساير انسان‏ها مى‏باشد، تا هر چه بيشتر ترقى مى‏كنند، معرفت و تواضعشان نسبت به حق بيشتر شود و بيش از پيش، شاكر نعمت‏هاى الهى باشند.[4] بنابر اين، اين كه اين آيات مقام ربوبيت و مالكيت استقلالى را از ايشان نفى مى‏كند، با آياتى كه ما را به مراجعه به ايشان و طلب حاجت و رفع گرفتارى، يا طلب شفا يا شفاعت و... امر مى‏كند، يا اين مقامات را براى اين بزرگواران اثبات مى‏كند و امورى را به آنها نسبت مى‏دهد، هيچگونه منافاتى ندارد، زيرا اينجا نفى استقلال است و آنجا اثبات فاعليت در طول فاعليت خداوند و به اذن خدا است، چنانكه مكرر، معجزات حضرت عيسى (ع) را گر چه به خود او نسبت مى‏دهد، لكن آنها را مقيد به "بأذنى" مى‏نمايد،[5] تا ايهام الوهيت و استقلال را از آن پيامبرى كه ديگران در مورد او به اشتباه رفته‏اند، نفى نمايد.
پس بايد مراقب بود كه درك مقامات ايشان و كرامت‏هاى صادرۀ از آنها، موجب اين نشود كه ما آنها را مؤثر اصيل و مستقل از خداوند بپنداريم، بلكه على رغم احترامات شايسته به مقام آن بزرگواران، بايد ايشان را دون خالق و وابستۀ به آن ذات اقدس بدانيم و شاكر او باشيم و بندۀ او.
براى مطالعه بيشتر:
جوادى آملى عبداللَّه، مراحل اخلاق در قرآن، نشر اسراء، قم.
علامه طباطبايى محمد حسين، بررسى‏هاى اسلامى، نشر هجرت، قم، ص 269 - 277.
ر.ك: تفسيرالميزان و ساير تفاسير ذيل آيات 8 انفال و 49 يونس و نيز آيات 64 و 79 و 80 آل عمران.
پی نوشتها:
[1] قصص، 82 و 76.
[2] زخرف، 54.
[3] نازعات، 24.
[4] ر.ك: مراحل اخلاق در قرآن، ص 86 - 101.
[5] مائده، 110.

منبع: http://farsi.islamquest.net
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
طرز تهیه چند نوع دسر با جو پرک
طرز تهیه چند نوع دسر با جو پرک

طرز تهیه چند نوع دسر با جو پرک

دستور تهیه سالاد فصلی بهاری
دستور تهیه سالاد فصلی بهاری

دستور تهیه سالاد فصلی بهاری

طرز تهیه سوپ مارچوبه
طرز تهیه سوپ مارچوبه

طرز تهیه سوپ مارچوبه

واکنش وزیر بهداشت به سخن رئیس جمهور
واکنش وزیر بهداشت به سخن رئیس جمهور

واکنش وزیر بهداشت به سخن رئیس جمهور

مبین | جز او هیچ خدایی نیست / استاد عبدالباسط
مبین | جز او هیچ خدایی نیست / استاد عبدالباسط

مبین | جز او هیچ خدایی نیست / استاد عبدالباسط

علت سفر چانگ سیه کیون به عنوان نخست وزیر کره جنوبی به ایران چیست؟
علت سفر چانگ سیه کیون به عنوان نخست وزیر کره جنوبی به ایران چیست؟

علت سفر چانگ سیه کیون به عنوان نخست وزیر کره جنوبی به ایران چیست؟

حکمت | دجال؛ بزرگترین فتنه‌ی دنیا / استاد علوی تهرانی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | دجال؛ بزرگترین فتنه‌ی دنیا / استاد علوی تهرانی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | دجال؛ بزرگترین فتنه‌ی دنیا / استاد علوی تهرانی (نسخه اینستاگرام)

شناسایی عامل خرابکاری 1400 مجتمع غنی سازی نطنز + نظر کاربران درباره این خرابکاری
شناسایی عامل خرابکاری 1400 مجتمع غنی سازی نطنز + نظر کاربران درباره این خرابکاری

شناسایی عامل خرابکاری 1400 مجتمع غنی سازی نطنز + نظر کاربران درباره این خرابکاری

حسن رعیت یا همان حسن میرکاظمی کسیت و متهم به چه مواردی است؟
حسن رعیت یا همان حسن میرکاظمی کسیت و متهم به چه مواردی است؟

حسن رعیت یا همان حسن میرکاظمی کسیت و متهم به چه مواردی است؟

اختلال زن نمایی در مردان
اختلال زن نمایی در مردان

اختلال زن نمایی در مردان

اختلال مرد نمایی در خانم‌ها
اختلال مرد نمایی در خانم‌ها

اختلال مرد نمایی در خانم‌ها

حکمت | از پشت شیشه تو رو می‎بینند / استاد رنجبر
حکمت | از پشت شیشه تو رو می‎بینند / استاد رنجبر

حکمت | از پشت شیشه تو رو می‎بینند / استاد رنجبر

بلوغ غیر طبیعی در دخترها
بلوغ غیر طبیعی در دخترها

بلوغ غیر طبیعی در دخترها

حکمت | دجال؛ بزرگترین فتنه‌ی دنیا / استاد علوی تهرانی
حکمت | دجال؛ بزرگترین فتنه‌ی دنیا / استاد علوی تهرانی

حکمت | دجال؛ بزرگترین فتنه‌ی دنیا / استاد علوی تهرانی

تلاوت آیه 10 سوره تحریم/ شعبان عبدالعزیز صیاد
تلاوت آیه 10 سوره تحریم/ شعبان عبدالعزیز صیاد

تلاوت آیه 10 سوره تحریم/ شعبان عبدالعزیز صیاد

تلاوت زیبای آیات 16-21 سوره حجر/ استاد حصان
تلاوت زیبای آیات 16-21 سوره حجر/ استاد حصان

تلاوت زیبای آیات 16-21 سوره حجر/ استاد حصان

هیولایی مرگبارتر از کرونا...!
هیولایی مرگبارتر از کرونا...!

هیولایی مرگبارتر از کرونا...!

معنی درست راستی آزمایی برجام؟!
معنی درست راستی آزمایی برجام؟!

معنی درست راستی آزمایی برجام؟!

قطعه بی کلام «یاد آن دلاوران به خیر»
قطعه بی کلام «یاد آن دلاوران به خیر»

قطعه بی کلام «یاد آن دلاوران به خیر»

خونریزی های بعد از یائسگی
خونریزی های بعد از یائسگی

خونریزی های بعد از یائسگی

ترانه «یاد آن شب»/ حسین محمود شاهی
ترانه «یاد آن شب»/ حسین محمود شاهی

ترانه «یاد آن شب»/ حسین محمود شاهی