0
ویژه نامه ها

پرسش :

آيا حاجت خواستن از غير خدا مثل پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و امام معصوم (علیه السلام) شرك نيست؛ زيرا كه قاضى الحاجات خداوند است.


پاسخ :
انسان موجودى دو بعدی است؛ يعنى تركيبى از روح ملكوتى و جسم ناسوتى و مادى و سرا پا فقر و نياز است و چون دو ساحت دارد، بايد نيازهاى دو ساحت خود را به نحو متعادل و به دور از افراط و تفريط برآورده كند تا بتواند سالم بماند و به بقای خويش ادامه داده و راه تعالى و ترقى را پيش گرفته و خود را به قلّه‏ى سعادت واقعى خود (مقام خليفة الاهى) برساند.
خداوند حكيمِ عالم نيز كه هدفى معين از آفرينش انسان داشته و از نيازهاى همه ی ابعاد وجودى او با خبر بوده است، قبل از آفرينش وى و يا همزمان با پيدايش او، زمينه ی رفع نيازهاى مختلف او را مهيا نموده است. مشيت الاهى نيز بر اين تعلق گرفته كه با روند طبيعى، انسان با اختيار، سلامت و سعادت جسمى و روحى خود را با استفاده از ابزار و امكاناتى كه برايش مهيا گشته، تأمين نمايد؛ و الا خداوند مى‏توانست از ابتدا انسان را از لحاظ جسمى به صورت كامل خلق كند تا نيازى به تكامل نداشته باشد. چنان كه خلقت آسمان و زمين چنين است و او را نيز از نظر روحى كامل بيافريند به گونه‏اى كه از نظر عبادت و طاعت و ورود به عالم قدس، هيچ كم و كسرى نداشته باشد. چنان كه ملايكه را اين گونه آفريد. لكن مزيّت انسان بر ساير موجودات در همين است كه در عين داشتن نيازهاى جسمانى و روحانى به جايى برسد كه از ملك افزون و برتر گردد.
اين انسان مختار براى رفع نيازهاى خود، بايد از سفره‏ى گسترده‏ى نعمات الاهى در آسمان و زمين استفاده و بهره بردارى بهينه كند تا سالم و باقى بماند و براى برطرف كردن نيازهاى روحى خود، از سفره ی تشريع بهره بردارى كند تا بتواند اين روح ملكوتى را با ملكوت پيوند دهد و نيازهايش را مرتفع نمايد.
در قابليت عوامل تكوينى براى رفع نيازهاى جسمى انسان و نيز استفاده و بهره بردارى او از اين خوان گسترده در شبانه روز، هيچ شكى نيست و چون انسان از بدو تولد، بلكه پيدايش خود با آن مأنوس است، به ذهن اغلب متدينان اين مطلب نمى‏آيد كه ممكن است استفاده از اين وسايل و مسببات، در رفع نياز جسمانى خود، شرك و يا تصرف بى جا در ملك خدا باشد.
خداوند حكيم براى رفع نيازهاى روحى انسان نيز خوانى دگر گسترده و در قالب تشريع و دين، غذاهاى سالم عقيدتى و عبادى و اخلاقى و تربيتى را به واسطه افرادى (انبيا عليهم السلام) از بين خودشان در اختيار آنها نهاده است و از اين رو به ايشان واسطه ی فيض تشريعى اطلاق مى‏گردد. در حالى كه انبيا الاهى نيز موظف به رعايت آن حدود و تكاليف و بهره‏گيرى از آن مى‏باشند، تا از اين راه بتوانند نيازهاى روحى خود را برطرف كرده و به عالم معنا و ملكوت، كه از حسّ و شهود آنها فراتر و از آنها در غيب است، متصل شوند و در شبانه روز لااقل لحظاتى را با آن عالم قدس ربوبى در ارتباط باشند. (در قالب عبادات يوميه). در اين ميان برخى انسان‏ها در بهره‏ورى از اين سفره‏ى تشريعى اله، گوى سبقت را از ديگران ربوده و سريع تر و قوي تر از سايرين خود را به آن عالم متصل نموده، به نحوى كه گويا از عالم طبيعت بريده (وارسته) و خود، ملكوتى گشته‏اند و باز در اين ميان، برخى از همين‏ها از همراهان خود پيشى گرفته و توانسته‏اند به مقام خليفه‏ى الاهى بار يافته و خود، عمّال اللَّه (كارگزار الاهى) گرديده و از اين راه، واسطه‏ى فيض تكوينى نيز بشوند؛ يعنى واسطه‏اى بين آن عالم و افراد جا مانده و عقب افتاده از اين قافله گردند. از اين رو، اين عقب افتادگان ناچارند از طريق اين وسايط از عالم معنا بهره بردارى و رفع نياز نمايند.
اين جاست كه شبهه‏ى منافات توسل به ايشان و حاجت خواستن از اين بزرگواران، با توحيد افعالى يا ربوبى القا گشته است.
لكن، همان گونه كه استفاده از امكانات مادى و رفع نيازهاى جسمانى شرك نيست؛ زيرا خداوند متعال خود، اين نعمت‏ها را براى بشر آفريده و مسخّر او قرار داده است.[1] و به او اجازه (تكوينى)، تصرف در آنها را از طرق صحيح (كه شرع بيان كننده‏ى آن است) داده است و انسان موحد مى‏داند كه اين همه، آفريده و مواهب او و وابسته‏ى به آن ذات اقدس‏اند و آنها را مستقل و واجب نمى‏پندارد. تمسك و توسل و احترام و طلب رفع حوايج از آن بزرگواران نيز هيچ گونه منافاتى با پذيرش توحيد افعالى يا توحيد ربوبى و انحصار قاضى الحاجات (مستقل) به خداوند ندارند؛ زيرا در اين توسلات و توجهات به اين بزرگواران، اين عزيزان در عرض و يا مستقل از خداوند، فرض نمى‏شوند. بلكه انسان آگاه، فاعليت و تدابير آن سروران را در طول فاعليت و تدبير خداوند و وجود آنها را نيز بسان ساير موجودات، عين فقر به آن ذات ربوبى مى‏داند كه بدون عنايات و فيض الاهى، از خود وجودى ندارند، تا چه رسد كه فاعليت و رفع حاجتى داشته باشند. از اين رو اعتقاد به فاعليت آنها و قاضى الحاجات بودن آنها چون در طول فاعليت و قاضى الحاجات بودن خداوند واقع مى‏گردد، مستلزم شرك نیست.[2]
اما اين كه چرا خداوند ما را به اين عزيزان ارجاع داده و چرا ما نياز به بهره‏گيرى از اين وسايط براى بهره‏مندى از عالم معنا و ملكوت داریم، به چند جهت است:
1. اين اشخاص، "وسايط فيض إله" به بندگان، و كانال جريان رحمت الاهى بر ساير موجودات عالم مى‏باشند، تا آن جا كه اگر اين موجودات مقدس نبودند، خلقت آسمان‏ها و زمين و آنچه در آنهاست قابل توجه نبود، از اين رو در حديث قدسى معروف چنين مى‏فرمايد: "اگر تو (پيامبر) نبودى، هرگز افلاك را خلق نمى‏كردم و اگر على (ع) نبود، تو را خلق نمى‏كردم و اگر فاطمه (س) نبود، شما دو نفر را خلق نمى‏كردم؛ زيرا وجود شما سه نفر كه متمم يكديگريد بهانه‏ى آفرينش است.[3]
بنابراين، براى وصول به منبع فيض و جود، لاجرم بايد از اين كانال بهره گرفت تا از عنايات حق محروم نشويم. لذا در دعاى "ندبه" مى‏گوييم: "كجا است آن آستان خداوند كه از آن وارد مى‏شوند"؟
2. از آن جا كه اين مقربان درگاه اله، خود را به صفات الاهى آراسته‏اند، نظر و توجه بدان‏ها بسان توجه و نظر به خداوند متعال است؛ زيرا اُنس با آنان، و لو در گرفتارى‏ها، انسان را متوجه خدا و متذكر به آيات الاهى مى‏نمايد. از اين رو "ندبه" مى‏كنيم كه: "كجا است آن روى الاهى كه اوليا به آن متوجه مى‏شوند"؟
3. چون مقرب درگاه اله و واسطه‏ى فيض‏اند، دعاى آنها مردود نبوده و به اجابت مى‏رسد و شفاعتشان مقبول درگاه حق واقع مى‏شود. پس در ادامه‏ى ندبه ی مان مى‏گوييم: "كجا است آن مضطرى كه هر گاه دعا كند، اجابت مى‏شود"؟ و نيز چون كريم‏اند، در خواست هيچ سائلى را رد نمى‏كنند و اگر به صلاح او باشد، او را دست خالى بر نمى‏گردانند، و اين امر در بين معاصران آن بزرگواران و زائران مشاهد ايشان به كرّات تجربه شده است. از اين رو خطاب به ايشان گفته مى‏شود: "عادت شما نيكى و سرشت شما كرامت و شأن شما حق و صداقت و مهربانى است".[4]
4. ارتباط مستقيم با عالم غيب در توان انسان‏هايى كه خود، مراحل كمال را طى نكرده‏اند نیست. لذا بايد از اين وسايل و سبل بهره گيرند. از اين رو خداوند دستور فرموده: "اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد تقوا پيشه كنيد و به سوى او (خدا) وسيله‏اى برگزينيد".[5] روايات كثيرى نيز وجود دارند كه در آنها اهل بيت (‏ع) به عنوان "وسيله" و "ايمان محكم" الاهى كه يك مؤمن بايد آنها را يافته و شناخته و به آنها چنگ زند، معرفى شده‏اند.[6] و باز ندبه مى‏كنيم كه: "كجا است آن كه وسيله‏اى براى اتصال زمين و آسمان است"؟
5. شناخت و مراجعه و توسل به آنان، سبب آشنايى با آنها و رواشدن حاجات، سبب دوستى و مودّت و اُنس مى‏گردد و اين محبت و اُنس به اين بزرگواران، سبب تربيت و هدايت و تعالى خود فرد مى‏گردد، در حالى كه ساحت قدس آنها، از مردم و مراجعه آنها بى نياز است؛ زيرا آنان با عنايات الاهى به مقصد رسيده‏اند.
6. ارجاع مردم به اولياالله، پاداشى است كه ايشان در مقابل زحمات خود دريافت مى‏دارند. چنان كه خطاب به پيامبر (ص) مى‏فرمايد: "و پاسى از شب را بيدار باش (و مشغول) راز و نياز، اميد است كه به مقامى ستوده شده (مقام شفاعت در دنيا و آخرت) نايل گردى".[7]
7. مراجعه و توسل مردم به ذوات مقدسه، سبب تشويق ديگران به پيمودن راه آنها از يك سو، و سلب غرور و تكبر از عابدان و زاهدان و سالكان و ساير مدعيان سيرالى الله و پاك سازى نفوس آنها از سوى ديگر و پيش‏گيرى از دكان باز كردن رياكاران و سالوسان از سويى مى‏شود.
8. مقام انسان كامل به مراتب از مَلَك برتر است؛ زيرا:
1. ملك در دنيا و آخرت در خدمت عبدصالح است.
2. فاعليت مَلَك، جبرى بوده و امتيازى براى او محسوب نمى‏شود.
3. در شب معراج، پيامبر (ص) از جبرئيل امين پيش‏تر رفت؛ و...، و در جايى كه ملايكه تدبير كننده برخى امورند،[8] (در طول فاعليت خداوند) چرا اين انسان‏هاى خود ساخته و به خدا رسيده، اين گونه نباشد؟
9. سيره‏ى بزرگان و جليلانِ حكيم بر اين است كه برخى از امور را كه در توان زير دستان خود مى‏يابند، به آنها واگذارند، تا تحت نظارت ايشان، مراجعان را پاسخ گو باشند تا از اين طريق، هم اين افراد تربيت ويژه بيابند و نيز پاداش زحمات گذشته ی خود را دريافت كنند و هم ديگران ايشان و مقامات آنها را بشناسند و راحت‏تر با آنها در تماس و اُنس قرار بگيرند.
البته مراجعان مى‏دانند كه اين وسايط، هرگز همتا و هم عرض آن جليل و رئيس واقع نمى‏شوند و بدون اجازه و اراده‏ى او، كاره‏اى نيستند.
جان كلام اين كه: براى اتصال به غيب و امتثال اوامر الاهى و تربيت و تعالى و ترقى خود و رفع حوايج دنيوى و اخروى - جسمى و معنوى - خود نيازمند شناخت، مراجعه، توسل و محبت به اولياالله (ع) مى‏باشيم، و توسل به آنها، به معناى توسل به اسباب و ريسمان محكم الاهى و وسايط بارگاه ربوبى است. وسايطى كه در وجود و تمامى شؤون وجودى خود وابسته به خدواند هستند و فاعليتشان و قاضى الحاجات بودنشان در طول فاعليت و قاضى الحاجات بودن خداوند است و چنين مراجعه‏اى شرك نيست؛ زيرا قاضى الحاجات مستقل فقط خداوند است.

منابع براى مطالعه ی بيشتر:
موسوى اصفهانى، سيد محمد تقى، مكيال المكارم، ج1و2، ترجمه، سيد مهدى حائرى قزوينى.
مصباح يزدى، محمد تقى، آموزش عقايد، ج1- 3.
مصباح يزدى، محمد تقى، معارف قرآن، ج1- 3.
شيروانى، على، معارف اسلامى در آثار شهيد مطهرى، (امور اساتيد معارف)، ص250- 251و90- 110.
همچنین به كتاب های كلامى، مباحث شفاعت و توحيد افعالى و مباحث امامت مراجعه شود.

پی نوشتها:
[1] جاثيه، 13و 12؛ لقمان، 20 و... .
[2] ر.ک نمايه‏هاى: مشيت الاهى و خواست انسان، سؤال ش 95؛ اختيار انسان، سؤال ش 217و 51؛ فرض ممكن الوجود در كنار واجب الوجود، سؤال ش 80 و... .
[3] منقول از، برناس صومعه سرايى، مهدى، شب قدر چيست؟ نشر كوثر غدير، ج2، ص81 و 79.
[4] زيارت جامعه كبيره.
[5] مائده، 35؛ آل عمران، 103؛ اسرا، 57.
[6] ر.ك: حائرى سيد مهدى، ترجمه، مکيال المكارم، ج 1، ص 639 و 625 و كتب تفاسير ذيل سه آيه فوق و... .
[7] اسراء، 79.
[8] نازعات، 5.

منبع: http://farsi.islamquest.net
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حکمت | مرواریدهای خاکی / استاد محرابیان
حکمت | مرواریدهای خاکی / استاد محرابیان

حکمت | مرواریدهای خاکی / استاد محرابیان

از علت تا درمان سرطان پلک
از علت تا درمان سرطان پلک

از علت تا درمان سرطان پلک

حکمت | حرمت خدا و ماه خدا رو نگهدار! / استاد رفیعی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | حرمت خدا و ماه خدا رو نگهدار! / استاد رفیعی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | حرمت خدا و ماه خدا رو نگهدار! / استاد رفیعی (نسخه اینستاگرام)

هرآنچه که باید راجع به شوره سر بدانیم
هرآنچه که باید راجع به شوره سر بدانیم

هرآنچه که باید راجع به شوره سر بدانیم

درمان آکنه هورمونی با روش های طبیعی
درمان آکنه هورمونی با روش های طبیعی

درمان آکنه هورمونی با روش های طبیعی

مستند آقا مرتضی|قسمت ششم
مستند آقا مرتضی|قسمت ششم

مستند آقا مرتضی|قسمت ششم

خبرنگاران توسط واحد متخلف صنفی کتک خوردند!
خبرنگاران توسط واحد متخلف صنفی کتک خوردند!

خبرنگاران توسط واحد متخلف صنفی کتک خوردند!

خودکفایی ارتش  به روایت دریادار سیاری
خودکفایی ارتش به روایت دریادار سیاری

خودکفایی ارتش به روایت دریادار سیاری

انیمیشن آرمن/ قسمت ششم: فرار از سرزمین خوتنک ها
انیمیشن آرمن/ قسمت ششم: فرار از سرزمین خوتنک ها

انیمیشن آرمن/ قسمت ششم: فرار از سرزمین خوتنک ها

بی خوابی ماه رمضان چگونه درمان می شود؟!
بی خوابی ماه رمضان چگونه درمان می شود؟!

بی خوابی ماه رمضان چگونه درمان می شود؟!

امتی که در برابر امیرالمؤمنین هم بهانه تراشی می کردند!/ استاد حامد کاشانی
امتی که در برابر امیرالمؤمنین هم بهانه تراشی می کردند!/ استاد حامد کاشانی

امتی که در برابر امیرالمؤمنین هم بهانه تراشی می کردند!/ استاد حامد کاشانی

رونمایی از سامانه پهپادی ارتش در رژه 29 فروردین
رونمایی از سامانه پهپادی ارتش در رژه 29 فروردین

رونمایی از سامانه پهپادی ارتش در رژه 29 فروردین

دنیا محتاج قرآن است/ مقام معظم رهبری
دنیا محتاج قرآن است/ مقام معظم رهبری

دنیا محتاج قرآن است/ مقام معظم رهبری

پیام رهبر انقلاب به مناسبت روز ارتش
پیام رهبر انقلاب به مناسبت روز ارتش

پیام رهبر انقلاب به مناسبت روز ارتش

تلاوت آیات ۲ و ۳ سوره مبارکه محمد/ محمد احمد عامر
تلاوت آیات ۲ و ۳ سوره مبارکه محمد/ محمد احمد عامر

تلاوت آیات ۲ و ۳ سوره مبارکه محمد/ محمد احمد عامر

مردم در شبکه‌های اجتماعی درباره حادثه نطنز چه گفتند؟!
مردم در شبکه‌های اجتماعی درباره حادثه نطنز چه گفتند؟!

مردم در شبکه‌های اجتماعی درباره حادثه نطنز چه گفتند؟!

بند 4 استغفار هفتاد بندی امیرالمومنین(ع)/ میثم مطیعی
بند 4 استغفار هفتاد بندی امیرالمومنین(ع)/ میثم مطیعی

بند 4 استغفار هفتاد بندی امیرالمومنین(ع)/ میثم مطیعی

جزییات زلزله ۵.۹ ریشتری در بندر گناوه
جزییات زلزله ۵.۹ ریشتری در بندر گناوه

جزییات زلزله ۵.۹ ریشتری در بندر گناوه

بند ۳ استغفار هفتاد بندی امیرالمومنین(ع)/ میثم مطیعی
بند ۳ استغفار هفتاد بندی امیرالمومنین(ع)/ میثم مطیعی

بند ۳ استغفار هفتاد بندی امیرالمومنین(ع)/ میثم مطیعی

سیگنالی که ایران به آمریکا فرستاد؟!
سیگنالی که ایران به آمریکا فرستاد؟!

سیگنالی که ایران به آمریکا فرستاد؟!

نماهنگ «خورشید» با موضوع انتظار فرج امام زمان(ع)
نماهنگ «خورشید» با موضوع انتظار فرج امام زمان(ع)

نماهنگ «خورشید» با موضوع انتظار فرج امام زمان(ع)