0
ویژه نامه ها

پرسش :

با توجه به آيه‏ى "شما نمى‏خواهيد مگر آنچه اللَّه که پروردگار جهانيان است، بخواهد"، آيا تمايل انسان به بدى را نيز آن كسى كه پروردگار جهانيان (خدا) است، مى‏خواهد؟ و آيا اين مانع هدف الاهى نيست؟


پاسخ :
آيه‏ى شريفه‏اى كه مورد سؤال قرار گرفته ، آيه‏ى 29 سوره‏ى تكوير است و شبيه بخشى از آيه‏ى 30 سوره‏ى دهر (انسان) مى‏باشد. در هر دو سوره، آيات پيشين هر دو آيه، در مورد قرآن و آيات الاهى است كه تحت عنوان "تذكرة" و "ذكر" از آن ياد شده و آيه 29 سوره‏ى دهر، عيناً در آيه‏ى 19 سوره‏ى مزّمل تكرار گرديده است. بعد از آيه‏ى 29 سوره‏ى دهر كه سخن از تذكرة (پندنامه) بودن آيات الاهى است و اين كه هر كس "مى‏خواهد" به سوى پروردگارش راهى در پيش گيرد، و نيز پس از آيات 27 و 28 سوره‏ى تكوير، كه دو باره سخن از "ذكر" بودن قرآن و كلام الاهى براى عالميان و براى افرادى از مؤمنان كه "مى‏خواهند" در راه مستقيم باشند، است مى‏فرمايد: "و تا خدا (پروردگار جهانيان) نخواهد، شما نيز نخواهيد خواست"؛ زيرا ممكن است با بيان «لمن شاء منكم ان يستقيم» در سوره‏ى تكوير و «ان هذه تذكرة فمن شاء اتخذ الى ربه سبيلا» در سوره‏ى دهر و آيه‏ى 19 سوره مزمل، اين توهم پيش آيد كه "خواستن استقامت" و "تلبس به ثبات در طاعت و عبوديت" به نحو استقلال در اختيار افراد است، و به همين جهت خداوند در استقامت و اخذ سبيل الى اللَّه خواسته شده از آنان، محتاج و نيازمند مى‏باشد. از اين رو، دفع توهم نموده، مشيت و خواست آنان را متوقف و متفرع بر مشيت و خواست خداوند و پروردگار جهانيان مى‏داند، گرچه اين مشيت در راه عبوديت و سلوك الى اللَّه باشد. و استثناى بعد از نفى، افزون بر اين كه تأثير اراده و مشيت الاهى را با واسطه و از راه تعلق به مشيت بنده بيان مى‏نمايد، مى‏فهماند كه انسان (بنده) در اراده‏ى انجام هر آنچه كه مى‏خواهد، مستقل نبوده و اراده‏ى او به اراده‏ى خداوند است. هرچند كه "كار اختيارى انسان" متوقف و مستند به "اراده و اختيار خود" اوست.
در نتيجه، اولاً: اراده و انجام كار بد و ناپسند، مستقيماً به اراده‏ى خداوند نمى‏باشد، و ثانياً: مشيت و اراده‏ى انسان بدون مشيت و اذن (تكوينى) الاهى، تأثيرى نخواهد داشت؛ زيرا اصل هستى انسان از اوست و خواه ناخواه، اراده‏ى او نيز از پروردگار جهانيان خواهد بود و نه تنها در اخذ راه به سوى پروردگار و استقامت در صراط مستقيم و رمى و... از خود استقلالى ندارد، بلكه در تمام شؤون هستى خود، محتاج به اوست و "كل من عنداللَّه" و "لاعطا الاّ عطاءه".
به سخن ديگر، اراده و مشيت الاهى يا ذاتى است يا فعلى، و اراده‏ى فعلى نيز گاه تكوينى است گاه تشريعى. در مرتبه‏ى اراده‏ى ذاتى، كه عين ساير صفات ذاتى حق است كسى و چيزى راه نداشته و هيچ رابطه‏اى با موجودات خارجى يافت نمى‏شود. و در مرحله‏ى اراده‏ى فعلى تكوينى، كه همان آفرينش جهان خارج و تحقق خارجى و عينى اراده (و علم) الاهى است، هيچ موجودى از خود وجودى ندارد تا بتواند استقلال و مشيت و اراده‏اى داشته باشد. تنها در مرتبه‏ى اراده‏ى فعلى تشريعى (ارسال رسل و انزال كتب الاهى) است كه انسان‏ها بر اساس همان اراده‏ى فعلى و اذن تكوينى، مختار و مريد و مأذون مى‏باشند و در انتخاب راه حق و رشد و سعادت و يا راه باطل و غىّ و شقاوت آزادند، كه در صورت اول به سوى بهشت و در صورت دوم به جهنم خواهند رفت.
از اين رو در تمايل به بدى و انجام كار ناپسند، هماهنگى ميان اراده‏ى فعلى تكوينى و اراده‏ى فعلى تشريعى وجود ندارد و خداوند تشريعاً مريد و راضى به انجام آن نيست، گرچه تكويناً اذن و مشيت الاهى همراه آن است و بدون آن، توان انجام هيچ عملى، براى هيچ فردى وجود ندارد، حتى تمايل و اراده. شايان ذكر است كه برخى تفرّع مشيت انسان (بنده مؤمن) بر مشيت خداوند را به معناى توقف رضايت بنده بر رضايت پروردگار دانسته و به تفصيل و توضيح "رضا" و اقسام و مراتب و... آن پرداخته‏اند، لكن آنچه مناسب با سياق آيات و مفهوم اولى آيه‏ى مورد سؤال مى‏باشد، مطالبى است كه بيان گرديد.

منبع: http://farsi.islamquest.net
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
طرز تهیه چند نوع دسر با جو پرک
طرز تهیه چند نوع دسر با جو پرک

طرز تهیه چند نوع دسر با جو پرک

دستور تهیه سالاد فصلی بهاری
دستور تهیه سالاد فصلی بهاری

دستور تهیه سالاد فصلی بهاری

طرز تهیه سوپ مارچوبه
طرز تهیه سوپ مارچوبه

طرز تهیه سوپ مارچوبه

واکنش وزیر بهداشت به سخن رئیس جمهور
واکنش وزیر بهداشت به سخن رئیس جمهور

واکنش وزیر بهداشت به سخن رئیس جمهور

مبین | جز او هیچ خدایی نیست / استاد عبدالباسط
مبین | جز او هیچ خدایی نیست / استاد عبدالباسط

مبین | جز او هیچ خدایی نیست / استاد عبدالباسط

علت سفر چانگ سیه کیون به عنوان نخست وزیر کره جنوبی به ایران چیست؟
علت سفر چانگ سیه کیون به عنوان نخست وزیر کره جنوبی به ایران چیست؟

علت سفر چانگ سیه کیون به عنوان نخست وزیر کره جنوبی به ایران چیست؟

حکمت | دجال؛ بزرگترین فتنه‌ی دنیا / استاد علوی تهرانی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | دجال؛ بزرگترین فتنه‌ی دنیا / استاد علوی تهرانی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | دجال؛ بزرگترین فتنه‌ی دنیا / استاد علوی تهرانی (نسخه اینستاگرام)

شناسایی عامل خرابکاری 1400 مجتمع غنی سازی نطنز + نظر کاربران درباره این خرابکاری
شناسایی عامل خرابکاری 1400 مجتمع غنی سازی نطنز + نظر کاربران درباره این خرابکاری

شناسایی عامل خرابکاری 1400 مجتمع غنی سازی نطنز + نظر کاربران درباره این خرابکاری

حسن رعیت یا همان حسن میرکاظمی کسیت و متهم به چه مواردی است؟
حسن رعیت یا همان حسن میرکاظمی کسیت و متهم به چه مواردی است؟

حسن رعیت یا همان حسن میرکاظمی کسیت و متهم به چه مواردی است؟

اختلال زن نمایی در مردان
اختلال زن نمایی در مردان

اختلال زن نمایی در مردان

اختلال مرد نمایی در خانم‌ها
اختلال مرد نمایی در خانم‌ها

اختلال مرد نمایی در خانم‌ها

حکمت | از پشت شیشه تو رو می‎بینند / استاد رنجبر
حکمت | از پشت شیشه تو رو می‎بینند / استاد رنجبر

حکمت | از پشت شیشه تو رو می‎بینند / استاد رنجبر

بلوغ غیر طبیعی در دخترها
بلوغ غیر طبیعی در دخترها

بلوغ غیر طبیعی در دخترها

حکمت | دجال؛ بزرگترین فتنه‌ی دنیا / استاد علوی تهرانی
حکمت | دجال؛ بزرگترین فتنه‌ی دنیا / استاد علوی تهرانی

حکمت | دجال؛ بزرگترین فتنه‌ی دنیا / استاد علوی تهرانی

تلاوت آیه 10 سوره تحریم/ شعبان عبدالعزیز صیاد
تلاوت آیه 10 سوره تحریم/ شعبان عبدالعزیز صیاد

تلاوت آیه 10 سوره تحریم/ شعبان عبدالعزیز صیاد

تلاوت زیبای آیات 16-21 سوره حجر/ استاد حصان
تلاوت زیبای آیات 16-21 سوره حجر/ استاد حصان

تلاوت زیبای آیات 16-21 سوره حجر/ استاد حصان

هیولایی مرگبارتر از کرونا...!
هیولایی مرگبارتر از کرونا...!

هیولایی مرگبارتر از کرونا...!

معنی درست راستی آزمایی برجام؟!
معنی درست راستی آزمایی برجام؟!

معنی درست راستی آزمایی برجام؟!

قطعه بی کلام «یاد آن دلاوران به خیر»
قطعه بی کلام «یاد آن دلاوران به خیر»

قطعه بی کلام «یاد آن دلاوران به خیر»

خونریزی های بعد از یائسگی
خونریزی های بعد از یائسگی

خونریزی های بعد از یائسگی

ترانه «یاد آن شب»/ حسین محمود شاهی
ترانه «یاد آن شب»/ حسین محمود شاهی

ترانه «یاد آن شب»/ حسین محمود شاهی