0
ویژه نامه ها

پرسش :

وجود تفاوت‏ها و تبعيض چگونه با عدالت پروردگار قابل توجيه است؟ همچنين وجود بلايا و مصایب چه ضرورتى دارد؟ چرا خداوند يكى را روزى مى‏دهد، ديگرى را نه، يكى را زيبا و ديگرى را زشت خلق مى‏كند. يكى را هدايت مى‏كند و ديگرى را رها مى‏نمايد؟


پاسخ :
براى "عدل"، معانى مختلفى شده است كه عبارتند از: موزون بودن اجزاى يك مجموعه‏ى مركب، رعايت حقوق افراد و اعطاى حق به صاحب حق، رعايت استحقاق در افاضه‏ى وجود، و تساوى و نفى هرگونه تبعيض. اما معنايى كه مناسب سؤال است، تساوى و نفى هرگونه تبعيض مى‏باشد و مقابل آن، ظلم و تبعيض است، يعنى با همه كس و همه چيز در شرايط مختلف يكسان رفتار شود و يا با شرايط مساوى، رفتاری متفاوت صورت گیرد.
مفهوم حق و استحقاق، درباره‏ى اشياء نسبت به خداوند به معناى نياز و امكان وجود يا كمال وجود است و هر موجودى به حكم فيّاض و فاعل تام بودن خداوند، آنچه را كه مستحق است، دريافت مى‏كند و اگر كمبودى مشاهده مى‏شود، اشكال در ظرفيت قابل و گيرنده فيض است.
اما اين كه چرا خداوند، جهان و موجودات آن را اين گونه آفريده و آيا افعال خداوند معلل به اغراض است، يا نه؟
طبق نظر معتزله و بر خلاف اشاعره افعال خداوند معلّل به غرض و مصالح و بر اساس انتخاب اصلح است، لذا نظام موجود، نظام احسن مى‏باشد. حكماى اسلامى شيعه پس از تقسيم غايت به غايت فعل و غايت فاعل، هر فعلى را داراى غايت دانسته و ذات اقدس الاهى را غايت كل، يعنى غاية الغايات مى‏دانند و اشياء همه از او و به سوى اوست. "و انّ الى ربّك المنتهى".
نحوه‏ى ترتيب و نظام موجودات، ذاتى آنهاست و عين وجودشان مى‏باشد كه با يك اراده الاهى همه ی آنها محقق شده‏اند و چنين نيست كه با يك اراده محقق شده و با اراده‏ى ديگر نظام يافته باشند تا قبل از آن وجود و حقى داشته باشند. اختلافى كه در عالم هستى است در واقع تفاوت است و نه تبعيض و آنچه با عدل منافات دارد، تبعيض است نه تفاوت. بر اساس قانون علت و معلول تفاوت، ذاتى موجودات مى‏باشد؛ زيرا از هر علتى، معلول خاص صادر مى‏شود و چون علت‏ها مختلف است، پس معلول ها هم مختلف مى‏باشند؛ زيرا تخلف معلول از علت محال است و معلول با علت خود بايد سنخيّت داشته باشد. به علاوه كه در اختلاف، آثار مثبتى هست كه در يكسان بودن نيست، مثل تحرك، جنبش و غيره. جهان مانند پيكره‏ى انسان است كه براى تحقق كل، بايد اجزاى مختلفى كنار هم جمع شوند. از اين رو براى به وجود آمدن نظام احسن، وجود تفاوت (نه تبعيض) ضرورى است و اگر زيبايى و زشتى در كنار هم نبود نه زيبا، زيبا بود و نه زشت، زشت بود.
اما راجع به بلايا و مصايب بايد گفت: در نظام هستى انواع مختلفى از بلايا و مصايب وجود دارد: بعضى بلايا نتيجه‏ى كار خود انسان است؛ برخى بلاها كه بر اثر سهل انگارى ديگران مانند پدر و مادر نصيب فرزند مى‏شود. هر دو قسم مربوط به انسان است و نبايد به بارى تعالى نسبت داد.
و گاهى بلا براى از بين بردن گناه مى‏باشد و در واقع كفاره‏ى گناهان است، مصايبى كه باعث بيدارى و غفلت زدايى است، يا گاهى براى امتحان و تكامل افراد است كه نه تنها با عدالت تنافى ندارد، بلكه عين رحمت و كرم پروردگار است.
اما اين كه يكى را روزى مى‏دهد و ديگرى را نه، سخن صحيحى نيست؛ زيرا روزى تمام جنبندگان بر عهده‏ى خداوند است، ولى قيام به طلب روزى و تلاش در اين راه، وظيفه‏ى بندگان است و ترتيب امور جميع اسباب ظاهرى و غير ظاهرى به تقدير الاهى است، و خداوند ابتداءً كسى را از روزى محروم نمى‏نمايد. در روايات، رزق و روزى دو گونه آمده است: "رزق طالب" و "رزق مطلوب". رزق طالب، رزقى است كه به سراغ افراد مى‏آيد و رزق مطلوب، رزقى است كه به سراغش مى‏روند. رزق طالب همان رزق وجود و هستى، عمر و... مى‏باشد و رزق مطلوب با تلاش و فراهم نمودن امكانات لازم به دست مى‏آيد.
در مورد هدايت و اضلال حق تعالى مى‏توان گفت: هدايت خداوند به دو نوع تكوينى و تشريعى تقسيم مى‏شود، و هدايت تكوينى نيز، به هدايت عام و هدايت خاص، منقسم مى‏گردد. هدايت تكوينى عام، روزى همه ی بندگان است که هم شامل كافر و... و هم مؤمن مى‏شود. لكن هدايت تكوينى خاص، روزى بندگان خاص الاهى است.
اضلال (رها كردن) خداوند، هرگز ابتدايى نبوده و آن ذات مقدس ابتداءً كسى را گمراه و رها نمى‏نمايد، اما اگر بنده‏اى از اوامر و نواهى (هدايت تشريعى) او پيروى ننمود و راه تبهكارى در پيش گرفت، خداوند او را به حال خويش رها مى‏نمايد، و اين، "اضلال" الاهى است.

منبع: http://farsi.islamquest.net

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
کودتای شبانه در فوتبال؛ سوپرلیگ اروپا متولد شد +جزئیات
کودتای شبانه در فوتبال؛ سوپرلیگ اروپا متولد شد +جزئیات

کودتای شبانه در فوتبال؛ سوپرلیگ اروپا متولد شد +جزئیات

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان (نسخه اینستاگرام)
حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان (نسخه اینستاگرام)

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان (نسخه اینستاگرام)

امامزاده بی بی حلیمه خاتون - کلات
امامزاده بی بی حلیمه خاتون - کلات

امامزاده بی بی حلیمه خاتون - کلات

حکمت | برادران آخرالزمانی پیامبر / استاد عالی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | برادران آخرالزمانی پیامبر / استاد عالی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | برادران آخرالزمانی پیامبر / استاد عالی (نسخه اینستاگرام)

امامزاده حسن - بندر امام حسن
امامزاده حسن - بندر امام حسن

امامزاده حسن - بندر امام حسن

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان
حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان

بقعه سید حبیب الله - قلعه کهنه ریز
بقعه سید حبیب الله - قلعه کهنه ریز

بقعه سید حبیب الله - قلعه کهنه ریز

بقعه شاه چراغ - باغ ناری
بقعه شاه چراغ - باغ ناری

بقعه شاه چراغ - باغ ناری

امامزاده جعفر - بین بنجو و سالم آباد
امامزاده جعفر - بین بنجو و سالم آباد

امامزاده جعفر - بین بنجو و سالم آباد

مهمان ویژه در بند امنیتی اوین!
مهمان ویژه در بند امنیتی اوین!

مهمان ویژه در بند امنیتی اوین!

وحشت اسرائیل از موشک‌های ایران به روایت یک جاسوس
وحشت اسرائیل از موشک‌های ایران به روایت یک جاسوس

وحشت اسرائیل از موشک‌های ایران به روایت یک جاسوس

جریان ترور سردار حجازی در فیلم هالیوودی
جریان ترور سردار حجازی در فیلم هالیوودی

جریان ترور سردار حجازی در فیلم هالیوودی

عشق امیرالمومنین به پیامبر اکرم(ص)/ استاد حامد کاشانی
عشق امیرالمومنین به پیامبر اکرم(ص)/ استاد حامد کاشانی

عشق امیرالمومنین به پیامبر اکرم(ص)/ استاد حامد کاشانی

روضه غربت (روضه مسلم بن عقیل)/ میثم مطیعی
روضه غربت (روضه مسلم بن عقیل)/ میثم مطیعی

روضه غربت (روضه مسلم بن عقیل)/ میثم مطیعی

خودم را بین آغوش تو می‌بینم شبیه حر(مناجات با خدا)/ مطیعی
خودم را بین آغوش تو می‌بینم شبیه حر(مناجات با خدا)/ مطیعی

خودم را بین آغوش تو می‌بینم شبیه حر(مناجات با خدا)/ مطیعی

دوستت دارم حسین(روضه)/ سیدمجید بنی فاطمه
دوستت دارم حسین(روضه)/ سیدمجید بنی فاطمه

دوستت دارم حسین(روضه)/ سیدمجید بنی فاطمه

استوری زیبا | الهی و ربی من لی غیرک
استوری زیبا | الهی و ربی من لی غیرک

استوری زیبا | الهی و ربی من لی غیرک

یاایهاالرسول بیا ببین (نوحه)/ حاج محمود کریمی
یاایهاالرسول بیا ببین (نوحه)/ حاج محمود کریمی

یاایهاالرسول بیا ببین (نوحه)/ حاج محمود کریمی

مناجات | ای قبله‌ی نمازگزاران آسمان: حاج محمود کریمی
مناجات | ای قبله‌ی نمازگزاران آسمان: حاج محمود کریمی

مناجات | ای قبله‌ی نمازگزاران آسمان: حاج محمود کریمی

ارتباط  میان استفاده از پستانک و سندرم مرگ ناگهانی نوزاد
ارتباط میان استفاده از پستانک و سندرم مرگ ناگهانی نوزاد

ارتباط میان استفاده از پستانک و سندرم مرگ ناگهانی نوزاد

سرباز ایرانی قاسم سلیمانی | نماهنگ
سرباز ایرانی قاسم سلیمانی | نماهنگ

سرباز ایرانی قاسم سلیمانی | نماهنگ