0
ویژه نامه ها

پرسش :

در آیه 48 سوره نحل آمده: «أَوَ لَمْ يَرَوْا إِلى مَا خَلَقَ اللَّهُ مِن شىْءٍ يَتَفَيَّؤُا ظِلَلُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَ الشمَائلِ سجَّداً لِّلَّهِ وَ هُمْ دَخِرُونَ». در مورد اینکه چرا «شمائل» به صورت جمع آمده در حالی که «یمین» مفرد است در تفسیرهای المیزان، نمونه و فیض الاسلام جست و جو کردم، و توضیحاتشان برایم مبهم بود و هیچ کدام را متوجّه نشدم. اگر می‏شود با بیانی ساده توضیح دهید که اصلاً منظور از «یمین» و «شمال» در این آیه چیست، و چرا «شمال» جمع آمده؟


پاسخ :
در اين آیه خداوند حركت سايه‏هاى اجسام در راست و چپ آنها را بعنوان نشانه‏اى از عظمت خود معرفى مى‏كند و آنها را در حال سجده براى پروردگار و تواضع خضوع مى‏داند.
بدون شك سايه‏هاى اجسام نقش مؤثرى در زندگى ما دارند كه شايد بسيارى از آن غافل باشند و انگشت گذاردن قرآن روى مساله سايه‏ها براى توجه دادن به همين نكته است.[1]
سايه‏ها با اينكه چيزى جز عدم نور نيستند اما فوائد فراوانى دارند نظیر:
1.همان گونه كه نور آفتاب و اشعه حياتبخش آن مايه زندگى و رشد و نمو موجودات است، سايه‏ها نيز براى تعديل تابش اشعه نور، نقش حياتى دارند، تابش يك نواخت آفتاب آنهم در يك مدت طولانى، همه چيز را پژمرده مى‏كند و مى‏سوزاند، ولى نوازش متناوب سايه‏ها آن را در حد متعادل و مؤثرى نگاه مى‏دارد.
2. بر خلاف تصور عمومى تنها نور سبب رؤيت اشياء نيست، بلكه همواره بايد نور با سايه‏ها و نيم سايه‏ها توام گردد، تا مشاهده اشياء تحقق پذيرد، به تعبير ديگر اگر در اطراف موجودى نور يكسان بتابد به طورى كه هيچگونه سايه و نيم سايه‏اى نداشته باشد هرگز چنين اشيايى كه غرق در نورند مشاهده نخواهند شد.
يعنى همانطور كه در تاريكى مطلق چيزى قابل مشاهده نيست، در نور مطلق نيز چيزى قابل رؤيت نمى‏باشد، بلكه ديدن اشياء از آميختن نور و ظلمت (نور و سايه‏ها) امكان پذير مى‏شود، به اين ترتيب، سايه‏ها نقش بسيار مؤثرى در مشاهده و تشخيص و شناخت اشياء از يكديگر دارند (دقت كنيد).
اما اينكه چرا در این آیه يمين (راست) به صورت مفرد و شمائل (جمع" شمال" به معنى چپ) به صورت جمع آمده است. مفسرین در بیان علت آن نظریه هایی دارند که به بعضی از آنها اشاره می شود:
1. اين تفاوت تعبير ممكن است به خاطر آن باشد كه سايه در آغاز صبح (براى كسانى كه متوجه نقطه جنوب هستند) در طرف راست مى‏افتد سپس دائما به طرف چپ حركت مى‏كند تا به هنگام غروب كه در افق مشرق محو مى‏گردد،[2] پس برای طرف چپ کثرت سایه ها معنا دارد.
2. يمين گرچه مفرد است ولى گاهى از آن اراده جمع مى‏شود و در اينجا منظور جمع است[3].
بعضی گفته اند: اینکه خداوند لفظ یمین را به صورت مفرد آورده (گرچه مراد از آن جمع است) به خاطر خلاصه و مختصر کردن لفظ بوده و "یمین" به لفظ "شئ" برمی گردد که مفرد است، اما "شمائل" به معنای "شئ" بر می گردد که جمع است؛ زیرا از لفظ "شئ" جمع اراده شده است".[4]
3. مفرد آوردن «يمين» و جمع آوردن «شمائل» براى اشاره بر اين معنا است كه يمين (راست) در معناى يكى است در حالى كه جهت شمال زياد است؛ زيرا يمين معنوى هر چيزى همان جهت الهى آن است، و شمال هر چيزى جهات خلقى آن است و كثرت وجهۀ الهى در وحدت منطوى است و وحدت وجهۀ خلقى آن فانى در كثرت است.[5]
پی نوشتها:
[1] . مکارم شیرازی،ناصر ، تفسير نمونه، ج‏11، ص: 254 (با اندکی تصرف)، نشر دار الكتب الإسلامية، تهران‏، 1374 ه-ش‏
[2] . تفسير قرطبى ذيل آيه فوق.
[3] . رازى، ابو الفتوح روض الجنان و روح الجنان في تفسيرالقرآن(تفسير ابو الفتوح رازى)، ج‏12، ص: 45، نشر بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى‏، مشهد، 1408 ه-ق‏
[4] . بغدادى علاء الدين على بن محمد، لباب التأويل في معاني التنزيل، ج‏3، ص: 80،نشردار الكتب العلمية، بيروت‏،، 1415 ه-ق‏
[5] . خانى رضا / رياضى، حشمت الله ترجمه بيان السعادة، ج‏8، ص130،نشر مركز چاپ و انتشارات دانشگاه پيام‏نور، تهران‏، 1372 ه-ش‏
منبع: http://farsi.islamquest.net
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
نشانه‌هایی از خرابکاری صهیونیست‌ها داریم
نشانه‌هایی از خرابکاری صهیونیست‌ها داریم

نشانه‌هایی از خرابکاری صهیونیست‌ها داریم

اسرائیل در وحشت انتقام!
اسرائیل در وحشت انتقام!

اسرائیل در وحشت انتقام!

کرونا اتفاقی نبود!!!
کرونا اتفاقی نبود!!!

کرونا اتفاقی نبود!!!

پارک صنعتی اسپانیا در آتش سوخت!
پارک صنعتی اسپانیا در آتش سوخت!

پارک صنعتی اسپانیا در آتش سوخت!

چراغ قوه ای که اسلحه می شود!
چراغ قوه ای که اسلحه می شود!

چراغ قوه ای که اسلحه می شود!

ویروس اسرائیل را از بین می بریم!!!
ویروس اسرائیل را از بین می بریم!!!

ویروس اسرائیل را از بین می بریم!!!

استوری فرازی از دعای روز اول ماه رمضان
استوری فرازی از دعای روز اول ماه رمضان

استوری فرازی از دعای روز اول ماه رمضان

استوری | رمضان ماه رسیدن به خدا
استوری | رمضان ماه رسیدن به خدا

استوری | رمضان ماه رسیدن به خدا

از مذاکره وین نترسید!!!
از مذاکره وین نترسید!!!

از مذاکره وین نترسید!!!

استوری | دوباره بازم ماه عشق اومد
استوری | دوباره بازم ماه عشق اومد

استوری | دوباره بازم ماه عشق اومد

عروس بن سلمان کیست؟!
عروس بن سلمان کیست؟!

عروس بن سلمان کیست؟!

استوری سحرهای ماه رمضان
استوری سحرهای ماه رمضان

استوری سحرهای ماه رمضان

استوری | انتخابات و آبروی بین المللی ایران
استوری | انتخابات و آبروی بین المللی ایران

استوری | انتخابات و آبروی بین المللی ایران

حکمت | ما رو دست خالی برنگردون / استاد توکلی
حکمت | ما رو دست خالی برنگردون / استاد توکلی

حکمت | ما رو دست خالی برنگردون / استاد توکلی

فهم صحیح از روزه داری ماه رمضان/ شهید مطهری
فهم صحیح از روزه داری ماه رمضان/ شهید مطهری

فهم صحیح از روزه داری ماه رمضان/ شهید مطهری

توصیه های کلیدی برای ماه مبارک رمضان/ آیت الله میرباقری
توصیه های کلیدی برای ماه مبارک رمضان/ آیت الله میرباقری

توصیه های کلیدی برای ماه مبارک رمضان/ آیت الله میرباقری

امامزاده کمال الدین - اختر
امامزاده کمال الدین - اختر

امامزاده کمال الدین - اختر

اصل ماه رمضان به سحرهاشه/ آیت الله مجتهدی تهرانی
اصل ماه رمضان به سحرهاشه/ آیت الله مجتهدی تهرانی

اصل ماه رمضان به سحرهاشه/ آیت الله مجتهدی تهرانی

آشپزی| طرز تهیه فوکاسیای روغن زیتون
آشپزی| طرز تهیه فوکاسیای روغن زیتون

آشپزی| طرز تهیه فوکاسیای روغن زیتون

انیمیشن آرمن/ قسمت دوم: فرار
انیمیشن آرمن/ قسمت دوم: فرار

انیمیشن آرمن/ قسمت دوم: فرار

آشپزی| طرز تهیه کتلت ترد
آشپزی| طرز تهیه کتلت ترد

آشپزی| طرز تهیه کتلت ترد