0
ویژه نامه ها

پرسش :

واژه های: مبارک، بارک و تبارک که در قرآن ذکر شده اند به چه معناست؟ آیا همانند آنچه که در جمله «و بارک علی محمد و آل محمد» آمده است می باشند؟


پاسخ :
معنای لغوی "مبارک"
این کلمه از نظر ادبیات عرب، از باب مفاعلة (از ابواب ثلاثی مزید) است که مصدرش "مبارکة" است. مانند این که گفته می شود: "بارک الله فیه" خداوند به او خیر و برکت بدهد. البته این کلمه به باب تفاعل و تفعیل (از ابواب ثلاثی مزید) هم رفته است؛ یعنی تبارک و تبریک؛ مثلاً گفته می شود: "إنّ الله تبارک و تعالی" و یا "برّک علیه" برای کسی برکت خواست، دعای خیر کرد.
ریشۀ اصلی این کلمه "برک" بر وزن "برگ" به معنای سینۀ شتر است.
و هنگامی که "برک البعیر" گفته می شود، مفهومش این است که شتر سینه خود را به زمین زد. سپس این کلمه به معنای دوام، بقا و زوال ناپذیری آمده و در مورد هر نعمتی که پایدار و بادوام باشد، گفته شده است؛ مخزن آب را از این رو "برکه" می گویند که آب مدتی طولانی در آن باقی می ماند.[1]
معنای بارک از جهت قرآنی و روائی:
معادل و مشتقات این کلمه در سوره هایی از قرآن آمده است. از جمله در آیات اول سوره فرقان و ملک کلمه تبارک آمده است.
مثلاً در آیۀ: "تبارک الذی بیده الملک ..."؛ پر برکت و زوال ناپذیر است کسی که حکومت جهان هستی به دست اوست.
در این آیه شریفه، در حقیقت دلیل مبارک بودن ذات پاک خدا ذکر شده و آن مالکیت و حاکمیت او بر جهان و قدرت او بر همه چیز است، و به همین دلیل، وجودی است زوال ناپذیر و پر برکت.[2]
پس، تبارک و بارک اگر به خدا نسبت داده شود؛ یعنی گفته شود "تبارک الله"، به معنای این است که خداوند زوال ناپذیر، پاک و بلند مرتبه است.[3]
در روایات هم، به همین معانی که در قرآن آمده، وارد شده است. البته با الفاظ مختلف که به چند نمونه اشاره می شود:
الف. حضرت علی (ع) از رسول خدا نقل می کنند که حضرت فرمود: "اللّهمّ بارک لأمّتی فی برکتها یومَ الخمیس"؛ خداوندا! بامداد روز پنجشنبه را بر أمّتم مبارک گردان (یعنی خیر و سعادت)".[4]
در این روایت، کلمه بارک آمده است که به معنای "خیر و سعادت" است.
ب. رسول اکرم (ص) می فرمایند: "البَرَکةُ فی المُماسَحَة"؛ برکت (خیر و فزونی) در مصافحه است.[5]
ج. حضرت علی (ع) می فرمایند: "بَرَکة المال فی أداء الزکاة"؛ برکت (فزونی و زیادی) مال در دادن زکات است.[6]
بنابراین، کلماتی که از سه حرف اصلی "ب ر ک" گرفته می شوند، مانند "بارک"، "تبارک"، "مبارکة" و "تبریک"، به طور کلی به معنای خیر و سعادت و فزونی و زیادی هستند، ولی این کلمه اگر درباره خدای متعال به کار رود به معنای پاکی و بلند مرتبه بودن ذات اقدس اله است.
پی نوشتها:
[1] مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 24، ص 316، انتشارات دارالکتب الاسلامیه، چاپخانه مدرسۀ الامام امیرالمؤمنین، قم، 1366 شمسی؛ قرائتی، محسن، تفسیر نور، در تفسیر آیه اول سوره های فرقان و ملک، ازسایت قرائتی؛ جبران مسعود، الرائد، با ترجمه دکتر رضا انزابی نژاد، ج1، ص 376و 355، مؤسسۀ چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، چاپ دوم، 1376 شمسی؛ طباطبایی، محمد حسین، تفسیرالمیزان، ج 19،ذیل آیه اول سوره ملک، نرم افزار جامع تفاسیر شیعه.
[2] . تفسیر نمونه، ج 24، ص316؛ تفسیرالمیزان، ج 19، ذیل آیه اول سوره ملک.
[3] . الرائد، ج1، ص 419.
[4] الحرّانی، ابو محمد الحسن علیّ بن شعبه، تحف العقول، ج1، ص 190، ترجمه، جعفری، بهراد، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نشر صدوق، چاپ اول، 1377 شمسی.
[5] . خرمشاهی، بهاءالدین، انصاری، مسعود، پیام پیامبر، ص 374، چاپخانه منفرد، چاپ اول، 1376.
[6] . صابری یزدی، علی رضا، الحکم الزّاهرة عن النبی و عترته الطاهره، ترجمه، انصاری محلاتی، محمدرضا، ص 316، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، 1372 شمسی.
منبع: http://farsi.islamquest.net
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
امامزاده ابراهیم - تل اشکی
امامزاده ابراهیم - تل اشکی

امامزاده ابراهیم - تل اشکی

بقعه سید ابراهیم - چاه مجنون
بقعه سید ابراهیم - چاه مجنون

بقعه سید ابراهیم - چاه مجنون

مرگ گربه‌ ماهیان در سواحل جاسک برای دومین بار در فروردین ماه امسال/ ماجرا چیست؟
مرگ گربه‌ ماهیان در سواحل جاسک برای دومین بار در فروردین ماه امسال/ ماجرا چیست؟

مرگ گربه‌ ماهیان در سواحل جاسک برای دومین بار در فروردین ماه امسال/ ماجرا چیست؟

آیا به پایگاه موساد در اقلیم کردستان عراق حمله شد؟ واکنشها پس از آن چه بود؟
آیا به پایگاه موساد در اقلیم کردستان عراق حمله شد؟ واکنشها پس از آن چه بود؟

آیا به پایگاه موساد در اقلیم کردستان عراق حمله شد؟ واکنشها پس از آن چه بود؟

آشوب دوباره در مینیاپولیس
آشوب دوباره در مینیاپولیس

آشوب دوباره در مینیاپولیس

حکمت | ماه رمضان؛ ماه برکت / استاد مومنی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | ماه رمضان؛ ماه برکت / استاد مومنی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | ماه رمضان؛ ماه برکت / استاد مومنی (نسخه اینستاگرام)

مشق عرش، از دعای روزهای ماه رمضان غافل نشو
مشق عرش، از دعای روزهای ماه رمضان غافل نشو

مشق عرش، از دعای روزهای ماه رمضان غافل نشو

8 فایده جسمانی و روانی روزه داری
8 فایده جسمانی و روانی روزه داری

8 فایده جسمانی و روانی روزه داری

حکمت | حرمت خدا و ماه خدا رو نگهدار! / استاد رفیعی
حکمت | حرمت خدا و ماه خدا رو نگهدار! / استاد رفیعی

حکمت | حرمت خدا و ماه خدا رو نگهدار! / استاد رفیعی

8 نکته مهمی که باید در هنگام روزه داری رعایت کنید
8 نکته مهمی که باید در هنگام روزه داری رعایت کنید

8 نکته مهمی که باید در هنگام روزه داری رعایت کنید

حکمت | ماه رمضان ماه خداست / استاد رفیعی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | ماه رمضان ماه خداست / استاد رفیعی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | ماه رمضان ماه خداست / استاد رفیعی (نسخه اینستاگرام)

مستند آقا مرتضی|قسمت چهارم
مستند آقا مرتضی|قسمت چهارم

مستند آقا مرتضی|قسمت چهارم

گلهای الساندرو دل پیرو
گلهای الساندرو دل پیرو

گلهای الساندرو دل پیرو

حکمت| ماه رمضان؛ ماه برکت / استاد مومنی
حکمت| ماه رمضان؛ ماه برکت / استاد مومنی

حکمت| ماه رمضان؛ ماه برکت / استاد مومنی

تلاوت آیه 2-3 سوره حدید/ استاد منشاوی
تلاوت آیه 2-3 سوره حدید/ استاد منشاوی

تلاوت آیه 2-3 سوره حدید/ استاد منشاوی

نوای زیبای حاج منصور ارضی در ماه رمضان/ پست اینستاگرام
نوای زیبای حاج منصور ارضی در ماه رمضان/ پست اینستاگرام

نوای زیبای حاج منصور ارضی در ماه رمضان/ پست اینستاگرام

تو را میخوانم/ ویژه استوری و وضعیت
تو را میخوانم/ ویژه استوری و وضعیت

تو را میخوانم/ ویژه استوری و وضعیت

عوامل تشدید کننده حساسیت فصلی | موشن گرافیک
عوامل تشدید کننده حساسیت فصلی | موشن گرافیک

عوامل تشدید کننده حساسیت فصلی | موشن گرافیک

ویدیوکلیپ عشق اینجاست با صدای شهید آوینی
ویدیوکلیپ عشق اینجاست با صدای شهید آوینی

ویدیوکلیپ عشق اینجاست با صدای شهید آوینی

جایگاه صنعت سینما در پیشبرد سیاست‌های نوعثمانی‌گری دولت اردوغان
جایگاه صنعت سینما در پیشبرد سیاست‌های نوعثمانی‌گری دولت اردوغان

جایگاه صنعت سینما در پیشبرد سیاست‌های نوعثمانی‌گری دولت اردوغان

راه رفتن روی زغال‌های سرخ شده در هند
راه رفتن روی زغال‌های سرخ شده در هند

راه رفتن روی زغال‌های سرخ شده در هند