0
ویژه نامه ها

پرسش :

علم مفردات قرآن کریم را به طور کامل توضیح دهید.


پاسخ :
تعلیم قرآن کریم از صدر اسلام ، محور تعلیم و تربیت دینی و آموزش مسلمانان بوده است و مطابق سنت پیامبر اکرم (ص) و معصومین ( ع) ، آموزش کودکان با آموختن قرآن آغاز می شده است .
خواندن قرآن کریم و فهم تدریجی معنای عبارات و آیات شریفه ی آن ، گام اول تعلیم قرآن است . عرب زبانان به دلیل آشنایی با زبان عربی ، معنای بسیاری از عبارات و آیات قرآن کریم را به طور مستقیم درک می کنند . ما نیز به دلیل نزدیکی زبان فارسی به زبان قرآن و نیز یادگیری تدریجی معنای واژگان و عبارات قرآنی ، می توانیم معنای بسیاری از آیات کتاب خدا را درک کنیم .
این درک ، چه برای ما و چه برای عرب زبانان ، درک اولیه و فهم عمومی از آیات قرآن کریم است . همین درک اولیه و فهم عمومی بیسار ارزشمند و هدایت گر است و می تواند ما را با بسیاری از معارف بلند قرآن کریم آشنا سازد . اما درک عمیق تر و دقیق تر قرآن کریم که کلام حکمت آمیز و حکمت آموز خدای حکیم است ؛ نیازمند فراگیری علوم خاصی می باشد . از گذشته های دور به ویژه پس از گسترش اسلام به سرزمین های غیر عرب زبان و نیز در امتداد توسعه و پیشرفت اسلام ، نیاز مسلمانان به کسب مقدمات علمی برای بهره گیری بیشتر و کامل تر از قرآن کریم ، فزونی یافت . برخی از این علوم عبارتند از : علم صرف و نحو ، معانی و بیان ، فقه و اصول ، تفسیر ، تاریخ و ... . که یکی از مهم ترین این علوم ، علم مفردات قرآن است .
« علم مفردات یا واژه شناسی قرآن ، دانشی است که درباره ی تک واژه های قرآنی از نظر ریشه ، اشتقاق لغوی ، دلالت بر معنای مطلوب ، مناسبات و نوع کاربرد آن در قرآن بحث می کند » . البته در علم مفردات گاه به تفاوت معنای کلمات مترادف نیز پرداخته می شود .
همان طور که در تعریف فوق آمده است ، با یادگیری علم مفردات قرآن ، می توانید ریشه ی بسیاری از کلمات قرآن کریم را تشخیص دهید ؛ با معنای آن ها آشنایی داشته و حتی معنای بسیاری از کلمات جدید را حدس بزنید .
در گذشته های دور کتاب های مفردات قرآن که توسط دانشمندان اسلامی تألیف شده است ؛ بییشتر به تبیین و توضیح واژگان خاص و دشوار قرآن اختصاص داشته ، اما در سده های اخیر کتاب های بسیاری در واژه شناسی قرآن کریم تألیف شده است که به سبک های مختلف به تبیین معنای ریشه ی همه ی کلمات قرآن و مشتقات مهم آن ها پرداخته اند .
یکی از معروف ترین منابع علم مفردات ، کتاب « راغب اصفهانی » دانشمند بزرگ ایرانی قرن پنجم هجری به نام « مفردات الفاظ قرآن » است . این کتاب به مفردات راغب مشهور است .
راغب در مقدمه ی کتاب خود در اهمیت علم مفردات چنین می گوید : « اولین علمی که در علوم قرآن به آننیاز است ، علم الفاظ است و در علم الفاظ ، تحقیق در مفردات قرآن اهمیت خاصی دارد . فهم معنای واژگان ، اولین گام در درک معنای قرآن کریم است ؛ همان طور که در ساخت یک بنا ، مصالح ساختمانی نیاز و ضرورت اول است » .
در عصر حاضر و به زبان فارسی نیز کتاب های خوبی در مفردات قرآن ، تألیف شده که دو نمونه از آن کتاب های ارزشمند « نثر طوبی » تألیف دو دانشمند بزرگ معاصر مرحوم آیت الله ابوالحسن شعرانی و مرحوم استاد محمد قریب و « قاموس قرآن » تألیف دانشمند بزرگ جناب آقای سید علی اکبر قرشی است .
همان طور که می دانید ، در همه زبان ها به ویژه زبان عربی برای معانی نزدیک به هم ، از الفاظ مختلف استفاده می شود و معمولاً عموم مردم به تفاوت دقیق معنای الفاظ مترادف توجه خاصی ندارند . یکی از فوائد استفاده از قاموس لغات ، آشنایی با معنای دقیق تر کلمات و تفاوت معنای الفاظ مترادف با یکدیگر است . مثلاً شما با معنای کلمات « هـِدایه ، سَبیل و خَشیـَه » آشنایید اما با مراجعه به کتاب مفردات راغب می توان با معنای دقیق تر و توضیحات بیشتری درباره ی همین کلمات آشنا شد . مفردات این کلمات را این گونه معنا کرده است :
الهـِدایـَه : دِلالَـهً بِلُطفٍ
السَّـبیل : الطَّـریقُ الَّـذی فیـهِ سُهـولَـهً
الخَشیَـهِ : خَوفً یَشـوبُـهُ تَعظیمً وَ اَکثَـرُ ما یَکونُ ذلِکَ عَن عِلمٍ یَخشی مِنـهُ
دقت کنید هدایت همان راهنمایی است اما راهنمایی که با لطف و مهربانی همراه است ؛ با « سبیل » به معنای طریق یا راه است ولی راهی که در آن آسانی و سهولت وجود دارد ؛ و « خشیه » به معنای خوف یا ترس است اما ترسی که آمیخته با احساس عظمت می باشد و این احساس نتیجه ی آگاهی از مقام و منزلت طرف مقابل است .
به این ترتیب به کمک علم مفردات می توان معنایی دقیق یک واژه را بدست آورد . در تعریف علم مفردات نیز مشاهده کردید که این علم غیر از بیان معنای ریشه ی واژگان و اشتقاقات مهم هر واژه ، به بیان معنای مورد نظر و نوع کاربرد آن واژه در قرآن کریم نیز می پردازد .
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
کودتای شبانه در فوتبال؛ سوپرلیگ اروپا متولد شد +جزئیات
کودتای شبانه در فوتبال؛ سوپرلیگ اروپا متولد شد +جزئیات

کودتای شبانه در فوتبال؛ سوپرلیگ اروپا متولد شد +جزئیات

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان (نسخه اینستاگرام)
حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان (نسخه اینستاگرام)

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان (نسخه اینستاگرام)

امامزاده بی بی حلیمه خاتون - کلات
امامزاده بی بی حلیمه خاتون - کلات

امامزاده بی بی حلیمه خاتون - کلات

حکمت | برادران آخرالزمانی پیامبر / استاد عالی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | برادران آخرالزمانی پیامبر / استاد عالی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | برادران آخرالزمانی پیامبر / استاد عالی (نسخه اینستاگرام)

امامزاده حسن - بندر امام حسن
امامزاده حسن - بندر امام حسن

امامزاده حسن - بندر امام حسن

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان
حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان

حکمت | سبقت و سرعت در کار نیک / استاد معاونیان

بقعه سید حبیب الله - قلعه کهنه ریز
بقعه سید حبیب الله - قلعه کهنه ریز

بقعه سید حبیب الله - قلعه کهنه ریز

بقعه شاه چراغ - باغ ناری
بقعه شاه چراغ - باغ ناری

بقعه شاه چراغ - باغ ناری

امامزاده جعفر - بین بنجو و سالم آباد
امامزاده جعفر - بین بنجو و سالم آباد

امامزاده جعفر - بین بنجو و سالم آباد

مهمان ویژه در بند امنیتی اوین!
مهمان ویژه در بند امنیتی اوین!

مهمان ویژه در بند امنیتی اوین!

وحشت اسرائیل از موشک‌های ایران به روایت یک جاسوس
وحشت اسرائیل از موشک‌های ایران به روایت یک جاسوس

وحشت اسرائیل از موشک‌های ایران به روایت یک جاسوس

جریان ترور سردار حجازی در فیلم هالیوودی
جریان ترور سردار حجازی در فیلم هالیوودی

جریان ترور سردار حجازی در فیلم هالیوودی

عشق امیرالمومنین به پیامبر اکرم(ص)/ استاد حامد کاشانی
عشق امیرالمومنین به پیامبر اکرم(ص)/ استاد حامد کاشانی

عشق امیرالمومنین به پیامبر اکرم(ص)/ استاد حامد کاشانی

روضه غربت (روضه مسلم بن عقیل)/ میثم مطیعی
روضه غربت (روضه مسلم بن عقیل)/ میثم مطیعی

روضه غربت (روضه مسلم بن عقیل)/ میثم مطیعی

خودم را بین آغوش تو می‌بینم شبیه حر(مناجات با خدا)/ مطیعی
خودم را بین آغوش تو می‌بینم شبیه حر(مناجات با خدا)/ مطیعی

خودم را بین آغوش تو می‌بینم شبیه حر(مناجات با خدا)/ مطیعی

دوستت دارم حسین(روضه)/ سیدمجید بنی فاطمه
دوستت دارم حسین(روضه)/ سیدمجید بنی فاطمه

دوستت دارم حسین(روضه)/ سیدمجید بنی فاطمه

استوری زیبا | الهی و ربی من لی غیرک
استوری زیبا | الهی و ربی من لی غیرک

استوری زیبا | الهی و ربی من لی غیرک

یاایهاالرسول بیا ببین (نوحه)/ حاج محمود کریمی
یاایهاالرسول بیا ببین (نوحه)/ حاج محمود کریمی

یاایهاالرسول بیا ببین (نوحه)/ حاج محمود کریمی

مناجات | ای قبله‌ی نمازگزاران آسمان: حاج محمود کریمی
مناجات | ای قبله‌ی نمازگزاران آسمان: حاج محمود کریمی

مناجات | ای قبله‌ی نمازگزاران آسمان: حاج محمود کریمی

ارتباط  میان استفاده از پستانک و سندرم مرگ ناگهانی نوزاد
ارتباط میان استفاده از پستانک و سندرم مرگ ناگهانی نوزاد

ارتباط میان استفاده از پستانک و سندرم مرگ ناگهانی نوزاد

سرباز ایرانی قاسم سلیمانی | نماهنگ
سرباز ایرانی قاسم سلیمانی | نماهنگ

سرباز ایرانی قاسم سلیمانی | نماهنگ