0
ویژه نامه ها

پرسش :

نظر و ديدگاه حضرت على(ع) درباره جانشين پيامبراکرم(ص) چه بوده است؟


پاسخ :
ديدگاه امام على(ع) را درباره جانشينى پيامبر و زمامدارى مسلمانان مى‏توان به سه بخش تقسيم نمود. نخست ضرورت معرفى جانشين از جانب پيامبر و اهتمام آن حضرت به اين مهم؛ دوم اوصاف و شرايط لازم براى جانشين پيامبر و حاكم حكومت اسلامى؛ سوم جانشينان جامع شرايط.
الف) معرفى جانشين از جانب پيامبر(ص)
از منظر امام على(ع)، گزينش جانشين و خليفه، سنت و روش پيامبران پيشين بوده، چنان‏كه پيامبر اسلام(ص) نيز به آن عمل نموده و هرگز مردم را سرگردان رها نكرده است. ايشان مى‏فرمايد: «رسول گرامى اسلام(ص) در ميان شما مردم جانشينى برگزيد، همچنان كه تمام پيامبران گذشته براى امت‏هاى خود برگزيدند؛ زيرا آنها هرگز انسان‏ها را سرگردان رها نكردند و بدون معرفى راهى روشن و گذاشتن نشانه‏هايى استوار از ميان مردم نرفتند».نهج البلاغه
اين بيان گهربار امير مؤمنان(ع)، مبين اين واقعيت است كه انتخاب جانشين، سنت و شيوه پيامبران گذشته بوده است و آنان با تعيين راه روشن و نشانه‏هاى استوار، مردم را به حال خود وانگذاشته‏اند. بر همين مبنا، پيامبر اكرم(ص) نيز جانشينان خويش را برگزيده است.
ب) ويژگى‏هاى جانشينان پيامبر(ص)
امام على(ع) شرايط و ويژگى‏هاى بسيارى را براى خليفه مسلمانان و جانشين پيامبر برمى‏شمرد كه مهم‏ترين آنها عبارت‏اند از:
1. توانايى اداره جامعه و آگاهى به فرمان‏ها و احكام الهى؛
اميرمؤمنان على(ع) در اين خصوص مى‏فرمايد: «اى مردم! سزاوار به خلافت كسى است كه بدان تواناتر باشد و در آگاهى از فرمان خدا داناتر؛ تا اگر آشوبگرى به فتنه انگيزى برخيزد، به حق بازگردانده شود و اگر سر باز زند، با او مبارزه شود». نهج البلاغه ، خطبه 173.

2. صداقت با مردم و آخرت نگرى؛‏
آن حضرت درباره اين ويژگى مى‏فرمايد: «پس بايد امام و راهنماى مردم به مردم راست بگويد و راه خرد پويد و از فرزندان آخرت باشد و به يقين بداند كه از آن جا آمده و به آن‏جا خواهد رفت». نهج البلاغه ، خطبه 154، ص 284.
3. برخوردارى از سجاياى اخلاقى و منش‏هاى نيكو؛
امام على(ع) خصلت‏هايى چون بخيل نبودن، دانايى و عدالت را براى خليفه مسلمانان ضرورى و لازم مى‏داند. آن حضرت مى‏فرمايد: «و همانا دانستيد كه سزاوار نيست بخيل بر ناموس و جان مردم و بر غنيمت‏ها و احكام مسلمانان ولايت يابد و امامت آنان را عهده‏دار شود تا در مال‏هاى آنها حريص گردد. و نادان نيز لياقت رهبرى ندارد؛ چون با نادانى خود مسلمانان را به گمراهى مى‏كشاند. ستمكار نيز نمى‏تواند زمامدار باشد؛ چون با ستم خويش حق مردم را غصب مى‏كند. و نه آن كه در تقسيم اموال عدالت را رعايت نمى‏كند؛ چرا كه گروهى را از حق خود محروم مى‏سازند. و نه آن كه رشوه‏گير است؛ چرا كه او نيز حقوق مردم را پايمال مى‏كند و نه آن كه سنت پيامبر را ضايع مى‏كند، زيرا كه امت اسلامى را به هلاكت مى‏كشاند». نهج البلاغه ، خطبه 131.
ج) جانشينان واقعى پيامبر
پس از بيان ضرورت گزينش جانشين از ناحيه پيامبر اكرم(ص) و اوصافى كه بايد خليفه از آن برخوردار باشد، مى‏توان جمع اين دو ويژگى را در گروهى خاص كه همانا اهل‏بيت پيامبر(ع) مى‏باشند، مشاهده كرد و به امامت و جانشينى آنان يقين نمود. امام على(ع) اين واقعيت را با تعابير و عبارات گوناگون بيان فرموده‏اند. ايشان در بيان آشكارى چراغ‏هاى هدايت و تشويق مردم به تمسك به آنان مى‏فرمايد: «مردم به كجا مى‏رويد؟ و كى باز مى‏گرديد؟ علامت‏هاى حق برپاست و نشانه‏هاى آن هويداست. گمراهى تا كجا؟ سرگشتگى تا كجا و چرا؟ خاندان پيامبرتان ميان شماست كه زمامداران حق و يقينند و پيشوايان دينند و با ذكر جميل و گفتار راست قرينند. پس حرمت آنان را همچون قرآن نيك بداريد و چون تشنگانى كه به آبشخور روند، روى به آنان آريد». نهج البلاغه ، خطبه 87.
و در جاى ديگر مى‏فرمايد: «خاندان پيامبر، مايه حيات دانش و نابود كننده نادانى‏اند. بردبارى‏شان شما را از دانش آنها خبر مى‏دهد و ظاهرشان از صفاى باطنشان و سكوتشان از حكمت‏هاى گفتارشان. هرگز با حق مخالفت نكردند و در آن اختلاف ننمودند. آنان ستون‏هاى دينند و پناهگاه مردم. به وسيله آنان حق به جايگاه خود باز مى‏گردد و باطل از جاى خود رانده و از بن كنده مى‏شود. دين را چنان كه بايد دانستند و فرا گرفتند و به كار بستند». نهج البلاغه ، خطبه 239.
با توجه به آن چه گفته شد، از ديدگاه امام على(ع) جانشينان پيامبر برگزيده شده خداوند به واسطه پيامبر هستند و اين اقدام پيامبر سنتى رايج در ميان انبيا بوده است. ايشان اهل بيت پيامبرند كه به صفات و خصايص والايى بر مردم برترى يافته‏اند؛ چنان كه حاكم اسلامى بايد ويژگى‏هاى خاص داشته باشد. بارى، اين منصب هر كسى را نشايد و آن كسى را سزاست كه بر انجام آن تواناست و در راستى و عدالت و بى‏رغبتى به دنيا پابرجاست.جهت آگاهى بيش‏تر ر.ك: «روابط امام على(ع) و خلفا»، (رجبى، موسوى كاشمرى، رهدار)، ص 83 - 141، (انتشارات مؤسسه آموزشى پژوهشى مذاهب اسلامى).
منبع: www.payambarazam.ir
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
گفتگوی اندیشه و اندیشه ی گفتگو از منظر قرآن
گفتگوی اندیشه و اندیشه ی گفتگو از منظر قرآن

گفتگوی اندیشه و اندیشه ی گفتگو از منظر قرآن

مقدار تولید برق از راکتورهای هسته‌ای
مقدار تولید برق از راکتورهای هسته‌ای

مقدار تولید برق از راکتورهای هسته‌ای

مانور نظامی روسیه در قطب شمال
مانور نظامی روسیه در قطب شمال

مانور نظامی روسیه در قطب شمال

بلبشوی فضای مجازی و بی‌تفاوتی مسئولین دولتی
بلبشوی فضای مجازی و بی‌تفاوتی مسئولین دولتی

بلبشوی فضای مجازی و بی‌تفاوتی مسئولین دولتی

چگونه ثروتمند شویم؟!
چگونه ثروتمند شویم؟!

چگونه ثروتمند شویم؟!

راه حل درمان کرونا
راه حل درمان کرونا

راه حل درمان کرونا

درگیری‌های خشونت بار معترضان با پلیس ایرلند
درگیری‌های خشونت بار معترضان با پلیس ایرلند

درگیری‌های خشونت بار معترضان با پلیس ایرلند

لحظه شهادت شهید آوینی
لحظه شهادت شهید آوینی

لحظه شهادت شهید آوینی

پاشینیان در دیدار با پوتین تقلب کرد!
پاشینیان در دیدار با پوتین تقلب کرد!

پاشینیان در دیدار با پوتین تقلب کرد!

ویروس کرونای انگلیسی در ترکیه می تازد!
ویروس کرونای انگلیسی در ترکیه می تازد!

ویروس کرونای انگلیسی در ترکیه می تازد!

مفهوم ولایت فقیه/ استاد رضا محمدی
مفهوم ولایت فقیه/ استاد رضا محمدی

مفهوم ولایت فقیه/ استاد رضا محمدی

پادشاه جدید براندازان پیش بینی می کند!
پادشاه جدید براندازان پیش بینی می کند!

پادشاه جدید براندازان پیش بینی می کند!

فرازی زیبا از سوره رعد/ استاد عبدالباسط
فرازی زیبا از سوره رعد/ استاد عبدالباسط

فرازی زیبا از سوره رعد/ استاد عبدالباسط

خداحافظ ماه شعبان/ حاج حیدر خمسه
خداحافظ ماه شعبان/ حاج حیدر خمسه

خداحافظ ماه شعبان/ حاج حیدر خمسه

صدای خنده‌ ات بره بالا/ کلبه عموپورنگ
صدای خنده‌ ات بره بالا/ کلبه عموپورنگ

صدای خنده‌ ات بره بالا/ کلبه عموپورنگ

تیزر کلبه عمو پورنگ
تیزر کلبه عمو پورنگ

تیزر کلبه عمو پورنگ

خدمتی روشن؛ روایتی نو از نهضت کمک‌های مومنانه
خدمتی روشن؛ روایتی نو از نهضت کمک‌های مومنانه

خدمتی روشن؛ روایتی نو از نهضت کمک‌های مومنانه

دنیا سرای راستی آزمایی/ آیت الله مصباح یزدی
دنیا سرای راستی آزمایی/ آیت الله مصباح یزدی

دنیا سرای راستی آزمایی/ آیت الله مصباح یزدی

حکمت | قدر ماه مبارک رمضان رو بدون / استاد توکلی
حکمت | قدر ماه مبارک رمضان رو بدون / استاد توکلی

حکمت | قدر ماه مبارک رمضان رو بدون / استاد توکلی

مقابله آیت الله خالصی با استعمار انگلیس
مقابله آیت الله خالصی با استعمار انگلیس

مقابله آیت الله خالصی با استعمار انگلیس

نماهنگ | خبری هست
نماهنگ | خبری هست

نماهنگ | خبری هست