0
ویژه نامه ها

پرسش :

پذيرفتن مقام نبوت از سوي انبيا آيا اختياري بوده و يا جبري . اگر بگويم كه لياقت داشتند تا به اين مقام برسند اين ليا قت را چه كسي به آنها داده و با توجه به اينكه در قرآن هست كه حضرت آدم بين آب و گل بود و حضرت محمد پيامبر بود چي؟


پاسخ :
نخست تذکر اين نکته ضروری است که سخني که نقل کرديد روايت است نه آيه قرآن و معنای آن هم اين است که نظام جهان بر اساس واقعيات و حقايق استوار است. لذا از جهت فلسفي ثابت است كه حلقه وصل ميان واجب الوجود و ممكن الوجود بايد اشرف مخلوقات باشد و در جهان هستي «حقيقت محمديه» اشرف موجودات هستي است. و اين همان معناي تقدم «نور محمدي» بر وجود حضرت آدم(ع) است. اگر چه ظهور جسماني حضرت و بعثت ايشان به عنوان آخرين پيامبر بوده تا كاملترين شريعت و عاليترين معارف الهي توسط ايشان به جهان بشريت عرضه شود.
اما پاسخ به اصل پرسش شمار؛ پيامبران هم لياقت خدادادی برای احراز اين مسئوليت را دارند و هم قابليت کسب اين مقام و منصب الهی را. زيرا اگر چه لياقت را خداوند به آنها داده است. اما قابليت آنها در گرفتن و حفظ اين لياقت و توسعه آن قابل انكار نيست. چنان كه شور و شوق پيامبر(ص) را در رشد علمي هر چه بيشتر مي بينيم؛ «رب زدني علما» ؛ (طه، آيه 114) و تلاش طاقت فرساي ايشان بسيار آشكار است تا آنجا كه خداوند مي فرمايد: «طه ما انزلنا عليك القرآن لتشقي» ؛ (طه، آيه 1 و 2)
براي توضيح بيشتر در اين باره توجه شما را به مطالب زير جلب مي كنيم, مطلبی که از آن به عصمت تعبير می شود:
معصومين(ع) به جهت «علم خدادادى» و «اراده محكم شخصي» به مقام مصونيت كامل از گناه يعنى عصمت رسيده‏اند؛ موهبت علم خدادادى ناشي از قابليت و شايستگى‏هاى آنان است، لذا اين اعطا بدون حساب نيست. البته حكمت اعطاى چنين موهبتى، علاوه بر پاداش به خود آنان، فراهم نمودن وسايل هدايت براى ساير انسانها نيز هست.
امام صادق(ع) در همين زمينه مى‏فرمايند: «ان الله اختار من ولد آدم اناسا طهّر ميلادهم، و طيّب ابدانهم و حفظهم فى اصلاب الرجال و ارحام النساء، اخرج منهم الانبياء و الرسل، فهم ازكى فروع آدم؛ ففعل ذلك لا لأمر استحقوه من الله عزوجلّ و لكن علم الله منهم حين ذرأهم انّهم يطيعونه و يعبدونه و لا يشركون به شيئا فهولاء بالطاعة نالو من الله الكرامة و المنزله الرفيعة عنده؛ به درستى كه خداوند متعال، انسان‏هايى را از فرزندان آدم انتخاب كرد و تولد آنها را پاك و بدن‏هاى آنان را پاكيزه گردانيد و آن‏ها را در پشت مردان و رحم زنان نگهداري كرد نه به جهت طلبى كه از خداوند داشته باشند؛ بلكه از آنجا كه خداوند، در هنگام خلقت مى‏دانست كه از او فرمانبردارى مى‏كنند و او را عبادت مى‏نمايند و هيچ گونه شركى نسبت به او روا نمى‏دارند. پس اينان به واسطه فرمانبردارى از خداوند به اين كرامت و منزلت والا در نزد خداوند، نايل شده‏اند» (مجلسى، محمدباقر، بحارالانوار، ج 10، ص 170.)
روشن شد كه عصمت، نتيجه دو امر است 1. علم خدادادى 2. اراده قوى و محكم.
بنابراين صرف علم و شناخت و آگاهى خاص به ضرر و مفسده‏ى گناهان عامل عصمت نيست؛ زيرا علم، تنها واقعيت را آن طور كه هست، نشان مى‏دهد؛ ولى تحقق يا عدم تحقق يك عمل ارادى از رهگذر اراده‏ى انسان انجام مى‏گيرد. انسان با وجود ميل شديدى كه از نظر غرايز به انجام برخى محرمات دارد، گاه داراى اراده‏ى نيرومندى است كه مانع از انجام گناه مى‏گردد، و گاه در نتيجه ضعف اراده، تسليم تمايلات سركش مى‏شود. شاهد بر اين مطلب كه علم، حتى در بالاترين مراتب خود، علت تامه تحقق عمل نيست، داستان بلعم باعوراست كه در قرآن كريم آمده است: «واتل عليهم نبأ الذى ءاتيناه آياتنا فانسلخ منها؛ خبر آن كسى را كه آيات خود را به او داده بوديم امّا از آن عارى گشت (مرتكب گناه كبيره شد) براى آنان بخوان» (اعراف (7)، آيه 175.)
با توجه به آنچه گفته شد براى پاسخ به پرسش شما بايد به سه واقعيت مهم، معرفت پيدا كرد.
نخست آنكه پيامبران و امامان(ع) داراى اراده بشرى مى‏باشند و براى تحصيل هر چه بيشتر مقامات معنوى، به سعى و تلاش مى‏پردازند و اهل صبر و جهاد و زهد و تقوا و... مى‏باشند.
واقعيت نورانى دوم آنكه خداوند متعال به قابليت پيامبران وامامان براى تحصيل مقامات معنوى و شايستگى آنان براى عهده‏دارى مسؤوليت هدايت جامعه علم دارد و در حقيقت همان قابليت و شايستگى آنان است كه موجب برگزيدگى آنان براى امامت شده است. آيات وروايات فراوانى بر اين دو واقعيت گواهى مى‏دهد كه به چند نمونه آن اشاره مى‏شود.
«وجعلنا منهم ائمة يهدون بامرنا لمّا صبروا و كانوا بايتنا يوقنون؛ و چون شكيبايى كردند و به آيات ما يقين داشتند، آنان را پيشوايانى قرار داديم كه به فرمان ما [مردم را ]هدايت مى‏كردند» (سجده (32)، آيه 24.)
«الله اعلم حيث يجعل رسالته؛ خداوند بهتر مى‏داند رسالتش را كجا قرار دهد» (انعام (6)، آيه 124.)
واقعيت سوم كه بايد به آن توجه كرد آن است كه «سپردن هر مسؤوليتى همراه با دادن امكانات لازم است» و امامت جامعه از اين قاعده مستثنى نيست. ازاين‏رو خداوند آنان را از علم لازم براى عهده‏دارى مسؤوليت امامت بهره‏مند مى‏گرداند.
به مجموعه اين سه واقعيت نورانى در اوايل دعاى ندبه اشاره شده است. آنجا كه درباره دليل «برگزيدگى امامان» مى‏خوانيم: «بعد ان شرطت عليهم الزهد فى درجات هذه الدنيا الدنيه و زخرفها و زبرجها فشرطوا لك ذلك و علمت منهم الوفاء به فقبلتهم و قرّبتهم و قدمت لهم الذكر العلى والثناء الجلىّ واهبطت عليهم ملائكتك و كرمتهم بوحيك و رفدتهم بعلمك»؛ [آنان را برگزيدى...] بعد از آنكه بر آنها شرط كردى نسبت به دنيا و زينت زيورها زهد بورزند، آنان نيز اين شرط را پذيرفتند و دانستى كه آنان به آن شرط وفا دارند. پس آنها را پذيرفتى و به خود نزديك ساختى و ياد بلندو ستايش ارجمند را براى ايشان پيش فرستادى و فرشتگانت را بر آنان فرو فرستادى و به وحى خود آنان گرامى داشتى و آنان را به بخشش علم خود ميهمان كردى ...»
در پايان بايد به نكته مهم معرفتى ديگر توجه داشت كه اين «علم و عصمت موهبتى» به عنوان پايه و (Base) مى‏باشد و معصومان با اراده خويش و با سعى و تلاش و عبادت و دعايى كه به درگاه خداوند دارند به مقامات عالى‏ترى از علم و عصمت دست مى‏يابند. چنان كه درقرآن مجيد از زبان پيامبر(ص) مى‏خوانيم: «و قل رب زدنى علما؛ و بگو پروردگارا بردانشم بيفزايى».(طه (20)، آيه 114.)
و همين عبادت‏ها و صبر و جهادهاى بيشتر است كه با اختيار و اراده انجام مى‏شود و موجب برترى برخى از پيامبران بر ديگر پيامبران مى‏شود.
«تلك الرسل فضلنا بعضهم على بعض؛ برخى از آن پيامبران را بر برخى ديگر برترى بخشيديم...».(بقره (2)، آيه 253.)
بنا بر آن چه گفته شد علم و عصمت موهبتى امامان، به جهت مسؤوليتى است كه براى هدايت جامعه بر عهده آنان گذاشته شده است و اين يك اصل عمومى و يك سنت الهى است، بدون آنكه تبعيض ناروايى باشد چنانچه هر مسؤولي متناسب با گستره مسؤوليت خويش به او امكانات لازم داده مي شود امامان نيز به جهت مقام امامت برخى مقامات ويژه معنوى را دارا مي باشد، چنان كه درباره هنگامه به امامت رسيدن امام هادى(ع) مى‏خوانيم: «يكى از ياران ايشان به نام «هارون بن فضيل» در كنارشان بود كه ناگاه امام فرمودند: «انا لله و انا اليه راجعون» ابى جعفر [امام جواد(ع) ]درگذشت. به حضرت عرض شد: از كجا دانستنيد؟ فرمودند: زيرا فروتنى و خضوعى نسبت به خدا در دلم افتاد كه برايم سابقه نداشت». (كلينى، اصول كافى، ج 3، ص 218، ح 984.) اين نشانه همان علم موهبتي ويژه است. كه در زمان تصدي امامت ظهور بيشتري پيدا مي كند.
با توجه به مطالب بالا روشن می شود که نبوت موهبتی الهی است که تنها به کسانی داده شده است که لياقت و شايستگی آن را داشته اند و با کمال جديت نيز اين قابليت را در خود حفظ و توسعه داده اند.
www.payambarazam.ir
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
رهبر انقلاب: اسرائیل یک پادگان تروریستی است/ حرکت نزولی رژیم صهیونیستی وقفه نخواهد داشت
رهبر انقلاب: اسرائیل یک پادگان تروریستی است/ حرکت نزولی رژیم صهیونیستی وقفه نخواهد داشت

رهبر انقلاب: اسرائیل یک پادگان تروریستی است/ حرکت نزولی رژیم صهیونیستی وقفه نخواهد داشت

رهنمودهایی در جهت درمان افسردگی
رهنمودهایی در جهت درمان افسردگی

رهنمودهایی در جهت درمان افسردگی

ترانه «فلسطین»/ محسن چاووشی
ترانه «فلسطین»/ محسن چاووشی

ترانه «فلسطین»/ محسن چاووشی

ماجرای فلسطین مهمترین مساله امت اسلامی است/ مقام معظم رهبری
ماجرای فلسطین مهمترین مساله امت اسلامی است/ مقام معظم رهبری

ماجرای فلسطین مهمترین مساله امت اسلامی است/ مقام معظم رهبری

اسراییل یک پادگان تروریستی است/ امام خامنه ای
اسراییل یک پادگان تروریستی است/ امام خامنه ای

اسراییل یک پادگان تروریستی است/ امام خامنه ای

انگلیس اصل توطئه را طراحی کرد/ رهبر انقلاب
انگلیس اصل توطئه را طراحی کرد/ رهبر انقلاب

انگلیس اصل توطئه را طراحی کرد/ رهبر انقلاب

امروز موازنه قوا به نفع دنیای اسلام تغییر یافته/ مقام معظم رهبری
امروز موازنه قوا به نفع دنیای اسلام تغییر یافته/ مقام معظم رهبری

امروز موازنه قوا به نفع دنیای اسلام تغییر یافته/ مقام معظم رهبری

قاطعانه می گویم حرکت رو به زوال رژیم صهیونیستی آغاز شده/ امام خامنه ای
قاطعانه می گویم حرکت رو به زوال رژیم صهیونیستی آغاز شده/ امام خامنه ای

قاطعانه می گویم حرکت رو به زوال رژیم صهیونیستی آغاز شده/ امام خامنه ای

اشاره مهم به مصداق آخرالزمانی در قضیه فلسطین/ مقام معظم رهبری
اشاره مهم به مصداق آخرالزمانی در قضیه فلسطین/ مقام معظم رهبری

اشاره مهم به مصداق آخرالزمانی در قضیه فلسطین/ مقام معظم رهبری

لزوم استفاده از تجهیزات پزشکی مدرنِ عاری از تبعیض نژادی
لزوم استفاده از تجهیزات پزشکی مدرنِ عاری از تبعیض نژادی

لزوم استفاده از تجهیزات پزشکی مدرنِ عاری از تبعیض نژادی

کشاورزی پایدار و تجدید شدنی با رویکرد به مزارع کوچک
کشاورزی پایدار و تجدید شدنی با رویکرد به مزارع کوچک

کشاورزی پایدار و تجدید شدنی با رویکرد به مزارع کوچک

دستور تهیه مرغ سالسا و چند نوع غذا با استفاده از آن
دستور تهیه مرغ سالسا و چند نوع غذا با استفاده از آن

دستور تهیه مرغ سالسا و چند نوع غذا با استفاده از آن

حکمت | مواظب پشت و رو کردن دنیا باش! / استاد توکلی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | مواظب پشت و رو کردن دنیا باش! / استاد توکلی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | مواظب پشت و رو کردن دنیا باش! / استاد توکلی (نسخه اینستاگرام)

ماجرای مرگ دبیر اول سفارت سوییس در تهران چه بود؟/ کشف دست نوشته مقتول
ماجرای مرگ دبیر اول سفارت سوییس در تهران چه بود؟/ کشف دست نوشته مقتول

ماجرای مرگ دبیر اول سفارت سوییس در تهران چه بود؟/ کشف دست نوشته مقتول

امکان ایجاد تغییر در الگوی دموکراسی سیستم عصبی
امکان ایجاد تغییر در الگوی دموکراسی سیستم عصبی

امکان ایجاد تغییر در الگوی دموکراسی سیستم عصبی

دستور تهیه دسر نواری با انواع مغزها
دستور تهیه دسر نواری با انواع مغزها

دستور تهیه دسر نواری با انواع مغزها

دستور تهیه سه نوع ساندویچ بوقلمون
دستور تهیه سه نوع ساندویچ بوقلمون

دستور تهیه سه نوع ساندویچ بوقلمون

حکمت | چرا قبر امیرالمومنین صد سال پنهان بود؟ / استاد فرحزاد
حکمت | چرا قبر امیرالمومنین صد سال پنهان بود؟ / استاد فرحزاد

حکمت | چرا قبر امیرالمومنین صد سال پنهان بود؟ / استاد فرحزاد

دستور تهیه سه نوع ساندویچ خانگی بسیار سالم و خوشمزه
دستور تهیه سه نوع ساندویچ خانگی بسیار سالم و خوشمزه

دستور تهیه سه نوع ساندویچ خانگی بسیار سالم و خوشمزه

دستور تهیه سوپ عروسی ایتالیایی و کاسنی فرنگی
دستور تهیه سوپ عروسی ایتالیایی و کاسنی فرنگی

دستور تهیه سوپ عروسی ایتالیایی و کاسنی فرنگی

دستور تهیه  لازانیا با سس مدیترانه ای
دستور تهیه لازانیا با سس مدیترانه ای

دستور تهیه لازانیا با سس مدیترانه ای