0
ویژه نامه ها

پرسش :

چرا در قرآن و حديث فقط مسئله زكات مطرح است، ولي از اهميّت خمس خبري نيست، در حالي كه امروزه زكات براي كشاورزان و دامداران است، ولي خمس همه را شامل مي‏شود؟


پاسخ :
اين كه بگوييم در قرآن و حديث فقط زكات مطرح شده و از خمس خبري نيست، صحيح نمي‏باشد، زيرا اين مسئله هم در قرآن بيان شده و هم احاديث فراوان بر واجب بودن خمس دلالت دارد.
قرآن كريم مي‏فرمايد: "واعْلموا أنّما غنمتم مِن شي‏ء فأنّ‏للَّه خمس و للرسول والذي القربي واليتامي والمساكين وابن السبيل إنْ كنتم آمنتم باللَّه؛ بدانيد هرگونه غنيمتي به دست آوريد، خمس آن براي خدا و براي پيامبر و براي ذي القربي و يتيمان و مسكينان و درماندگان در راه است، اگر به خدا ايمان آورده‏ايد".(1)
اين آيه كه براي بيان وجوب خمس نازل گرديده، با تأكيداتي همراه است كه كاملاً اهميت خمس را مي‏رساند: در احاديث در مورد خمس به تفصيل سخن گفته شده است، كه چند روايت را ذكر مي‏كنيم:
امام باقر(ع) فرمود: "بر احدي حلال نيست كه در خمس تصرّف كند و چيزي با آن بخرد مگر اين كه حق ما را به ما برساند".(2)
حضرت صادق(ع) فرمود: "من با اين كه نيازمند نيستم، از شما درهم (خمس) را مي‏گيرم، به خاطر آن كه مي‏خواهم با دريافت خمس، مال شما را پاكيزه گردانم".(3)
امام باقر(ع) فرمود: "خمس بسيار مهم است. عمل نمي‏كند به آن مگر كسي كه قلبش با ايمان مورد آزمايش قرار گرفته باشد".(4)
حضرت صادق(ع) فرمود: "خداوند صدقه (زكات) را بر ما حرام نموده و به جايش خمس را حلال فرموده است".(5)
پس مسئله خمس به عنوان يك واجب ديني در قرآن و حديث مطرح شده، آن هم به گونه‏اي كه كاملاً حكايت از عنايت شرع انور به اين واجب الهي مي‏كند. بلي زكات در قرآن بيشتر مطرح شده و در 32 آيه از زكات نام برده شده، ولي بايد توجه داشت كه اوّلاً وجوب زكات فقط در يك آيه آمده:(6) بقيه آيات زكات يا درباره صدقات مستحبي است،(7) يا پرداخت زكات به عنوان صفتي از صفات مؤمنان و مردان خدا ذكر شده،(8) يا در مورد زكات در اديان گذشته است.(9) در برخي آيات "زكات" به معني پاكي به كار رفته،(10) نه به معناي زكات واجب؛ بنابراين معناي زكات گسترده بوده و شامل انواع مختلف كمك مالي و غير مالي، واجب يا مستحب مي‏شود، در حالي كه معناي خمس يك چيز بيشتر نيست.
ثانياً ممكن است علت كثرت آيات زكات اين باشد كه در زمان نزول قرآن و محيطي كه قرآن نازل گرديد، عمده ثروت مردم آن زمان، چيزهايي بود كه زكات در آن‏ها واجب است، مثل جو و گندم و خرما و گاو و گوسفند و شتر. غالباً مردم غير از اين‏ها چيزي نداشتند تا در قرآن گفته شود.
ثالثاً شايد بتوان گفت كه چون موارد مصرف زكات بيشتر بوده، تأكيد بيشتري بر زكات و پرداخت آن شده است. مصرف خمس فقط براي پيامبر و ذوي القرباي بوده و اينان بخششي كوچك از جامعه بودند، ولي مصرف زكات بسيار وسيع‏تر بود، زيرا تمامي فقرا و مساكين وابن السبيل و في سبيل اللَّه و غارمين (بدهكارن) مشمول گرفتن زكات مي‏شدند.
رابعاً: چون مصرف خمس، مخصوص پيامبر و خويشان حضرت بود، كمتر به آن گوشزد شد، تا كسي توهم نكند پيامبر براي خود و خويشان دست و پا زده است، ولي چون زكات براي عموم مردم بود، بسيار در قرآن و روايات نسبت به پرداخت آن تأكيد شده است، بنا بر نقل تاريخ، سيره و روش مسلمانان و حاكمان صدر اسلام در گرفتن زكات با اجبار بوده است. پيامبر پنج نفر را از مسجد به خاطر عدم پرداخت زكات اخراج كرد و فرمود: "تا زكات مالتان را پرداخت نكرده‏ايد، در مسجد نماز نخوانيد".(11) بدين جهت زكات از بيت المال مسلمين محسوب مي‏شود كه مورد مصرف آن مردم فقير و بدهكار و كارهاي به زمين مانده مربوط به مسلمين مي‏باشد. البته اين مطلب مورد بحث است كه آيا زكات فقط به نُه چيز تعلق مي‏گيرد يا به كل اموال (اعم از مال التجاره، انواع ميوه، محصولات كشاورزي و غيره)؟
اگر به كلّ اموال زكات تعلق بگيرد، بودجه بسيار عظيمي خواهد شد كه صدها برابر خمس خواهد گشت.
پي نوشت‏ها:
1. انفال (8) آيه 41.
2 و 3 و 4. وسائل الشيعه، ج 6، ص 337 و 338 و 350.
5. همان، باب 29، از ابواب مستحققين زكات، حديث 7.
6. توبه (9) آيه 103.
7. نمل (27) آيه 3؛ روم (30) آيه 39 و... .
8. حج (22) آيه 41؛ لقمان (31) آيه 4؛ نور (24) آيه 37.
9. مريم (19) آيه 31 و 55؛ انبيا (21) آيه 73.
10. كهف (18) آيه 81؛ مريم (19) آيه 13.
11. وسائل الشيعه، ج 9، ص 24.
www.eporsesh.com
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
اطلاعات تکمیلی انفجار کارخانه موشکی اسراییل
اطلاعات تکمیلی انفجار کارخانه موشکی اسراییل

اطلاعات تکمیلی انفجار کارخانه موشکی اسراییل

آموزش پخت بامیه بدون تخم مرغ
آموزش پخت بامیه بدون تخم مرغ

آموزش پخت بامیه بدون تخم مرغ

استوری | سلام محبوب من
استوری | سلام محبوب من

استوری | سلام محبوب من

از علت تا درمان هیدرآدنیت چرکی
از علت تا درمان هیدرآدنیت چرکی

از علت تا درمان هیدرآدنیت چرکی

همه چیز راجع به ‌‌‌‌‌اسکار زخم
همه چیز راجع به ‌‌‌‌‌اسکار زخم

همه چیز راجع به ‌‌‌‌‌اسکار زخم

کارسینوم سلول مرکل چیست و چگونه درمان میشود؟
کارسینوم سلول مرکل چیست و چگونه درمان میشود؟

کارسینوم سلول مرکل چیست و چگونه درمان میشود؟

گرانولوم حلقوی چیست و چگونه درمان میشود؟
گرانولوم حلقوی چیست و چگونه درمان میشود؟

گرانولوم حلقوی چیست و چگونه درمان میشود؟

تور واکسن کرونا چیست؟/ کدام کشورها تور واکسن ارائه می‌دهند؟
تور واکسن کرونا چیست؟/ کدام کشورها تور واکسن ارائه می‌دهند؟

تور واکسن کرونا چیست؟/ کدام کشورها تور واکسن ارائه می‌دهند؟

حال که خواهر به زبان آمده... / حاج محمود کریمی
حال که خواهر به زبان آمده... / حاج محمود کریمی

حال که خواهر به زبان آمده... / حاج محمود کریمی

نماهنگ | سبقت بادپا
نماهنگ | سبقت بادپا

نماهنگ | سبقت بادپا

نماهنگ | نامزدها بدانند
نماهنگ | نامزدها بدانند

نماهنگ | نامزدها بدانند

فیلمی از انفجار در سرزمین‌های اشغالی
فیلمی از انفجار در سرزمین‌های اشغالی

فیلمی از انفجار در سرزمین‌های اشغالی

واکنش خانواده جرج فلوید پس از اعلام خبر محکومیت قاتل او
واکنش خانواده جرج فلوید پس از اعلام خبر محکومیت قاتل او

واکنش خانواده جرج فلوید پس از اعلام خبر محکومیت قاتل او

استوری دعای روز هشتم ماه مبارک رمضان
استوری دعای روز هشتم ماه مبارک رمضان

استوری دعای روز هشتم ماه مبارک رمضان

بقعه سید عبدالجبار - گورک سادات
بقعه سید عبدالجبار - گورک سادات

بقعه سید عبدالجبار - گورک سادات

بقعه شاه عباس غیب - خروک
بقعه شاه عباس غیب - خروک

بقعه شاه عباس غیب - خروک

بقعة صفا انگیز - کبگان
بقعة صفا انگیز - کبگان

بقعة صفا انگیز - کبگان

هزینه واکسیناسیون چقدر است؟
هزینه واکسیناسیون چقدر است؟

هزینه واکسیناسیون چقدر است؟

انفجار مهیب در مرکز فلسطین اشغالی
انفجار مهیب در مرکز فلسطین اشغالی

انفجار مهیب در مرکز فلسطین اشغالی

بند ۹ استغفار هفتادبندی امیرالمومنین (ع)/ میثم مطیعی
بند ۹ استغفار هفتادبندی امیرالمومنین (ع)/ میثم مطیعی

بند ۹ استغفار هفتادبندی امیرالمومنین (ع)/ میثم مطیعی

غریب کوچه‌ها شدن با من، غریب کربلا شدن با تو (زمزمه)/ مطیعی
غریب کوچه‌ها شدن با من، غریب کربلا شدن با تو (زمزمه)/ مطیعی

غریب کوچه‌ها شدن با من، غریب کربلا شدن با تو (زمزمه)/ مطیعی