0
ویژه نامه ها

پرسش :

دليل وجوب خمس - به ويژه خمس درآمد - چيست؟


پاسخ :
يكي از واجبات مهم مالي در اسلام «خمس» است كه از فروع دين و جزء عبادات شمرده مي‏شود. از اين رو بايد با قصد قربت انجام گيرد. تمام مذاهب اسلامي (شيعه و سني) در اصل وجوب خمس، اتفاق نظر دارند. تنها اختلاف ميان آنان، موارد و مصارف آن است؛ لذا بيشتر اهل سنت بر اين باورند كه تنها به غنايم جنگي و گنج خمس تعلق مي‏گيرد.ر.ك: مغنيه، محمدجواد، الفقه علي المذاهب الخمسة، ص 186 و خويي، سيدابوالقاسم، مستند العروة الوثقي، كتاب الخمس، ص 197. امّا فقيهان شيعي معتقدند: خمس در هفت چيز واجب است: 1. غنايم جنگي، 2. غواصي (اشيايي كه با فرورفتن در آب درياها به دست مي‏آيد)، 3. گنج، 4. معدن، 5. سود تجارت، 6. مال حلال مخلوط به حرام، 7. زميني كه كافر ذمي از مسلمان بخرد. پنج قسم اول مورد اتفاق شيعه و دو قسم اخير نظر مشهور آنان مي‏باشد.
آنچه كه اكنون مورد بحث و پژوهش است، خمس سود و درآمد كسب مي‏باشد. خداوند متعال مي‏فرمايد: «و اعلموا انما غنمتم من شي‏ء فان لله خمسه و للرسول و ...».متن كامل آيه با ترجمه در پرسش 1 ذكر شده است. اين آيه - كه به آيه خمس معروف است - به نظر فقيهان شيعي نه تنها بر وجوب خمس غنايم جنگي دلالت مي‏كند؛ بلكه شامل هر گونه درآمد كسب نيز مي‏باشد. واژه «غنيمت» از نظر لغت معناي گسترده‏اي دارد و به هرگونه درآمد و فايده‏اي كه به انسان مي‏رسد، گفته مي‏شود.ر.ك: مجمع البحرين، لسان العرب، تاج العروس، ماده «غنم».
غنيمت جنگي و سود تجارت، هر دو غنيمت شمرده مي‏شوند و مشمول آيه مي‏گردند. البته هر چند شأن نزول آيه در مورد غنايم جنگي است، ولي اين سخن معروف است كه شأن نزول، هيچ گاه مخصص نيست و نمي‏تواند آيه را به آن محدود كند. در تقريرات درس حضرت آيت‏الله بروجردي چنين آمده است:
درست است كه آيه در مورد خاص نازل شده است؛ ولي هيچ‏گاه مورد، مخصِص نيست و دانشمندان اهل سنت هم - كه خمس را در غير غنايم جنگي انكار نموده‏اند - در اين آيه، مورد را تخصيص دهنده و محدود كننده ندانسته‏اند، در حالي كه آيه در غزوه بدر نازل شده، آن را شامل تمامي جنگ‏ها شمرده‏اند و اگر قرار بود مورد خاص، در آيه مخصص باشد، بايد آن را محدود به جنگ بدر بدانند.زبدة المقال، ص 5.
گذشته از همه اينها، در روايت معتبري (معروف به صحيحه علي بن مهزيار)، امام جوادعليه السلام غنيمت در آيه را به معناي گسترده‏اي در نظر گرفته و آن را به درآمد كسب تفسير نموده است. در بخشي از آن آمده است: «فاما الغنائم و الفوائد فهي واجبة عليهم في كل عام قال الله تعالي: و اعلموا انما غنمتم من شي‏ء فان لله خمسه...».وسائل الشيعه، ج 6، باب 8، ابواب ما يجب فيه الخمس، ح 5.
در اين حديث امام‏عليه السلام واژه «الفوائد» را در كنار «الغنائم» جاي داده و هر دو را مصداق آيه قلمداد نموده است و ترديدي نيست كه منظور از «فوايد» هر گونه سود و درآمدي است كه به انسان مي‏رسد. بنابراين از مجموع موارد و قراين ياد شده، به دست مي‏آيد كه خمس درآمد در قرآن، به صراحت از آن ياد شده و بر وجوب آن دلالت مي‏كند؛ به ويژه آنكه حضرت‏عليه السلام نيز از آن معناي وسيعي را دريافته و براي ما تبيين و تفسير كرده است. چنانچه كسي در تمام آنچه كه بيان شد، اشكال كند و آيه را در خمس غنايم جنگي منحصر كند، در پاسخ خواهيم گفت: به جز قرآن، روايات متعددي از ائمه‏عليهم السلام وارد شده است كه به خوبي بر وجوب خمس درآمد دلالت مي‏كند.ر.ك: وسائل الشيعه، ابواب ما يجب فيه الخمس و ابواب الانفال. و تمامي فقيهان شيعي نيز به آنها استناد جسته و در كتاب‏هاي فقهي خود ذكر كرده‏اند.
گفتني است كه از سويي اكثر اهل سنت، خمس در غير غنايم جنگي را انكار نموده‏اند و از ديگر سوي، دسترسي به صندوق زكات بر سادات بني‏هاشم حرام شمرده‏اند در حالي كه در بين اين دسته نيز، همانند سايرين يتيم و مسكين به چشم مي‏خورند. اكنون اين سؤال پيش مي‏آيد، كه فقراي سادات بني‏هاشم، از چه بودجه‏اي امرار معاش كنند؟ با اين اعتقاد كه جنگ در تمام دوران زندگي و در همه جوامع پا بر جا و هميشگي نيست كه بتوانند از خمس غنايم جنگي ارتزاق كنند.مستند العروة الوثقي، كتاب الخمس، ص 343.
www.eporsesh.com
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
اختلال کلاب‌هاوس/ چرا کلاب هاوس تا این حد حساسیت برانگیز شده است؟
اختلال کلاب‌هاوس/ چرا کلاب هاوس تا این حد حساسیت برانگیز شده است؟

اختلال کلاب‌هاوس/ چرا کلاب هاوس تا این حد حساسیت برانگیز شده است؟

نشست کمیسیون مشترک برجام پایان یافت/ دیپلمات‌ها برای مشورت به تهران بازمی‌گردند
نشست کمیسیون مشترک برجام پایان یافت/ دیپلمات‌ها برای مشورت به تهران بازمی‌گردند

نشست کمیسیون مشترک برجام پایان یافت/ دیپلمات‌ها برای مشورت به تهران بازمی‌گردند

توشه‌ای شگفت انگیز از دعای ابو حمزه ثمالی
توشه‌ای شگفت انگیز از دعای ابو حمزه ثمالی

توشه‌ای شگفت انگیز از دعای ابو حمزه ثمالی

استراتژی و عوامل تقریب مذاهب اسلامی
استراتژی و عوامل تقریب مذاهب اسلامی

استراتژی و عوامل تقریب مذاهب اسلامی

مناجات ماه رمضان با صدای سید احمد الموسوی (نسخه اینستاگرام)
مناجات ماه رمضان با صدای سید احمد الموسوی (نسخه اینستاگرام)

مناجات ماه رمضان با صدای سید احمد الموسوی (نسخه اینستاگرام)

احکام نیت روزه از نظر آیت الله خامنه ای
احکام نیت روزه از نظر آیت الله خامنه ای

احکام نیت روزه از نظر آیت الله خامنه ای

حکمت | عقل؛ ارزشمندترین سرمایه و ثروت / استاد معاونیان (نسخه اینستاگرام)
حکمت | عقل؛ ارزشمندترین سرمایه و ثروت / استاد معاونیان (نسخه اینستاگرام)

حکمت | عقل؛ ارزشمندترین سرمایه و ثروت / استاد معاونیان (نسخه اینستاگرام)

گیاهان دارای خاصیت ضد سرطان
گیاهان دارای خاصیت ضد سرطان

گیاهان دارای خاصیت ضد سرطان

حکمت | چهار عامل خسارت دولت‌ / استاد رفیعی
حکمت | چهار عامل خسارت دولت‌ / استاد رفیعی

حکمت | چهار عامل خسارت دولت‌ / استاد رفیعی

تلاوت فرازی از آیه 38 سوره ابراهیم/ محمدجواد حسینی
تلاوت فرازی از آیه 38 سوره ابراهیم/ محمدجواد حسینی

تلاوت فرازی از آیه 38 سوره ابراهیم/ محمدجواد حسینی

مردم خیالتان راحت باشد!
مردم خیالتان راحت باشد!

مردم خیالتان راحت باشد!

آبیاری مکانیزه چیست و به چه ابزارهای احتیاج دارد؟
آبیاری مکانیزه چیست و به چه ابزارهای احتیاج دارد؟

آبیاری مکانیزه چیست و به چه ابزارهای احتیاج دارد؟

درباره سوره مبارکه علق/ استاد حمید ملکی
درباره سوره مبارکه علق/ استاد حمید ملکی

درباره سوره مبارکه علق/ استاد حمید ملکی

مستند حیات خانه ما (قسمت هجدهم)
مستند حیات خانه ما (قسمت هجدهم)

مستند حیات خانه ما (قسمت هجدهم)

شرمنده‌ام دستام کوچیکه (روضه عبدالله بن حسن)/ میثم مطیعی
شرمنده‌ام دستام کوچیکه (روضه عبدالله بن حسن)/ میثم مطیعی

شرمنده‌ام دستام کوچیکه (روضه عبدالله بن حسن)/ میثم مطیعی

بند ۸ استغفار هفتادبندی امیرالمومنین(ع)/ میثم مطیعی
بند ۸ استغفار هفتادبندی امیرالمومنین(ع)/ میثم مطیعی

بند ۸ استغفار هفتادبندی امیرالمومنین(ع)/ میثم مطیعی

تبعات ثبت نکردن خانه در سامانه چیست؟
تبعات ثبت نکردن خانه در سامانه چیست؟

تبعات ثبت نکردن خانه در سامانه چیست؟

روحانی: آدم عاقل وعده صد روزه نمی دهد!
روحانی: آدم عاقل وعده صد روزه نمی دهد!

روحانی: آدم عاقل وعده صد روزه نمی دهد!

استوری | «برگردی ای کاش» با صدای محمد علیزاده
استوری | «برگردی ای کاش» با صدای محمد علیزاده

استوری | «برگردی ای کاش» با صدای محمد علیزاده

میدونی که جز تو کسی رو ندارم | میثم مطیعی
میدونی که جز تو کسی رو ندارم | میثم مطیعی

میدونی که جز تو کسی رو ندارم | میثم مطیعی

این دولت،برای اصلاح طلبان نبود!
این دولت،برای اصلاح طلبان نبود!

این دولت،برای اصلاح طلبان نبود!