0
ویژه نامه ها

راه خودسازی و غلبه بر هوای نفس

امام علی علیه‌ السلام فرمودند:
یَا أَسْرَى الرَّغْبَةِ أَقْصِرُوا فَإِنَّ الْمُعَرِّجَ عَلَى الدُّنْیَا لَا یَرُوعُهُ مِنْهَا إِلَّا صَرِیفُ أَنْیَابِ الْحِدْثَانِ أَیُّهَا النَّاسُ تَوَلَّوْا مِنْ أَنْفُسِکُمْ تَأْدِیبَهَا وَ اعْدِلُوا بِهَا عَنْ ضَرَاوَةِ عَادَاتِهَا.

ای کسانی که اسیر هوای نفس هستید توقف کنید چرا که دلباخته دنیا را هیچ چیزی جز صدای دندان های گرفتاری ها نمی ترساند ای مردم برای اصلاح نفس خویش خود اقدام کنید و آن را از اینکه جرات کند به عادت های زشت آلوده شود به راه صلاح برگردانید.

نهج البلاغه: حکمت 351
شرح حدیث:
گاهی چنان جاذبه های مادی افراد را مست و مدهوش می کند که هیچ چیز جز لذت و عیش و نوش و شهوترانی آنها را مشغول نمی کند اما ناگاه در همان حال عیش و مستی حادثه ای جانکاه به سراغشان می آید مثل کسی که گرفتار سرمای بیست درجه زیر صفر شده و چندان دندان هایشان به هم می خورد و دنبال راه نجاتی هستند تا از این ورطه خطرناک خود را رهایی دهند. در واقع توقف و ایست بوالهوسان فقط در این نوع مواقع امکان پذیر است.

امام علیه السلام توصیه می فرماید که عادت های زشت را در خود از بین ببرید تا نفس اصلاح شود هر شخصی عادات خاصی دارد وهمین عادات است که وی را از حیث رفتار و کردار از دیگران متمایز می نماید. ابتدا که انسان عملی را انجام می دهد اعصاب و روان واکنش نشان می دهند ولی پس از تکرار آن عمل رفته رفته عادت می شود بگونه ای که اقدام بر ترک آن مشکل می شود.

امام حسن عسکری علیه السلام می فرمودند:
رِیاضَهُ الجاهِلِ وَ تَرَکُ المُعتادِ عَن عادَتِهِ کَالمُعجِزِ؛
آدم نادانی را به فهم رساندن و معتاد را ترک اعتیاد دادن همانند معجزه است.(1)

وقتی انسان به چیزی عادت کرد کمتر به روش دیگران متوجه و مایل می شود به همین علت است که باید او را توجه داد که برای اصلاح نفس خویش اقدام کند.

امام علیه السلام در جای دیگر درباره خطرات عادات بد هشدار می دهند که:
مَن لَم یُهَذِّب نَفسَهُ فَضَحَهُ سُوءُ العادَهِ؛
کسی که اصلاح نفس نکند عادات بدش رسوایش خواهد کرد.(2)

ذَلِّلُوا اَنفُسَکُم بِتَرکِ العاداتِ و قَوِّدوها اِلی فِعلِ الطاّغوتِ؛
نفوس خود را به ترک عادت های بد خوار سازید و آن ها را به سوی فرمان برداری پروردگار سوق دهید.(3)

شرح کلمه أسرى
را استعاره براى کسى آورده است که دنیا میل و علاقه او را به خود جلب کرده است. امام علیه‌ السلام دستور به خوددارى از زیاده روى در طلب دنیا داده و از دلباختگى و توجّه بدان بر حذر داشته است، با این عبارت: فانّ المعرّج... و الحدثان، و لفظ صریف و انیاب را به جهت شباهت مرگ به هنگام فرا رسیدنش به شتر تندرو، استعاره آورده است. سپس خطاب به مردم، آنها را مأمور فرموده است تا ادب و اصلاح نفس خویش را به عهده گیرند و آن را در حدّ عدالت، از حرکات و افعال باز دارند، و از جرأت و اقدام بر غرق شدن در هواهاى نفس بازگیرند. و معناى ریاضت، قبلا روشن شد.

پی‌نوشت‌ها:
1- بحارالانوار، ج17، ص 217
2- غرر الحکم، ص 719
3- غرر الحکم، ص 407
4- ترجمه شرح نهج البلاغه ابن میثم، ج 5، ص 707 و 708)

منبع: حدیث زندگی: شرح حکمت های نهج البلاغه، کاظم ارفع، تهران: پیام عدالت، 1390.
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تحلیل تکنیکال چیست؟ آشنایی مقدماتی با تحلیل تکنیکال
تحلیل تکنیکال چیست؟ آشنایی مقدماتی با تحلیل تکنیکال

تحلیل تکنیکال چیست؟ آشنایی مقدماتی با تحلیل تکنیکال

تاریخچه توهین؛ از سلمان رشدی تا شارلی ابدو
تاریخچه توهین؛ از سلمان رشدی تا شارلی ابدو

تاریخچه توهین؛ از سلمان رشدی تا شارلی ابدو

پیشینه تاریخی توهین به پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)
پیشینه تاریخی توهین به پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)

پیشینه تاریخی توهین به پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)

فواید بینظیر هندوانه برای سلامتی افراد
فواید بینظیر هندوانه برای سلامتی افراد

فواید بینظیر هندوانه برای سلامتی افراد

خواص و فواید انگور برای سلامتی
خواص و فواید انگور برای سلامتی

خواص و فواید انگور برای سلامتی

با فواید و مضرات پیاده روی آشنا شوید
با فواید و مضرات پیاده روی آشنا شوید

با فواید و مضرات پیاده روی آشنا شوید

فواید پوست پیاز
فواید پوست پیاز

فواید پوست پیاز

نوراپی نفرین چیست و چگونه در بدن عمل می کند؟
نوراپی نفرین چیست و چگونه در بدن عمل می کند؟

نوراپی نفرین چیست و چگونه در بدن عمل می کند؟

نماهنگ | فصل پریشانی / علی زند وکیلی
نماهنگ | فصل پریشانی / علی زند وکیلی

نماهنگ | فصل پریشانی / علی زند وکیلی

نماهنگ | اگر چه حقیرم لیاقت ندارم / محمد حسین پویانفر
نماهنگ | اگر چه حقیرم لیاقت ندارم / محمد حسین پویانفر

نماهنگ | اگر چه حقیرم لیاقت ندارم / محمد حسین پویانفر

نماهنگ | حسرت کربلا / حاج حمید علیمی
نماهنگ | حسرت کربلا / حاج حمید علیمی

نماهنگ | حسرت کربلا / حاج حمید علیمی

از بیماری هموفیلی چه می دانید؟
از بیماری هموفیلی چه می دانید؟

از بیماری هموفیلی چه می دانید؟

نماهنگ | صوت الملایین / الحاج نزار قطری
نماهنگ | صوت الملایین / الحاج نزار قطری

نماهنگ | صوت الملایین / الحاج نزار قطری

نماهنگ | لالایی گلم لالا / حاج محمود کریمی
نماهنگ | لالایی گلم لالا / حاج محمود کریمی

نماهنگ | لالایی گلم لالا / حاج محمود کریمی

با فواید گوگرد برای بدن بیشتر آشنا شوید
با فواید گوگرد برای بدن بیشتر آشنا شوید

با فواید گوگرد برای بدن بیشتر آشنا شوید

خواص و فواید باورنکردنی گیلاس
خواص و فواید باورنکردنی گیلاس

خواص و فواید باورنکردنی گیلاس

همه چیز درباره حس چشایی
همه چیز درباره حس چشایی

همه چیز درباره حس چشایی

خواص روغن ماهی بر روی سلامتی افراد
خواص روغن ماهی بر روی سلامتی افراد

خواص روغن ماهی بر روی سلامتی افراد

خارش شدید چشم نشانه چیست؟
خارش شدید چشم نشانه چیست؟

خارش شدید چشم نشانه چیست؟

علل بوی بد دهان و چگونگی رفع آن
علل بوی بد دهان و چگونگی رفع آن

علل بوی بد دهان و چگونگی رفع آن

با این مواد غذایی بیشتر عمر کنید
با این مواد غذایی بیشتر عمر کنید

با این مواد غذایی بیشتر عمر کنید