0
ویژه نامه ها

عاقل از دیدگاه امام علی علیه السلام

از امام علی علیه السلام پرسیدند: عاقل کیست؟ حضرت فرمودند:
هُوَ الَّذى یَضَعُ الشَّىْءَ مَواضِعَهُ؛

عاقل کسى است که هرچیزى را در جاى خود قرار مى دهد.

نهج البلاغه، حکمت 235.
شرح حدیث:
درباره مفهوم و معناى عقل، سخن بسیار گفته اند؛ امّا جمله کوتاه فوق، از بهترین تعبیرهایى است که در این زمینه گفته شده است.

عقل چیزى جز این نیست که هرچیزى را در جاى خود نهند؛ هر شخصى را در محلّ شایسته و مناسب خود در اجتماع قرار دهند، غم و شادى، دوستى و دشمنى، نرمش و خشونت، محبّت وشدّت عمل، عبادت، کسب و کار و تفریح سالم، و خلاصه هر کار دیگر را در جاى خود و در وقت خود انجام دهند.

انسانى که داراى چنین صفتى است، نه تنها «عاقل» محسوب مى شود، که «عادل» نیز هست، چراکه چنین تعریفى براى «عدل» نیز گفته شده است.{1}

اهمیّت عقل
روایات اسلامى درباره اهمیّت عقل، فوق حدّ احصا و شمارش است. مرحوم کلینى در جلد اوّل اصول کافى احادیث فراوان و پرمایه اى دراین باره از پیامبر (صلی الله علیه و آله) و امامان معصوم (علیهم السلام) نقل کرده که شرح بسیارى از آن ها در مباحث سابق گذشت.

ابن ابى الحدید بخشى از آن ها را در شرح نهج البلاغه خود ذیل همین کلام حکمت آمیز نقل کرده است، ازجمله این که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود:
«ما قَسَمَ اللهُ لِلْعِبادِ اَفْضَلُ مِنَ الْعَقْلِ، فَنَوْمُ الْعاقِلِ اَفْضَلُ مِنْ سَهَرِ الْجاهِلِ، وَ فِطْرُ الْعاقِلِ اَفْضَلُ مِنْ صَوْمِ الْجاهِلِ، وَ اِقامَةُ الْعاقِلِ اَفْضَلُ مِنْ شُخُوصِ الْجاهِلِ، وَ ما بَعَثَ اللهُ رَسُولاً حَتّى یَسْتَکْمِلَ الْعَقَلَ وَ حَتّى یَکُونَ عَقْلُهُ اَفْضَلَ مِنْ عُقُولِ جَمیعِ اُمَّتِه؛{2}

خداوند هیچ نعمتى را برتر از نعمت عقل در میان بندگانش تقسیم نکرده است. خواب عاقل از شب زنده دارى جاهل (و عبادت شبانه او) برتر، و روزه نگرفتنش از روزه (مستحبّى) جاهل پرارزش تر، و توقّفش از سفر جاهل (براى اطاعت پروردگار یا جهاد) مهم تر است. و خداوند هیچ پیامبرى را مبعوث نکرد مگر این که عقلش کامل شد و عقل او برتر از عقول تمام امّتش بود».{3}


پی‌نوشت‌ها:
1. یکصد و پنجاه درس زندگى، ص 107، ح 97.
2. شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید، ج 18، ص 309.
3. پیام امام امیرالمؤمنین (علیه السلام)، ج 12، ص 343 و 344.

منبع: نخستین آفریده خدا، آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظله)، تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان نژادی، انتشارات امام علی بن ابی طالب علیه السلام، قم، 1394.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
هر آنچه باید درباره مصرف داروی دوکسپین و عوارض آن بدانید
هر آنچه باید درباره مصرف داروی دوکسپین و عوارض آن بدانید

هر آنچه باید درباره مصرف داروی دوکسپین و عوارض آن بدانید

چگونه انرژی هسته ای می تواند با تغییر اقلیم مبارزه کند؟
چگونه انرژی هسته ای می تواند با تغییر اقلیم مبارزه کند؟

چگونه انرژی هسته ای می تواند با تغییر اقلیم مبارزه کند؟

موارد مصرف قرص تولمتین ، فواید و عوارض آن
موارد مصرف قرص تولمتین ، فواید و عوارض آن

موارد مصرف قرص تولمتین ، فواید و عوارض آن

همه چیز درباره غیبت از خدمت و سرباز فراری
همه چیز درباره غیبت از خدمت و سرباز فراری

همه چیز درباره غیبت از خدمت و سرباز فراری

داروی نورتریپتیلین، عوارض مصرف، تداخلات دارویی و قطع ناگهانی آن
داروی نورتریپتیلین، عوارض مصرف، تداخلات دارویی و قطع ناگهانی آن

داروی نورتریپتیلین، عوارض مصرف، تداخلات دارویی و قطع ناگهانی آن

واقعیت ترکیبی: یک مجهول معروف
واقعیت ترکیبی: یک مجهول معروف

واقعیت ترکیبی: یک مجهول معروف

منطق نگاه به آسیا
منطق نگاه به آسیا

منطق نگاه به آسیا

حکمت | دنبال روزی حلال باش / استاد علوی تهرانی
حکمت | دنبال روزی حلال باش / استاد علوی تهرانی

حکمت | دنبال روزی حلال باش / استاد علوی تهرانی

فراز زیبا از سوره الرحمن/ شحات محمد انور
فراز زیبا از سوره الرحمن/ شحات محمد انور

فراز زیبا از سوره الرحمن/ شحات محمد انور

آشنایی با داروی هیدرومورفون یا دیلائودید و موارد مصرف و عوارض آن
آشنایی با داروی هیدرومورفون یا دیلائودید و موارد مصرف و عوارض آن

آشنایی با داروی هیدرومورفون یا دیلائودید و موارد مصرف و عوارض آن

هشدار سرلشکر باقری به گروهک‌های تروریستی
هشدار سرلشکر باقری به گروهک‌های تروریستی

هشدار سرلشکر باقری به گروهک‌های تروریستی

شروع واکسیناسیون دانش آموزان 12 تا 18 سال از امروز
شروع واکسیناسیون دانش آموزان 12 تا 18 سال از امروز

شروع واکسیناسیون دانش آموزان 12 تا 18 سال از امروز

حاشیه‌های دیدار رهبر انقلاب با مدال‌آوران ایران
حاشیه‌های دیدار رهبر انقلاب با مدال‌آوران ایران

حاشیه‌های دیدار رهبر انقلاب با مدال‌آوران ایران

انبیاء الهی چگونه با انحرافات جامعه مقابله می کردند؟/ دکتر رفیعی
انبیاء الهی چگونه با انحرافات جامعه مقابله می کردند؟/ دکتر رفیعی

انبیاء الهی چگونه با انحرافات جامعه مقابله می کردند؟/ دکتر رفیعی

قافله سالار/ استاد انصاریان
قافله سالار/ استاد انصاریان

قافله سالار/ استاد انصاریان

گلایه‌های بانوی مدال‌آور پارالمپیک برای رهبری
گلایه‌های بانوی مدال‌آور پارالمپیک برای رهبری

گلایه‌های بانوی مدال‌آور پارالمپیک برای رهبری

رئیس جمهور به مجمع عمومی سازمان ملل نمی‌رود؟
رئیس جمهور به مجمع عمومی سازمان ملل نمی‌رود؟

رئیس جمهور به مجمع عمومی سازمان ملل نمی‌رود؟

برنامه ایران برای ملاقات با مقامات آمریکایی چیست؟
برنامه ایران برای ملاقات با مقامات آمریکایی چیست؟

برنامه ایران برای ملاقات با مقامات آمریکایی چیست؟

مرغ دل پر میزند پیوسته سوی کربلا/ بنی فاطمه
مرغ دل پر میزند پیوسته سوی کربلا/ بنی فاطمه

مرغ دل پر میزند پیوسته سوی کربلا/ بنی فاطمه

چون تو ای لاله در این باغ گلی پرپر نیست(روضه)/ بنی فاطمه
چون تو ای لاله در این باغ گلی پرپر نیست(روضه)/ بنی فاطمه

چون تو ای لاله در این باغ گلی پرپر نیست(روضه)/ بنی فاطمه

چجوری رسید تا جسم علی حسین(روضه)/ بنی فاطمه
چجوری رسید تا جسم علی حسین(روضه)/ بنی فاطمه

چجوری رسید تا جسم علی حسین(روضه)/ بنی فاطمه