هر چقدر تمرکز کودک شما بیشتر باشد، رابطه ی بین شما نیز بهتر می شود.
 
کودکان همیشه پر‌انرژی و بازیگوش هستند و نمی‌توانیم انتظار داشته‌باشیم به‌طور کامل تمرکز کنند و حواس‌شان اصلا پرت نشود! ولی با‌این‌وجود باز هم ممکن است مهارت‌ تمرکز‌ کردن را در آنها افزایش دهیم و کاری کنیم بتوانند برای مدت زمان طولانی‌تری روی یک‌کار تمرکز کنند. این نوشته را بخوانید تا با راههای بالا بردن تمرکز در کودکان آشنا شوید.

تعداد کلمات: 2050/ تخمین میزان مطالعه: 10 دقیقه

حواس پرتی کودک

"میشه اینقدر وول نخوری و مشقتاتو انجام بدی؟"
مطمئنا شما هم وقتی فرزندتان مشغول درسخواندن است، چندین بار این جمله را به او میگویید. من شخصا این مشکل را دارم. دختر پرجنبوجوش،بازیگوش و پرحرفِ هشت سالهام را خیلی سخت میتوانم مجبور کنم یکجا بنشیند و بدون حواسپرتی زیاد روی تکالیف خود تمرکز کند و آنها را انجام دهد.

قبل از پرداخت به بحث اصلی، این نکته را فراموش نکنید که:
بچهها معمولا کنجکاو و پرانرژی هستند و دلیل اصلی برای عدم تمرکزشان این است که ذهن آنها عملکرد متفاوتی دارد. وقتی کاری که به آنها سپردهایم، برایشان جالب نباشد، خیلی سریع خسته میشوند و توجه خود را به چیزی جلب میکنند که جالبتر است، برخلاف بزرگسالان که کاری را دوست داشته باشند یا نه، آن را به اتمام میرسانند!

روش های افزایش تمرکز در کودکان

1. بازی کردن تمرکز کودکان را افزایش میدهد

ازآنجاییکه کودکان در هنگام بازی، مطالب زیادی را یاد میگیرند، بهتر است کاری کنیم فعالیتهایشان بیشتر شبیه بازیکردن باشد. تلفن هوشمند، تبلت و رایانه را از آنها دور نگاه دارید و اجازه دهید کودکان، با اسباببازیهای معمولی بازی کنند و همچنین بازیهایی که تمرکز آنها را بیشتر میکند را انجام دهند و تمرکزکردن را تمرین کنند.
تحقیقات نشان دادهاست تلفنهای هوشمند میتوانند مدتزمان تمرکز کودکان را کاهش دهند. بنابراین اصلا تلفن هوشمند را در اختیار آنها قرار ندهید یا به‌ندرت اجازهی بازی با آن را به او بدهید.

بازیهای فکری:

قدرت تمرکز کودکان را با انجام بازیهای فکری بیشتر کنید. بازیهایی که نیازمند فکرکردن، برنامهریزی و استفاده از حافظه هستند، مفیدند. جدول کلمات، جورچین و بازیبا کارت میتواند قدرت تمرکز کودک روی کلمات، اعداد و تصاویر را بالا ببرد. پازل تصویری که در آن، بچههای کوچکتر باید بهدنبال یک غلط یا یک شی پنهاندر تصویر بگردند، میتواند توجه و تمرکز کودک را بالا ببرد.

مرتبکردن:

مرتبکردن و تمرکز رابطهی خیلی قویای دارند. دنبالکردن دستور تهیه غذا، چیدن میز و مرتبکردن اشیاء به ترتیب حروف الفبا، فعالیتهایی هستند که به کودکان کمتمرکز کمک میکنند.

نشستن:

در این بازی کودک تمرین میکند که بتواند مدت زمانی را فقط در یکجا، بدون تکانخوردن بنشیند. یک بازی تمرکزی دیگر در این دسته بازیها، «مجسمهبازی» است. با تکرارکردن این کلمه، ذهن کودک عادت میکند، و کمکم این ارتباط بین ذهن و بدن تمرکز کودک را بالا میبرد.
 

2. محیط را آماده کنید

برخی کودکان با محیط آرامشبخش و ساکت راحتتر هستند. برخی دیگر در محیطی راحتتر هستند که جنبوجوش زیادی دارد. درک این مسأله که کودک شما در کدام محیط راحتتر است، میتواند اولین قدم در افزایش تمرکز او باشد.

آرامش:

موسیقی بیکلامِ آرامشبخش و نور کم میتواند کودک شما را برای درسخواندن آماده کند. کالپانا مادر ماناو چهار ساله، میگوید: ««ماناو» همیشه پرانرژی بود، ولی بعد از اینکه یک تنگ ماهی را در اتاقش قرار دادم، حس میکنم کمی آرامتر شده! فکر میکنم تماشای شناکردن ماهیها تأثیر خوبی روی او داشته است!

دستگاههای الکترونیکی:

حالت ایدهآل این است که همهی دستگاهها شامل تلویزیون، آیپد، گوشی هوشمند و غیره را موقع درسخواندن خاموش کنیم یا از اتاق بیرون ببریم تا حواس کودک را پرت نکنند. اگر برای درسخواندن به رایانه نیاز دارد، مطمئن شوید از آن فقط برای درسخواندن استفاده میکند، نه چیز دیگر.

دردسترسبودن لوازم:

هر چیزی که کودک لازم دارد را در دسترس او قرار دهید تا مجبور نشود بلند شود و چیزی را بردارد. کتابها، دفترها، مدادرنگی، مدادها و حتی یک لیوان آب را برای او روی میز بگذارید. این کار به کودک یادآوری میکند، چه میزان از کارها باقی مانده و زمان خود را بهتر مدیریت کند. همهی این کارها تمرکز و توجه کودکان را بیشتر میکنند.

3. تغذیهسالم

خوردن غذای سالم رابطه مستقیمی با تمرکز کودک دارد. خوردن غذاهای آماده یا شیرین باعث میشود کودک بیحال شود، ولی غذاهای پروتئینی مانند بادام، تخممرغ و گوشت بدونچربی هوشیاری و تمرکز را بالا میبرد.
کافئین: تحقیق جدیدی در آمریکا نشان میدهد مصرف قهوه و نوشیدنیهای انرژیزا و کافئیندار در کودکان افزایش یافته است. این نوشیدنیها شکر اضافی ناسالمی را وارد بدن آنها میکند که بعد باعث افت انرژی آنها میشود.
سبزیجات: تحقیقی جالب در دانشگاه آلستر (Ulster) انگلیس نشان میدهد: خوردن نان تُست و لوبیای پخته برای صبحانه قدرت درک کودکان را افزایش میدهد. کارشناسان اعتقاد دارند خوردن میوهها و سبزیجات، آنتی اکسیدان هایی را وارد بدن میکند که قدرت ذهن را افزایش میدهند.

 

 

4. روال کارهای روزمره اهمیت دارد

آنیتا مادر راهول چهار ساله، همه چیز را برنامهریزی کردهاست: «راهول ساعت ۳.۳۰ از مدرسه برمیگرده و یه چیزی میخوره. ساعت ۴ میبرمش بیرون تا با بچههای همسایه بازی یا دوچرخهسواری کند. ساعت ۵ برمیگردیم خونه، دستوصورتش رو میشوره، و یه چیزی میخوره. ساعت ۵.۳۰ درسخوندن رو شروع میکنه یا تکالیفش رو انجام میده تا ساعت ۷.۳۰. بعد شام میخوره و ساعت ۸.۳۰ میخوابه».
همهی ما لازم نیست بهاندازهی «آنیتا» منظم باشیم، مهم است که کودک ما برنامهریزی داشته باشد، حتی اگر این برنامهریزی انعطافپذیرتر باشد. این کار مدیریت زمان را آسانتر میکند و همچنین ذهن کودک را طوری برنامهریزی میکند که بداند چهوقت باید درس بخواند. درنتیجه تمرکز را افزایش میدهد! برای مثال، «راهول» میداند بعداز بازیکردن باید درس بخواند. پس وقتی بازیتمام شد، وارد فاز درسخواندن میشود.
 

۵.  چرتزدن و استراحت تمرکز را بیشتر میکند

بیشتر کودکان بعد از یک خواب خوب شبانه راحتتر میتوانند تمرکز کنند.  یک چرت کوتاه برای ۲۰ دقیقه بعد از مدرسه یا بعدازظهر برای افزایش تمرکز عالی است. قبل از اینکه کودک درسخواندن را شروع کند، باید دستشویی برود و چیزی بخورد. چون این چیزها تمرکز را پایین میبرد.
 

۶.  کارهای بزرگ را به کارهای کوچکتر تقسیم کنید

خواندن یک فصل کامل از یک درس، بهصورت یکباره ممکن است برای کودک سخت باشد. بهتر است فصل را به صفحهها و حتی پاراگرافهایی تقسیم کنیم تا کودک بعد از به اتمامرساندن هر کار کوچکی احساس موفقیت کند و به او انگیزه دهد کار خود را ادامه دهد.این کار را میتوان نهتنها برای درسخواندن، بلکه برای کارهای خانه هم انجام داد. نیتا مادر آنکیت، کودک ۸ ساله، میگوید: «من هفتهها بود به آنیک غر میزدم کمدش را تمیز کند، ولی گوش نمیداد. بعد کار را با تقسیمکردن آسان کردم؛ گفتم که امروز قفسه پایین را تمیز کن و البته وقتی به خانه برگشتم کار انجام شده بود»!
 

۷.  روش یادگیری کودک خود را پیدا کنید (دیداری، شنیداری یا حرکتی)

هر کودکی روش متفاوتی دارد. برخی کودکان وقتی اطلاعات را میبینند آن را بهتر درک میکنند. برخی با شنیدن راحتتر هستند و برخی وقتی یاد میگیرند که از اطلاعات استفاده عملی کنند و آن را لمس کنند. بهتر است بدانید کودک شما در کدام گروه قرار دارد، چون بهاینصورت کودک اطلاعات را بهتر درک میکند و یادگیری او بلندمدتتر میشود.


دیداری:  

کودکانی که دیداری هستند وقی چیزی را میبینند بهتر آن را درک میکنند. در این مورد، کودک وقتی بهتر میتواند تمرکز کند که اطلاعات را میخواند و آن را مینویسد.


درستکردن فلاش کارت:

اگر کودک شما باید املا یا مفاهیم را یاد بگیرد، نوشتن آنها روی یک کارت کوچک و دائم نشاندادن به او، کمک میکند این مفاهیم را سریعتر درک کند و بهخاطر بسپارد.


نقاشیکردن:  

از کودک بخواهید چیزی را که یادمیگیرد، نقاشی کند. این کار کمک میکند کودک مطالب را بهتر در ذهن خود ببیند. یکی از فایدههای این کار این است که مهارتهای حرکتی کودک نیز بهبود پیدا میکند.


خطخطیکردن:

معمولا میبینیم که کودک وقتی درس میخواند گوشه کتابرا خطخطی میکند و فکر میکنیم حواساو پرت شده. ولی درواقع خطخطیکردن کمک میکند کودک مطالب را بهخاطر بسپارد و بعدا راحت تر آنها را بهیاد آورد.


شنیداری:  

کودکانی که وقتی چیزی را میشنوند آن را بهتر درک میکنند، یادگیری شنیداری دارند.


بلندخواندن:  

کودکانی که یادگیری شنیداری دارند وقتی مطالب را بلندبلند میخوانند یا به خواندن کسی دیگر گوش میدهند، بهتر یاد میگیرند. در این موارد کتابهای صوتی برای کودک بهتر از کتابهای کاغذی هستند.


موسیقی:  

گوشدادن به موسیقی در حین درسخواندن نیز به این کودکان کمک میکند، تمرکز کنند و مطالب را بهتر بهیاد آورند.


حرکتی:  

کودکانی که یادگیری حرکتی دارند، باید مطالبی که میخوانند را لمس کنند تا آن را بهتر بفهمند و درک کنند. برای این کودکان، یادگیری با برنامههای عملی بهتر از بلندخواندن و نوشتن است.
نینا مادر پارکاش پنج ساله، میگوید: «وقتی پارکاش داشت درمورد سیارهها یاد میگرفت، او رو به کیهان سرا بردم و وقتی به خانه برگشتیم، باهم نشستیم و مدلی از منظومه شمسی ساختیم و رنگش کردیم.  از آن موقع دیگه هیچوقت ترتیب سیارهها و اینکه کدومها حلقه دارند رو فراموش نکرد.»



 

۸.  اهداف کوتاهمدت برای تمرکز بهتر هستند

برای رسیدن به یک هدف، محدودیت زمانی تعیین کنید. اگر هدف درسخواندن است، میتوانید بگویید در ۲۰ دقیقه تعداد مشخصی صفحه خوانده شود.
بهیاد داشته باشید که بزرگسالان، فقط میتوانند برای ۴۲ دقیقه کاملا تمرکز داشته باشند. بنابراین زمان تمرکز برای کودکان کمتر است. بهتر است محدودههای زمانی کوتاهتری را تعیین کنید، مثلا ۱۵ تا ۲۰ دقیقه. نکتهی دیگری که باید مد نظر داشته باشیم این است که برخی کودکان در محدودیت زمانی موفق میشوند، ولی کودکان دیگر ممکن است حس کنند تحت فشار هستند، اضطراب پیدا کنند و تمرکز خود را ازدست بدهند.
 

۹.  کودک خود را برای کار بعدی آماده کنید

وقتی که کودک مشغول کاری است به او بگویید که بعد از آن باید چکار کند.  چند دقیقهای به او فرصت دهید تا این کار را تمام کند و به سراغ کار جدید بروداین کار مخصوصا وقتی مفید است که کودک کاری را انجام میدهد که برای او جالب است و از آن لذت میبرد. چون معمولا دلش نمیخواهد از آن کار دست بردارد و کار دیگری را انجام دهد.
 

10.  سیستم جایزهدادن

جایزه حتما نباید چیزی مانند شکلات یا اسباببازی باشد. میتوانید کودک خود را تشویق کنید یا حتی به او بگویید بیشتر درس بخواند! آنوشکا مادر مانسی ده ساله میگوید: «دختر من خیلی دوست داره مسألههای ریاضی حل کنه، ولی از خواندن زبان خوشش نمیاد، بنابراین وقتی زبان میخونه به عنوان جایزه بهش اجازه میدم کمی جمع و تفریق کنه».این روش حتما تمرکز کودک را بالا میبرد، درست است؟
 

11. زمانی را به حواسپرتی اختصاص دهید

کودکان بهصورت طبیعی پرانرژی و بازیگوش هستند، پس، وقتی زمان آنها برای انجام کاری به پایان رسید، میتوانیم زمانی را به آنها بدهیم تا انرژی خود را تخلیه کنند. بهتر است در این زمان کار متفاوتی انجام دهند.برای مثال، شانتا مادربزرگ شیفرا کودک ۸ ساله، میگوید: «وقتی به نوه‌‌ام املا یاد میدم، املای ۱۰ کلمه رو یاد میگیره و بعد از آن به او اجازه میدم یک یا دو دقیقه اطراف خونه بدود یا اسکیت بازی کنه. این به او کمک میکنه روی ۱۰ کلمهی بعدی تمرکز کنه». از نظر او ترکیبکردن یک فعالیت ذهنی و یک فعالیت فیزیکی خیلی مؤثر است.

۱۲. از انرژی استفاده کارآمد کنید

بعضی بچهها صبحها بیشتر انرژی دارند، ولی بعضی دیگر عصر پرانرژی هستند. مطالعه یا انجام کارهای دیگر در این زمان به بچهها کمک میکند، بیشتر روی کار خود تمرکز کنند. همیشه فعالیتهای سختتر را برای وقتی بگذارید که بیشترین انرژی را دارند. با کاهش انرژی، همیشه میتوانید سراغ فعالیتی سبکتر بروید. این کار کمک میکند تمرکز بچهها بیشتر شود.
 

۱۳. نفس عمیقکشیدن و ایجاد تصاویر ذهنی

ترکیبکردن تکنیکهای سادهی آرامشبخش مانند تنفس عمیق و تصاویر ذهنی مثبت به مغز کمک میکند، مهارتهای جدید را بهتر یاد بگیرد.برای مثال، میتوانید از کودک خود بخواهید که چشمانش را ببندد و تصور کند که دارد در کلاس به معلم توجه میکند. در ذهن خود چه چیزی میبیند؟ چه چیزی میشنود؟ چه چیزی حواس او را پرت میکند؟ میتوانید از او بخواهید تصور کند چطور میتواند از این حواسپرتیها خلاص شود. وقتی کاملا توانست این تصاویر را در ذهن خود بهوجود بیاورد،میبینید که رفتار او در مدرسه نیز تغییر کرده!

نتیجهگیری

تمرکز را نیز میتوانیم مانند مهارتهای دیگر بهبود بخشیم و آن را بهصورت خودکار انجام دهیم. نکتهی مهم این است که کار خود را ادامه دهیم. این ۱۳ نکته برای افزایش قدرت تمرکز درهرصورت مفید هستند،چون نه تنها به تمرکز کمک میکنند، بلکه رابطه شما با کودک خود را بهبود میبخشند.


نویسنده: الهام ناصری

در این زمینه حتما بخوانید:
* 20 نکته برای افزایش تمرکز
* تمرکز حواش هنگام مطالعه
* افزایش تمرکز با این بازیها برای کودکان