0
ویژه نامه ها

فضای مجازی ؛ آسیب ها و تهدیدها (بخش اول )

استفاده افراطی از فضای مجازی منجر به آسیبهای مفرط فردی و روانی می شود. این آسیبها همه ابعاد زندگی انسان را تحت تاثیر خود قرار می دهد. در بخش اول این مقاله به دو مورد از این آسیبها اشاره می کنیم.
فضای مجازی ؛ آسیب ها و تهدیدها (بخش اول )
 ارتباطات در فضای مجازی، تامین کننده همه نیازهای ناشی از ارتباط کامل نیست.
 
چکیده : استفاده افراطی از فضای مجازی منجر به آسیبهای مفرط فردی و روانی می شود. این آسیبها همه ابعاد زندگی انسان را تحت تاثیر خود قرار می دهد. در بخش اول این مقاله به دو مورد از این آسیبها اشاره می کنیم.

تعداد کلمات 966 / تخمین زمان مطالعه 5 دقیقه

فضای مجازی فرصت ها و تهدید ها

1. کاهش ارتباطات انسانی

در اینکه استفاده وسواسی و افراط گونه از فضای مجازی منجر به آسیبهای مفرط فردی و روانی می شود، تردیدی نیست. از منظر اندیشمندان صرف بخش قابل توجهی از وقت در ارتباطات مجازی موجب اضطراب، افسردگی، بیحوصله گی، پرخاشگری و فردگرایی می شود.
  • انزوای اجتماعی: تحقیقات مختلف نشان دهنده این موضوع است که استفاده افراطی از فضای مجازی منجر به افسردگی، انزوای اجتماعی، کاهش ارتباطات خانوادگی، شرکت نکردن در مجامع عمومی، اضطراب، کاهش عزت نفس، بدبینی، نارضایتی از ظاهر، پرخاشگری، هیجان زیاد، افزایش رفتارهای پرخطر جنسی، تنوع طلبی جنسی، افزایش رویکرد مثبت به رفتارهای رفتارهای ضداجتماعی  و غیراخلاقی و ... می شود.
  • احساس تنهایی: در مجموع نگاه روانشناسان به فضای مجازی اینگونه است که این رسانه تاثیری منفی بر فرد دارد؛ گروهی از روانشناسان در پژوهشی، اینترنت را همچون رسانهای محدود و جانشینی نه چندان مطمئن برای زندگی واقعی در نظر گرفته اند که به احساس تنهایی و افسردگی منجر می شود.گروهی دیگر از محققان به این نتیجه رسیدند که نوجوانانی که از اینترنت استفاده زیادی میکنند، ارتباط و تماسشان با والدین کاهش مییابد و همچنین از نظر اجتماعی گوشهگیر و کنارهگیر می شوند.
  • راه فرار از مشکلات: اندرسون بیان میکند که فرد، ارتباط با اینترنت را به عنوان راه فرار از مشکلات واقعی یا خلاص شدن از احساس کسالت و ملال خود، رهایی از احساس درماندگی،  گناه، تنهایی، اضطراب یا افسردگی میداند و از آن استفاده میکند. تخقیقات انجام شده در ایران روی دانشآموزان نشان میدهد که هرچه میزان تنهایی ادراکشده فرد در مدرسه بیشتر باشد، استفاده او از فضای مجازی بیشتر می شود. بنابراین میتوان گفت بیشتر افراد از شبکههای اجتماعی برای بیان جنبههای خوب و مثبت زندگی استفاده میکنند و این امر باعث میشود واقعیتهای زندگی آنها که شاید چندان خوب و شیرین نباشد، از چشم بقیه پنهان بماند.
  • افزایش استرس و ناخشنودی از خود: از آنجایی که افراد در فیسبوک همیشه درحال دیدن قسمتهای خوب و شاد زندگی دیگران هستند، در صورتی که فرد پیش زمینه افسردگی را داشته باشد، ممکن است در مواجهه با مشکلات زندگی، دست به مقایسه خود با خوشی دیگران بزند و چار غم و ناامیدی شده و در موارد شدید به افسردگی دچار شود. از سوی دیگر فیسبوک موجب میشود که برخی از کاربران از ظاهرشان راضی نباشند. به نظر میرسد وقتی افراد برخی از عکسهای دیگران را می بینند، نقاط ضعف و ظاهر خود بزرگتر از آنچه هست در نظرشان جلوه میکند. از سوی دیگر فیسبوک به کاربرانش استرس وارد میکند. هدف اصلی فیسبوک برقراری ارتباط و دوستی با کاربران دیگر است، ولی گاهی درخواستهای دوستی افراد از یکدیگر آنها را دچار استرس میکند.
  • برآوردن نیازهای طبیعی از راههای غیر طبیعی: از آنجایی که ارتباطات در فضای مجازی به هیچ عنوان تامین کننده همه نیازهای ناشی از رابطه کامل نیست، بنابراین باید به این نکته توجه داشت که اگر نیازهای طبیعی فرد، مانند نیاز به کسب توجه و ارتباط، از راههای دیگری غیر از مسیر طبیعی خود برآورده شود، ممکن است فرد را به این سمت هدایت کند که برای تامین نیازهایش به دنیال راههای طبیعی نباشد یا تامین این نیازها را به تاخیر بیندازد. مانند فردی که با تغذیه از اسنک (هله هوله)، احساس سیر بودن می کند و دیگر برای پاسخ به نیازهای طبیعی بدن، به مصرف سایر مواد مغذی اقدام نمیکند. مطالعات مختلف نشانگر آن  است که اثر خصوصیات شخصیتی و استفاده از فضای مجازی بر یکدیگر دوسویه است. افراد افسرده و منزوی از فضای مجازی استفاده بیشتری میکنند و هرچه فرد استفاده بیشتر از فضای مجازی کند، احتمال افسردگی و انزوای اجتماعی وی بیشتر خواهد شد.
  • ایجاد احساس اجبار برای مصرف بیشتر: از آنجایی که استفاده از فضای مجازی استعداد بالایی را برای تبدیل شدن به فعالیتی مصرفی دارد، همانند همه رفتارهای مصرفی تبدیل به چرخهای معیوب میشود و درنهایت فرد نسبت به استفاده از آن احساس اجبار میکند و صورت عدم دسترسی، اضطراب و ناراحتی شدیدی در خود احساس میکند. تحقیقات متعدد روی احساس اجبار برای استفاده از فضایمجازی یا نوموفوبیا، نیز این موضوع را تایید میکند.


2. اعتیاد اینترنتی

آسان شدن و هزینه پایین دسترسی و تنوع و جذابیت بالای سرویسهای فضای مجازی موجب شده است که کاربران زمان قابل توجهی از اوقات روزانهشان را در این فضا سپری کنند و به تدریج دچار اعتیاد اینترنتی شوند. اعتیاد به فضای مجازی به عنوان الگویی از استفاده تعریف میشود که با ویژگیهایی مانند نداشتن کنترل، اشتغال ذهنی، تعارض، علائم انزوا و استتفاده از اینترنت به عنوان راهبردی مقابلهای مشخص میشود. این اعتیاد میتواند منفعل (مثل استفاده از تلویزیون) یا فعال ( مانند استفاده از اینترنت، چت و بازهایای رایانهای) باشد. فعالیتهای انجام شده در افراد معتاد به فضای مجازی شامل چت، تبادل پیام، استفاده از فیسبوک، فعالیتهای جنسی مانند مشاهده تصاویر پورنوگرافی و سکسچت، قماربازی اینترنتی، خرید افراطی اینترنتی، حک و وبگردی بیهدف میشود. از سوی دیگر با کاهش سن، میزان استفاده از اینترنت و اعتیاد اینترنتی، افزیش می یابد؛ مطالعات انجام شده بر دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد نسبت به کارشناسی در ایران، نشان میدهد که با افزایش سن و تجربه استفاده از فضای مجازی، سواد رسانهای فرد بالاتر میرود و میزان اثرگذاری منفی فضای مجازی بر افراد نیز کاهش می یابد.

ادامه دارد....

گردآوری: خانم اسفندیار
منبع :  محمد حسین سیاح طاهری و دیگران؛ (1395)، حقیقت مجازی، انتشارات مرکز ملی فضای مجازی
 

بیشتر بخوانید:
نوموفوبیا؛ یا اختلال هراس جدایی از تلفن همراه
فضای مجازی چیست؟ (بخش دوم)

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
معراج پیامبر اکرم(ص) جسمانی بود یا روحانی؟/ استاد جباری
معراج پیامبر اکرم(ص) جسمانی بود یا روحانی؟/ استاد جباری

معراج پیامبر اکرم(ص) جسمانی بود یا روحانی؟/ استاد جباری

چرا خالد بن ولید قصاص نشد؟/ دکتر جباری
چرا خالد بن ولید قصاص نشد؟/ دکتر جباری

چرا خالد بن ولید قصاص نشد؟/ دکتر جباری

درباره مناظرات امام رضا علیه السلام/ استاد جباری
درباره مناظرات امام رضا علیه السلام/ استاد جباری

درباره مناظرات امام رضا علیه السلام/ استاد جباری

درباره حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)/ استاد جباری
درباره حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)/ استاد جباری

درباره حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)/ استاد جباری

عاقبت سرهای شهدای کربلا چه شد؟/ استاد جباری
عاقبت سرهای شهدای کربلا چه شد؟/ استاد جباری

عاقبت سرهای شهدای کربلا چه شد؟/ استاد جباری

درباره عبدالله بن حارث بن نوفل/ استاد جباری
درباره عبدالله بن حارث بن نوفل/ استاد جباری

درباره عبدالله بن حارث بن نوفل/ استاد جباری

درباره عبدالله بن عمر/ استاد پیشوایی
درباره عبدالله بن عمر/ استاد پیشوایی

درباره عبدالله بن عمر/ استاد پیشوایی

قبله پیامبر اکرم(ص) در ابتدای رسالت/ استاد پیشوایی
قبله پیامبر اکرم(ص) در ابتدای رسالت/ استاد پیشوایی

قبله پیامبر اکرم(ص) در ابتدای رسالت/ استاد پیشوایی

بلغ العلی بکماله/ حسن کاتب کربلایی
بلغ العلی بکماله/ حسن کاتب کربلایی

بلغ العلی بکماله/ حسن کاتب کربلایی

پادکست کوتاه جالب «قرتی طوری» در مورد حجاب
پادکست کوتاه جالب «قرتی طوری» در مورد حجاب

پادکست کوتاه جالب «قرتی طوری» در مورد حجاب

حکمت | طریق عشق، طریقی عجب خطرناک است / استاد معاونیان
حکمت | طریق عشق، طریقی عجب خطرناک است / استاد معاونیان

حکمت | طریق عشق، طریقی عجب خطرناک است / استاد معاونیان

به برادرت حسن ظن داشته باش/ مقام معظم رهبری
به برادرت حسن ظن داشته باش/ مقام معظم رهبری

به برادرت حسن ظن داشته باش/ مقام معظم رهبری

نتیجه اطاعت از پدر/ استاد عالی
نتیجه اطاعت از پدر/ استاد عالی

نتیجه اطاعت از پدر/ استاد عالی

افشاگری سرهنگ استوارت شیلر
افشاگری سرهنگ استوارت شیلر

افشاگری سرهنگ استوارت شیلر

ایران دوستی یا ملی گرا/ استاد حسن عباسی
ایران دوستی یا ملی گرا/ استاد حسن عباسی

ایران دوستی یا ملی گرا/ استاد حسن عباسی

کمین سرما برای زلزله‌زدگان اندیکا
کمین سرما برای زلزله‌زدگان اندیکا

کمین سرما برای زلزله‌زدگان اندیکا

قانون فراموش شده؟!
قانون فراموش شده؟!

قانون فراموش شده؟!

آزادی دو شهروند ایرانی بازداشت شده در باکو
آزادی دو شهروند ایرانی بازداشت شده در باکو

آزادی دو شهروند ایرانی بازداشت شده در باکو

قانونی برای مادران شاغل و بچه‌دار
قانونی برای مادران شاغل و بچه‌دار

قانونی برای مادران شاغل و بچه‌دار

مغرضان، مجلس را سانسور می‌کنند
مغرضان، مجلس را سانسور می‌کنند

مغرضان، مجلس را سانسور می‌کنند

قیمت هر کیلو مرغ!
قیمت هر کیلو مرغ!

قیمت هر کیلو مرغ!