ویژه نامه ها
سردار آسمانی

سردار آسمانی

شنبه، 14 دی 1398
ویژه نامه طرح مدیریت مصرف سوخت

ویژه نامه طرح مدیریت مصرف سوخت

دوشنبه، 27 آبان 1398

کارکردهای روان شناختی حجاب و عفاف از دیدگاه اسلام

حجاب به عنوان مقدمه عفاف است که اگر مورد توجه قرار نگیرد، نمی توان فرد و جامعه ای عفیف را داشت. در این نوشتار به بیان کارکردهای روان شناختی حجاب و عفاف می پردازیم. با ما همراه باشید.
کارکردهای روان شناختی حجاب و عفاف از دیدگاه اسلام
ارزشمندی شخص، یکی از کارکردهای روان شناختی حجاب و عفاف است. 
 
چکیده: حجاب به عنوان مقدمه عفاف است که اگر مورد توجه قرار نگیرد، نمی توان فرد و جامعه ای عفیف را داشت. در این نوشتار به بیان کارکردهای روان شناختی حجاب و عفاف می پردازیم. با ما همراه باشید.

تعداد کلمات 1782 / تخمین زمان مطالعه 9 دقیقه 
کارکردهای روان شناختی حجاب و عفاف از دیدگاه اسلام
پروین نظریان

مقدمه

عفاف به عنوان یک فرهنگ،روش و منش آدمی را تبیین می کند وبه او چگونه بودن و چگونگی سبک زندگی را آموزش می دهد.
اساساً هر جامعه دارای فرهنگی مشخص است و در پی اهدافی از پیش تعیین شده ؛ فرهنگی که فطرت پاک آدمی به جوامع بشری عرضه می کند فرهنگ عفاف است و هدف آن  توانمند شدن افراد در مدیریت غریزه جنسی می باشد تا از این طریق بسیاری از استعدادهای علمی،هنری،معرفتی،مدیریتی و... شکوفا شود ددست یابی به زندگی سالم ،پاک،توأم با آرامش و رسیدن به کمالات انسانی و الاهی و نیک بختی در دو جهان محقق گردد.
از نظر قرآن کریم و روایات اسلامی حجاب تاثیر فروانی در سلامت روانی زنان دارد از جمله می توان به اثرات زیر اشاره کرد.
 

1-امنیت

اگر انسان ها در زندگی روزمرّه خود و در کوچه و خیابان، محل کار، تحصیل و حتی داخل منزل احساس امنیت نکنند و دائما در ترس و دلهره باشند، به تدریج دچار اضطراب می شوند. در این میان زنان به دلیل ویژگی های شخصیتی و موقعیت اجتماعی شان، آسیب پذیری بیشتری دارند و طبعا نیاز بیشتری به امنیت دارند. زیرا در بین جوامع بشری همیشه مردانی وجود دارند که به جهت نداشتن تربیت صحیح انسانی، به دنبال فرصتی هستند تا زنان را مورد سوء استفاده های جنسی قرار دهند و یا حداقل مردانی که زمینه های انحرافی در آنها وجود دارد، و به تعبیر قرآن «فِی قَلْبِهِ مَرَض» (احزاب، 32) یعنی بیمار دل هستند، با دیدن کوچک ترین محرّک جنسی، عنان اختیار را از کف داده و نسبت به زنان بی حرمتی روا می دارند واین جور افرادی که بیمار دل هستند گرچه مشکل دارند اما مِن(نوعی زن) نباید کاری کنم که او را تحریک کند.
 

2-ارزشمند شدن

یکی دیگر از ثمرات حجاب برای زن، گران بهاتر شدن او برای مرد و در نتیجه، به وجود آمدن عشق است که لذّت بخش ترین عواطف انسانی است. نیاز به دوست داشن و محبوب دیگران واقع شدن، همچنان که «مزلو» روانشناس غربی در سلسله مراتب خود به آن اشاره کرده، یکی از نیازهای مهم هر انسان است. میزان این نیاز در زنان بیش از مردان است؛ زیرا موجودیت روانی و شخصیتی زن به این است که مورد توجّه و محبت دیگران، به ویژه نزدیکانش مثل پدر، مادر، شوهر و فرزندان واقع شود، به طوری که اگر این جایگاه را نداشته باشد امید خود را در زندگی از دست می دهد؛ به عبارت دیگر، شکست در عشق، شکست در همه چیز اوست.
در مقابل، اگر زنان مورد بی مهری و بی توجهی قرار گیرند و یا تحقیر شوند، بیش از دیگران در معرض ناراحتی ها و مشکلات روانی قرار می گیرند و سلامت روانی خود را از دست می دهند. آنان زمانی می توانند این نیاز را در خود تأمین کنند که ارزش واقعی خود را به عنوان یک انسان از دست ندهند. مسئله مهم این است که زن از چه راهی می تواند ارزش واقعی خود را حفظ کند؟ اسلام و سایر ادیان الهی بهترین عامل حفظ ارزش زن را «حجاب» می دانند. بی تردید حجاب و خودداری های ظریفانه زن، او را در نظر مرد محبوب می کند و مرد را آماده فداکاری و جان فشانی برای او می کند. در واقع نقش مهم حجاب برای زن حفظ جایگاه معشوقیت اوست.
 

3-تعدیل غریزه خودنمایی و تبرّح

پوشش و حجاب به دلیل اینکه نقش اساسی در متعادل کردن غریزه خودنمایی و تبرج زن دارد، عامل مهمی برای جلوگیری از بخش بزرگی از اضطراب ها و دغدغه های فکری زن محسوب می شود، زیرا آزادی زن در خودآرایی و به نمایش گذاردن جلوه های زنانه در جامعه، باعث افراط در تجمّل و توجّه به زیبایی های ظاهری می شود، که این توجه افراطی می تواند سبب بروز اختلال های روانی در زن شود.
توضیح این که وقتی زن مکشوف و آرایش کرده در بین مردان ظاهر می شود، طبعا عده ای خوششان می آید و او را مورد تحسین و تکریم (ظاهری) قرار می دهند. به همین جهت دائما سعی می کند وضع ظاهری خود را طوری قرار دهد که بیشتر مورد پسند آنها واقع شود. معمولاً این گونه زنان و دختران برای اینکه زیباتر شوند، هر روز وقت زیادی را صرف آرایش و تقلید از مدهای جدید می نمایند. این روند می تواند ناراحتی های روانی زیادی را برای آنان ایجاد کند و به دلیل اینکه همیشه کارها به دلخواه پیش نمی رود، باعث بروز نگرانی هایی برای آنها می شود.
این در حالی است که رعایت حجاب سبب افزایش جذابیت و زیبایی زن می شود. در روایتی از امام علی (علیه السلام) رسیده که فرمودند: «زَکاةُ الْجَمالِ اَلْعِفافُ»
وهمچنین حجاب سبب افزایش جزاست در جای دیگر امام علی (علیه السلام) می فرمایند: «صِیانَهُ المَرأهِ أنعَمُ لِالهاِ وَأدوَمَ لِجَمالِها» صیانت زن او را شادابتر و زیبایی اش را پایدارتر می کند.

4-محافظت از عواطف انسانی زن

یکی از تفاوت های آشکار بین زن و مرد تفاوت در میزان عواطف و احساسات است. خداوند متعال احساسات و عواطف زن را قوی تر و متنوع تر از مرد قرار داده است. نقش این عواطف در زندگی انسان بسیار مهمّ و حیاتی است به طوری که بدون وجود آن، ادامه زندگی ناممکن می شود. این نقش می تواند به دو جهت باشد: اول منبعی مهم و عاملی اصلی برای آرامش و سکون در زندگی زناشویی است، (ر.ک: روم /21). و دوم مسئولیت مادری است که آفرینش بر عهده زن قرار داده است. این مسئولیت استعداد مادری زمانی می تواند فعلیّت پیدا کند که روح و روان زن سرشار از عاطفه باشد، تا با تربیت فرزندان، عواطف انسانی را به آنها منتقل کند؛ عواطفی که جامعه انسانی شدیدا به آن نیازمند است و تمام مصائب و مشکلات دنیای کنونی بشریت از کمبود آن نشأت می گیرد.
آنچه در اینجا توجّه به آن بسیار حائز همیّت است، این است که چگونه باید از این منبع بسیار با ارزش حفاظت کرد و در رشد و گسترش آن کوشید تا خرابی و فساد در آن راه نیابد و نسل بشری متضرّر نگردد؟ اسلام با واجب کردن حجاب، بهترین راه را برای حفظ و بقاء عواطف و احساسات با ارزش و انسانی زن تعیین کرده است. عواطفی که اگر در زن نابود شود نه تنها هسته روانی زن را تهدید می کند و او را دچار مشکلات روانی حادّ می کند، بلکه جامعه انسانی را نیز به نابودی می کشاند.
 

5-پایبندی به اصول اخلاقی انسانی

یکی از ضروری ترین نیازهای بشریت در رسیدن به سلامت روانی، اخلاق و پایبندی به اصول آن است. انسان زمانی می تواند به سلامت و آرامش روانی برسد که در سایه ایمان و اخلاق زندگی کند. شرط اصلی پایبندی به اخلاق، پرهیز از سقوط در پرتگاه شهوات حیوانی است. پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)، در حدیثی بزرگ ترین زمینه سقوط اخلاق را افتادن مردان و زنان در دام شهوات جنسی می داند.
همچنین امام رضا (علیه السلام) وجود روابط آزاد بین زن و مرد را علت بسیاری از جنایات و مفاسد اخلاقی معرفی می کند.
بنابراین می توان نتیجه گرفت، حفظ اخلاق و ایمان جوامع و برقراری صلح و صفا بستگی زیادی به حفظ حجاب و حریم زن و مرد دارد. اینجاست که ما می توانیم به ارزش حجاب و پوشش زن پی ببریم و آن را به عنوان عاملی مهم در حفظ اخلاق و راهی برای رسیدن به سلامت روانی زنان و بالتبع سایر افراد محسوب کنیم. ولتر (به نقل از افکار جاویدان) درباره نقش زن در حفظ اخلاق می گوید: وظیفه زنان تهذیب اخلاق مردان است. و نیز می گوید: زن آفریده شد تا شیرازه سعادت و ارتقاء موجودات پیوسته بماند.
 

6-حفظ استواری خانواده

یکی دیگر از آثار و فواید حجاب که در سلامت روانی زنان تأثیر دارد، نقشی است که در پایبندی همسران به پیمان مقدّس ازدواج دارد. زیرا حجاب و پوشش باعث می شود زن از نگاه های آلوده مردان هوس باز و گرفتار شدن به دام عشق های آزاد محفوظ بماند و به زندگی و خانواده خود وفادار باشد. از طرف دیگر شیوع بی حجابی و بی بندوباری، باعث می شود شوهران به جای توجّه و محبت به همسران شان، به دنبال لذّت جویی از زنان آرایش کرده کوچه و بازار باشند و زنان نیز از جلوه گری و طنّازی برای به دام انداختن مردان بیگانه، ابایی نداشته باشند و در نتیجه عشق و علاقه بین همسران از بین رفته و باعث فروپاشی خانواده شود.
آزاد شدن از قید خانه و خانواده، به معنای از دست دادن آرامش و امنیت روانی است. خانه را مسکن گویند، زیرا محل سکونت و آرامش روحی برای انسان است. اگر زن این جای امن و سکون و محل شکوفایی استعدادها و نیروهای درونی اش را از دست بدهد، آرامش و سلامت روانی خود را نیز از دست می دهد. استرس ها و فشارهای روانی که امروز دامن گیر زنان غربی شده، به این جهت است که بی بندوباری و داشتن روابط جنسی، سبب شده از زندگی در خانه بیزار شوند، وظیفه مادری خود را فراموش کنند و به جای آن در قید و بند رقابت های زندگی مدرن امروزی بیفتند و تمام ارزش های معنوی خود را فدا کنند.
شهید مطهری (ره) نیز در این باره می گوید: «فلسفه پوشش و منع کامیابی جنسی از غیر همسر مشروع، از نظر اجتماع خانوادگی این است که همسر قانونی شخص، از لحاظ روانی، عامل خوشبخت کردن او به شمار می رود؛ در حالی که در سیستم آزادی کامیابی، همسر قانونی از لحاظ روانی یک نفر رقیب و مزاحم و زندانبان به شمار می رود و در نتیجه کانون خانوادگی بر اساس دشمنی و نفرت پایه گذاری می شود»
لمبروزو، نیز می گوید: «بارها دیده شده است در ممالکی که (زنها) بیشتر طنّازی و دلبری می نمایند، مردها نسبت به آنها بدبین بوده و از قبول زناشویی سرپیچی می کنند و بارها مشاهده شده است که حتی بعد از تشکیل خانواده در اثر آشنایی مردان با این گونه زنان، نفاق و جدایی میان همسرها تولید گشته است.
 

نتیجه گیری

در پایان همانطور که ذکر شده کارکردهای روان شناختی حجاب و عفاف از دیدگاه قرآن 6 مورد می باشند که به ترتیب: 1-امنیت  2-ارزشمند شدن زن 3- تعدیل غریزه خودنمایی و تبرح 4-محافظت از عواطف انسانی زن 5-پایبندی به اصول اخلاق انسانی  6-حفظ استواری خانواده هستند و همانطور از دیدگاه اهل بیت (ع) که بعنوان نمونه امام علی(ع) به فرزندش امام حسن(ع) می فرمایند:«برای اینکه دیدشان به نامحرمان نیفتد آنها (زنان) را در بدن نگه دار زیرا هر چه بیشتر در پرداه باشند برای تو وآنها بهتر است[1]» امید است زنان ما با رعایت حجاب به این فوائد با ارزش دست یابند.. ان شاء»
 
پی نوشت:

[1] میزان الحکمه، ج 3، ص301.




 
منابع
قرآن کریم
محمدی مقدم، فرید،درسنامه عفاف، قم: اعتقادما، 1394، اول.
قرائتی، محسن، تفسیر نور، قم: مرکز فرهنگی درس هایی از قرآن، هشتم، 1385.
محمدی ری شهری، محمد، منتخب میزان الحکمه، قم: سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، 1391، دوازدهم.
 


 

بیشتر بخوانید:
تاثیر حجاب زنان بر بهبود زندگی ‌خانواده ها
تاثیر حجاب بر شخصیت و سلامت روحی زنان
حجاب و امنیت اجتماعی
آثار و فواید حجاب
فواید حجاب
مفهوم ، فلسفه و فواید حجاب

نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
انحراف در سیر و سلوک | استاد مؤمنی
انحراف در سیر و سلوک | استاد مؤمنی

انحراف در سیر و سلوک | استاد مؤمنی

نگاهی به هشت اتفاق دو ماه اخیر در فوتبال ایران
نگاهی به هشت اتفاق دو ماه اخیر در فوتبال ایران

نگاهی به هشت اتفاق دو ماه اخیر در فوتبال ایران

علائم غلبه ی سودا و درمان آن
علائم غلبه ی سودا و درمان آن

علائم غلبه ی سودا و درمان آن

امسال «کارمندان» و «کارگران» چقدر عیدی می‌گیرند؟
امسال «کارمندان» و «کارگران» چقدر عیدی می‌گیرند؟

امسال «کارمندان» و «کارگران» چقدر عیدی می‌گیرند؟

دومین گزارش بررسی سانحه هواپیمای اوکراینی منتشر شد + جزییات پرواز و جدیدترین یافته‌ها

دومین گزارش بررسی سانحه هواپیمای اوکراینی منتشر شد + جزییات پرواز و جدیدترین یافته‌ها

علت خونریزی بینی در خواب
علت خونریزی بینی در خواب

علت خونریزی بینی در خواب

آیا می‌دانید تب یونجه چیست و چه علائم و نشانه‌هایی دارد؟
آیا می‌دانید تب یونجه چیست و چه علائم و نشانه‌هایی دارد؟

آیا می‌دانید تب یونجه چیست و چه علائم و نشانه‌هایی دارد؟

روضه حضرت زهرا(سلام الله علیها)/ ارضی
روضه حضرت زهرا(سلام الله علیها)/ ارضی

روضه حضرت زهرا(سلام الله علیها)/ ارضی

نامه غم‌انگیز بچه‌های سیستان‌و‌بلوچستان به خدا
نامه غم‌انگیز بچه‌های سیستان‌و‌بلوچستان به خدا

نامه غم‌انگیز بچه‌های سیستان‌و‌بلوچستان به خدا

پرخوری عصبی چیست و راه مقابله با آن چگونه است؟
پرخوری عصبی چیست و راه مقابله با آن چگونه است؟

پرخوری عصبی چیست و راه مقابله با آن چگونه است؟

مروری‌بر ۱۰ دوره ابتدایی برگزاری جشنواره تئاتر فجر
مروری‌بر ۱۰ دوره ابتدایی برگزاری جشنواره تئاتر فجر

مروری‌بر ۱۰ دوره ابتدایی برگزاری جشنواره تئاتر فجر

مروری بر عملکرد لژیونرهای ایرانی
مروری بر عملکرد لژیونرهای ایرانی

مروری بر عملکرد لژیونرهای ایرانی

مرموزی منشاء بوی نامطبوع تهران
مرموزی منشاء بوی نامطبوع تهران

مرموزی منشاء بوی نامطبوع تهران

سردار «سید محمد حجازی» جانشین جدید نیروی قدس سپاه کیست؟

سردار «سید محمد حجازی» جانشین جدید نیروی قدس سپاه کیست؟

نماهنگ | کوچ / شهدای آتش‌نشان در پلاسکو
نماهنگ | کوچ / شهدای آتش‌نشان در پلاسکو

نماهنگ | کوچ / شهدای آتش‌نشان در پلاسکو

گزارش یک شبکه اسرائیلی از سردار سلیمانی
گزارش یک شبکه اسرائیلی از سردار سلیمانی

گزارش یک شبکه اسرائیلی از سردار سلیمانی

حمله راکتی به نزدیکی سفارت آمریکا در بغداد
حمله راکتی به نزدیکی سفارت آمریکا در بغداد

حمله راکتی به نزدیکی سفارت آمریکا در بغداد

تو صبور باش و پای ماشه بمان | قدر امنیت ایران را بدانیم
تو صبور باش و پای ماشه بمان | قدر امنیت ایران را بدانیم

تو صبور باش و پای ماشه بمان | قدر امنیت ایران را بدانیم

حضرت فاطمه اسوه حسنه مومنین(جلسه چهارم)/ استاد حیدری کاشانی

حضرت فاطمه اسوه حسنه مومنین(جلسه چهارم)/ استاد حیدری کاشانی

حضرت فاطمه اسوه حسنه مومنین(جلسه سوم)/ استاد حیدری کاشانی
حضرت فاطمه اسوه حسنه مومنین(جلسه سوم)/ استاد حیدری کاشانی

حضرت فاطمه اسوه حسنه مومنین(جلسه سوم)/ استاد حیدری کاشانی

حضرت فاطمه اسوه حسنه مومنین(جلسه دوم)/ استاد حیدری کاشانی
حضرت فاطمه اسوه حسنه مومنین(جلسه دوم)/ استاد حیدری کاشانی

حضرت فاطمه اسوه حسنه مومنین(جلسه دوم)/ استاد حیدری کاشانی