0

جایگاه نشاط و شادی در سبک زندگی اسلامی (بخش دوم)

روش‌هایی که شهروندان برای شادی و نشاط بر می‌گزینند مختلف بوده و گزینش روش‌های ابراز شادی و نشاط ارتباط بسیار نزدیکی با سبک زندگی افراد دارد و با کمی توجه در زندگی شهروندان متوجه این موضوع خواهیم شد.
جایگاه نشاط و شادی در سبک زندگی اسلامی (بخش دوم)

شوخی و مزاح از عوامل شادی آفرین است که برای شادابی و نشاط روانی افراد، لازم و مفید است.
 

2.2. عوامل مؤثر بر شادی

ازجمله عوامل مؤثر بر شادی می‌توان به ایمان و اعتقاد قلبی، رضایت، مبارزه با نگرانی، تبسم و خنده، مزاح و شوخی، بوی‌خوش، پوشیدن لباس‌های روشن، حضور در مجالس شادی، ورزش، امید به زندگی، نگاه‌کردن به طبیعت و تفریح و سیر و سفر اشاره کرد که برای هر یک از این عوامل، مصادیق زیادی و متون روان‌شناسی نیز می‌توان یافت (اکبری، 1389).

  1. ایمان: مهم‌ترین عامل شادی است. نداشتن نگرانی، اضطراب و افسردگی و رسیدن به اطمینان قلبی، اساس هر نوع شادی است و این فراهم نمی‌شود مگر با ایمان به قدرت خداوندی که سرچشمه همه نیکی‌ها است؛ به‌طوری که در آیه 27 و 28 سوره رعد بیان شده است: «الذین آمنوا و تطمئن قلوبهم بذکر الله الا بذکر الله تطمئن القلوب: آنان که ایمان آورده و دل‌های خویش را به یاد خدا آرامش بخشیده‌اند، آگاه باشند که دل‌ها با یاد خدا آرام می‌گیرد». ویلیام جیمز[1] نیز بیان می‌کند که زندگی در پرتو مذهب، اطمینان و آرامشی باطنی را برای انسان به‌وجود می‌آورد (صالحی خواه، 1380، 1).

  2. رضایتمندی: از راه‌های عمده شادزیستن، رضایت و خشنودی به قضا و قدر الهی است. مقصود از رضایت، اعتراض نداشتن به مقدرات الهی در ظاهر و باطن، به زبان و عمل است (اکبری، 1389). امام علی علیه السلام می‌فرمایند: «به قضای خداوند خشنود باش تا شاد و راحت زندگی کنی» در مباحث روان‌شناختی نیز به مسئله رضایتمندی از زندگی به‌عنوان یکی از شاخصه‌های سلامت روانی توجه فراوانی شده است و در ارتباط آن با شادی، بررسی‌های زیادی صورت گرفته است.

در پژوهشی که جـامعه آماری آن ایرانیـان مقیم کانادا بودند، همبستگی مثبت و معناداری بین رضایتمندی و خشنودی از زندگی با دینداری به‌ دست آمد و نشان داد تجربه نیایش و دینداری موجب افزایش خشنودی می‌شود و در فرد، احساس ارتباط با خداوند ایجاد می‌کند. همچنین گزارش شده است که داشتن باورهای مذهبی، صرف‌نظر از حضور در کلیسا یا مسجد، با رضایت از زندگی به‌ ویژه در سالمندان و تحصیل‌کردگان، همبستگی معناداری دارد.

  1. تبسم و خنده : شوخی و مزاح از عوامل شادی آفرین است که برای شادابی و نشاط روانی افراد، لازم و مفید است. شوخی حالتی مثبت در ذهن است و موقعی ایجاد می‌شود که فردی موضوعی ناهمخوان، غیرمنتظره و سرگرم‌کننده را بگوید. همچنین، از سنت‌های اجتماعی محسوب می‌شود که می‌توان آن را به‌عنوان صنعتی قوی در پیوستگی دلبستگی‌های اجتماعی قلمداد کرد (ارگایل ، 1383: 105-94).در آموزه‌ها و تعالیم دینی، شوخی و مزاح مورد تأیید قرارگرفته و حتی شوخی و زنده دلی از ویژگی‌ها و صفات افراد پرهیزگار به حساب آمده است. حضرت علی علیه السلام می‌فرمایند: «رسول خدا صلی الله علیه و آله هر گاه یکی از اصحاب خود را اندوهگین می‌دید، او را به شوخی و مزاح خوشحال می‌کرد. خداوند انسان شوخ طبع را دوست دارد، به شرط آنکه از گناه و ناسزاگویی بپرهیزد». همچنین پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می‌فرمایند: «همانا از همه بیشتر شوخی می‌کنم، اما جز حق چیزی نمی‌گویم» (طریقه‌دار، 1380، 61). همین‌طور در جایی دیگر می‌فرمایند: «شش چیز نشانه مروت و جوانمردی است، ازجمله خوش اخلاقی و شوخی بدون گناه» (مجلسی، 1403، 60).

برخی از مطالعات انجام شده درباره شوخی و مزاح، بیان‌کننده رابطه روشنی بین شوخی و شادی است. در مطالعاتی که به وسیله راچ و کارل انجام شده، همبستگی بسیار بالایی بین شوخی و شادی به‌دست آمده است (ارگایل، 1383، 105- 443).

  1. بوی‌خوش و پوشیدن لباس‌های روشن: استشمام بوی خوش و پوشیدن لباس‌هایی به رنگ روشن نیز در متون اسلامی از عوامل ایجاد شادی و نشاط عنوان شده‌اند. امام صادق علیه السلام فرموده‌اند: رسول الله صلی الله علیه و آله فرمودند: «جامه سفید بپوشید که از بهترین رنگ‌ها است» (همان، 355) در روان‌شناسی رنگ‌ها نیز ثابت شده است که وقتی انسان به چیز سفید نگاه می‌کند، انگار به آن چیز نزدیک می‌شود؛ اما وقتی چیزی مشکی می‌بیند احساس می‌کند از آن دور می‌شود (جلالی، 1385، 18). با بهره گرفتن از قرآن‌کریم و روایات معصومین علیهم السلام و تحقیقاتی روان‌شناسی، می‌توان نتیجه گرفت که لباس‌های شاد در ایجاد شادی و نشاط مؤثرند (پناهی، 1388).

  2. ورزش، تفریح و سیر و سفر: این موارد که جز فعالیت‌های اوقات فراغت به‌حساب می‌آیند، از عواملی‌اند که شادی و نشاط را به ارمغان می‌آورند. آثار ورزش در سلامت و پیشگیری از بیماری‌ها و انحرافات و پر کردن اوقات فراغت بر کسی پوشیده نیست. ورزش‌هایی مثل شنا، پیاده‌روی و ... فواید زیادی دارند و از همه‌ی آنها مهم‌تر، افزایش نشاط و احساس توانمندی است. امام صادق علیه السلام در روایتی می‌فرمایند: «ده چیز باعث نشاط است، ازجمله؛ پیاده‌روی، سوارکاری، شنا در آب و نگاه‌کردن به طبیعت» (حر عاملی، 1403، ج2: 11).

2.3. مهم‌ترین معیارهای شادی و نشاط ممدوح :
 

2.3.1. شادی و نشاط با محوریت توحید

خدامحوری از مهم‌ترین معیارهای شادی و نشاط در قرآن و روایات دانسته شده است. از این‌رو، خداوند در برخی آیات قرآن‌کریم، مؤمنان را به شادی دعوت فرموده و شادی مؤمنان به فضل و لطف الهی، ممدوح قرآن دانسته شده است: «قل بفضل الله و برحمته فبذلک فلیفرحوا هو خیر مما یجمعون» (یونس: 58)؛ ای رسول خدا به خلق بگو که شما باید منحصرا به فضل و رحمت خدا شادمان شوید [و به نزول قرآن مسرور باشید] که آن بهتر و مفیدتر از ثروتی است که برای خود اندخته می‌کنید.
همچنین، ‌هنگامی‌که وعده‌های الهی مبنی بر نصرت و پیروزی در میان اهل کتاب بر مشرکان مجوس محقق می‌شود، می‌فرماید
: «... و یومئذ یفرح المؤمنون بنصرالله؛ و در آن روز [که رومیان فاتح شدند] مؤمنان به یاری خداوند شاد می‌شوند (روم: 5-4) و نیز شادی شهیدان به فضل الهی در آیه «ولا تحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله امواتا بل احیا عند ربهم یرزقون فرحین بما اتاهم الله من فضله» (ال عمران: 170-169) نشان‌دهنده اهتمام قرآن نسبت به شادی بر اساس ارزش‌ها و اهداف مقدس است. در روایات نیز شادی در سایه‌سار اطاعت پروردگار مورد اهتمام ویژه قرارگرفته است؛ حضرت علی علیه السلام می‌فرمایند: «سرور المؤمن بطاعه ربه و حزنه علی ذنیه» (ری‌شهری، 1362،4: 437) شادی مؤمن به طاعت پروردگار و حزنش بر گناه و عصیان است.

ادامه دارد....

نویسندگان : علی قنبریان، وحید حاتمی

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
سه‌شنبه، 20 فروردين 1398
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 508
موارد بیشتر برای شما
خودسازی و انتظار؛ مهم ترین ویژگی منتظران
خودسازی و انتظار؛ مهم ترین ویژگی منتظران

خودسازی و انتظار؛ مهم ترین ویژگی منتظران

خلاصه دربی 90؛ پرسپولیس1-استقلال0 از هفته چهارم لیگ برتر
خلاصه دربی 90؛ پرسپولیس1-استقلال0 از هفته چهارم لیگ برتر

خلاصه دربی 90؛ پرسپولیس1-استقلال0 از هفته چهارم لیگ برتر

درمان افسردگی با طب سنتی
درمان افسردگی با طب سنتی

درمان افسردگی با طب سنتی

جایگاه فرزند دختر
جایگاه فرزند دختر

جایگاه فرزند دختر

رفع بوی بد عرق به روش طبیعی

رفع بوی بد عرق به روش طبیعی

اذیت کردن والدین چه پیامدهایی دارد؟
اذیت کردن والدین چه پیامدهایی دارد؟

اذیت کردن والدین چه پیامدهایی دارد؟

بیرانوند پنالتی گرفت، حسینی گل به خودی زد/پیروزی پرسپولیس در دربی با تعویض طلایی کالدرون
بیرانوند پنالتی گرفت، حسینی گل به خودی زد/پیروزی پرسپولیس در دربی با تعویض طلایی کالدرون

بیرانوند پنالتی گرفت، حسینی گل به خودی زد/پیروزی پرسپولیس در دربی با تعویض طلایی کالدرون

مشخصات افراد حسود
مشخصات افراد حسود

مشخصات افراد حسود

آشنایی با مسکن های طبیعی
آشنایی با مسکن های طبیعی

آشنایی با مسکن های طبیعی

انواع دمنوش های گیاهی
انواع دمنوش های گیاهی

انواع دمنوش های گیاهی

5 راه پیشگیری از استرس رفتن به مدرسه
5 راه پیشگیری از استرس رفتن به مدرسه

5 راه پیشگیری از استرس رفتن به مدرسه

هفت قانون برای یادگیری آسان زبان انگلیسی
هفت قانون برای یادگیری آسان زبان انگلیسی

هفت قانون برای یادگیری آسان زبان انگلیسی

اطلاعاتی راجع به فواید و مضرات طب سوزنی
اطلاعاتی راجع به فواید و مضرات طب سوزنی

اطلاعاتی راجع به فواید و مضرات طب سوزنی

هوشمندانه تر درس بخوانید!

هوشمندانه تر درس بخوانید!

4 خطر تهدید کننده ساختار خانواده
4 خطر تهدید کننده ساختار خانواده

4 خطر تهدید کننده ساختار خانواده

عطر زدن زن
عطر زدن زن

عطر زدن زن

راهکارهای درمانی یبوست
راهکارهای درمانی یبوست

راهکارهای درمانی یبوست

حفظ اعتدال در محبت به کودک
حفظ اعتدال در محبت به کودک

حفظ اعتدال در محبت به کودک

مقدمات نماز

مقدمات نماز

بررسی علل اهمال کاری
بررسی علل اهمال کاری

بررسی علل اهمال کاری

چرا دختران زودتر به سن تکلیف می رسند؟
چرا دختران زودتر به سن تکلیف می رسند؟

چرا دختران زودتر به سن تکلیف می رسند؟