0
ویژه نامه ها

آشنایی با سه هورمون مهم در بدن انسان

پرولاکتین، اکسی توسین و ریلاکسین سه هورمون مهم در بدن انسان هستند که هر کدام دارای کارکردهای خاص خود می باشند. با ما همراه باشید تا با کارکردهای این سه هورمون بیشتر آشنا شوید.
آشنایی با سه هورمون مهم در بدن انسان
پرولاکتین، تولید شیر را تحریک می کند و وجود آن برای ترشح شیر لازم است.
 

پرولاکتین

این هورمون تحت تأثیر عامل آزادکننده پرولاکتین هیپوتالاموس (RRE) از هیپوفیز پیشین ترشح می شود. غلظت آن در زنان ۲۰ نانوگرم در میلی لیتر و در مردان ۱۵ نانوگرم در میلی لیتر است. در دوران سه ماهه دوم بارداری، سطح آن در خون زنان به شدت افزایش می یابد و به ۱۰۰ تا ۳۰۰ نانوگرم در میلی لیتر می رسد و پس از زایمان، غلظت آن کاهش می یابد.
 
در جنس مرد، نقش پرولاکتین به طور کامل مشخص نشده است. افزایش آن در مردان با کاهش شهوت و نعوظ بروز می کند و باعث سردی میل جنسی، عقیمی و ناتوانی جنسی می شود. براساس برخی از مطالعات، افزایش ترشح این هورمون (هیپر پرولاکتینمی) در ۸ درصد مردان با سردی جنسی و در ۵ درصد مردان با عقیمی همراه بوده است. با افزایش آن، سطح LH و FSH در مردان کاهش می یابد و میزان تستوسترون سرم پایین می مانده و ممکن است به کوچک شدن بیضه ها بینجامد.
 
در جنس زن، پرولاکتین دارای وظایف اساسی است، از جمله:
 
رفتار مادرانه
پرولاکتین، رفتار مادرانه را شکل می دهد از آنجا که در جریان شیر دادن، مقادیر زیادی از این هورمون ترشح می شود، ممکن است این پدیده با تأثیر مستقیم بر روی مغز، یک اثر تسهیل کننده برای رفتار مادری در برداشته باشد. این هورمون، موجب برقراری عمل خوابیدن روی تخم ها در کبوتر می شود.

تزریق پرولاکتین به موش های جوان، آنان را به کار لانه سازی وامی دارد اگر چه دارای نوزاد نباشند. از آن سوی، برداشتن هیپوفیز موش ها پس از زایمان، علاقه آنها را به نوزدان کم می کند. از این رو، این هورمون، هورمون «محبت مادری» نامیده شده است و اینکه برخی از روان شناسان در غریزه مادری انسان تردید کرده اند و آدمی را فاقد غریزه مادری دانسته اند، درست به نظر نمی رسد و مبنای علمی استواری ندارد. این نظر که «زن دارای دو دسته هورمون است: هورمون های جنسی و هورمون های مادری.
 
قبل از تولد کودک، هورمون های جنسی، بیشتر از هورمون های مادری در بدن مادر ترشح می شود، پس از تولد کودک، تولید هورمون های مادری بیشتر از هورمو نهای جنسی است» صحیح تر است و براساس شواهد و تجربیات (به ویژه در حیوانات که در راستای نجات فرزندان خود و نگهداری از آنها از جانشان مایه می گذارند وحیاتشان را در خطر می افکنند) تأیید می گردد. نمونه های فراوانی از ایثارگری های مادرانه در نوع انسان نیز مشاهده می شود. و روشنی آن به حدی است که جای هیچ تردیدی باقی نمی گذارد.
 
شیردهی
پرولاکتین، تولید شیر را تحریک می کند و وجود آن برای ترشح شیر لازم است. کمبود این هورمون با ناتوانی در شیر دادن بروز می یابد. همراه با تحریک پستان در جریان شیر دادن نوزاد، ترشح پرولاکتین افزایش می یابد. در پرندگانی مانند کبوتر طوقی، پرولاکتین، موجب ترشح شیر چینه دانی می شود و در غذا دادن به جوجه ها نقش دارد.
 
مغز و تخمدان ها
در پایان دوران بارداری که ترشح پرولاکتین به حداکثر می رسد و نیز در دوره شیردهی ممکن است ۶۰ تا ۸۰ درصد هیپوفیز پیشین را سلول های ترشح کننده پرولاکتین تشکیل دهند. در شرایط معمولی، هیپوتالاموس، یک یا چند هورمون ترشح می کند که مهمترین آنها «دوپامین» است و از طریق سیستم باب به هیپوفیز می رسند و آزاد شدن پرولاکتین را به داخل خون مهار می کند. قطع ساقه هیپوفیز به افزایش این هورمون در خون می انجامد.
 
هورمون پرولاکتین،؛ اثر ضد گونادی نیز دارد. تا زمانی که شیردهی مادر ادامه یابد، به طور معمول، تخمک گذاری و حاملگی جدید روی نمی دهد.
 
افزایش پرولاکتین
در افزایش ترشح پرولاکتین، عواملی دخالت دارند؛ افزایش متوسط مقاربت در زنان و مصرف استروژن با دوز بالا از آن جمله اند. ولی مهمترین علت افزایش غلظت سرم (بیش از حد نرمال) این هورمون پرکاری و تومور هیپوفیز است. ۶۵ درصد این تومورها با هیپر پرولاکتینمی همراه است. در زنان افزایش پرولاکتین پلاسما (فراتر از حد معمول) به قطع قاعدگی (آمنوره)، تولید شیر بدون زایمان (گالاکتوره)، نازایی قاعدگی های نامنظم و بدون تخمک گذاری منجر می گردد که در صورت عدم درمان، خطر کاهش غلظت استخوان و پوکی آن افزایش می یابد.
 

اکسی توسین

این هورمون از بخش پسین هیپوفیز ترشح می شود و در مردان، عمل چندان شناخته شده ای ندارد و احتمال می رود در انقباض لوله های منی ساز بیضه و تخلیه آنها مؤثر باشد. ولی در زنان، اکسی توسین، واجد اهمیت است و مانند دیگر هورمون های زنانه، سطح پلاسمایی آن نوسان دارد.
 
در زنان سالم، غلظت اکسی توسین پلاسما در نیمه سیکل قاعدگی بیشتر می شود و از میزان ۱ میلی یونیت در میلی لیتر در پیش از تخمک گذاری به ۲ تا ۴ میلی یونیت در میلی لیتر هنگام تخمک گذاری افزایش می یابد. در هنگام زایمان، این هورمون به چند میکرویونیت در میلی لیتر می رسد و سبب انقباض ماهیچه های رحم و کمک به زایمان می شود. این ماده، امروزه برای وضع حمل سریع ، تحریک زایمان، کنترل خونریزی بعد از سقط ناقص و کورتاژ و درمان اختلالات خروج شیر، استفاده بالینی دارد.
 
این هورمون پس از زایمان با انقباض ماهیچه های صاف پستان به خروج شیر از آنها می انجامد. اثر آن در بیرون راندن شیر ۱۰۰ برابر قوی تر از هورمون «وازوپرسین» است. در جریان مکیدن پستان، سطح اکسی توسین پلاسمای مادر متغیر می نماید و به طور معمول حدود ۵ تا ۱۰ میلی یونیت در میلی لیتر است. نیمه عمر این هورمون در پلاسما حدود ۳ تا ۵ دقیقه می باشد.
 
تحریک جنسی در جریان مقاربت، اکسی توسین آزاد می کند و به نظر می رسد این هورمون بر رحم اثر می گذارد و موجبات تسهیل انتقال منی (اسپرم ها) را به سوی لوله های رحمی فراهم می آورد.
 

ریلاکسین

این هورمون را جسم زرد در دوره آبستنی از تخمدان ها ترشح می کند و عمل آن، نرم سازی گردن رحم و شل کردن رباط های سمفیز پوبیس (ارتفاق عانه) برای آسان ساختن زایمان است.

منبع: کتاب زن. سیدهادی حسینی و علی احمد راسخ . صص 101-106، انتشارات امیرکبیر. سوم. 1387.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
هدفمندی تورم!
هدفمندی تورم!

هدفمندی تورم!

تحریم‌های آمریکایی ضد ده‌ها نفتکش به دلیل صادرات نفت به ونزوئلا
تحریم‌های آمریکایی ضد ده‌ها نفتکش به دلیل صادرات نفت به ونزوئلا

تحریم‌های آمریکایی ضد ده‌ها نفتکش به دلیل صادرات نفت به ونزوئلا

روحانی: اطلاع‌رسانی هدفمند جایگزین هشدارهای یکسویه درباره کرونا شود
روحانی: اطلاع‌رسانی هدفمند جایگزین هشدارهای یکسویه درباره کرونا شود

روحانی: اطلاع‌رسانی هدفمند جایگزین هشدارهای یکسویه درباره کرونا شود

گزارش جدید آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره ذخائر اورانیوم غنی‌شده ایران
گزارش جدید آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره ذخائر اورانیوم غنی‌شده ایران

گزارش جدید آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره ذخائر اورانیوم غنی‌شده ایران

ارسال اساسنامه اصلاح شده فدراسیون فوتبال به فیفا
ارسال اساسنامه اصلاح شده فدراسیون فوتبال به فیفا

ارسال اساسنامه اصلاح شده فدراسیون فوتبال به فیفا

راجع به هیدرونفروز در نوزادان چه میدانید؟
راجع به هیدرونفروز در نوزادان چه میدانید؟

راجع به هیدرونفروز در نوزادان چه میدانید؟

مسمومیت سالمونلا،علائم و درمان آن
مسمومیت سالمونلا،علائم و درمان آن

مسمومیت سالمونلا،علائم و درمان آن

نظریه توقیفی بودن ترتیب سوره‌ ها
نظریه توقیفی بودن ترتیب سوره‌ ها

نظریه توقیفی بودن ترتیب سوره‌ ها

مسئله ارتباط انسان با خدا
مسئله ارتباط انسان با خدا

مسئله ارتباط انسان با خدا

کم وزنی نوزاد و مشکلات آن
کم وزنی نوزاد و مشکلات آن

کم وزنی نوزاد و مشکلات آن

تناسب سوره‌ های هم جوار
تناسب سوره‌ های هم جوار

تناسب سوره‌ های هم جوار

تشخیص ارتباط سوره ‌های هم جوار
تشخیص ارتباط سوره ‌های هم جوار

تشخیص ارتباط سوره ‌های هم جوار

بررسی و نقادی آیات و روایات قرآن
بررسی و نقادی آیات و روایات قرآن

بررسی و نقادی آیات و روایات قرآن

بررسی سوره «قلم»
بررسی سوره «قلم»

بررسی سوره «قلم»

راجع به فشار خون بالا در نوزادان چه میدانید؟
راجع به فشار خون بالا در نوزادان چه میدانید؟

راجع به فشار خون بالا در نوزادان چه میدانید؟

قرعه‌کشی فروش فوق‌العاده ایران خودرو فردا انجام می شود/ آغاز پیش‌فروش ۱۲ محصول ایران خودرو از ۱۸ خرداد
قرعه‌کشی فروش فوق‌العاده ایران خودرو فردا انجام می شود/ آغاز پیش‌فروش ۱۲ محصول ایران خودرو از ۱۸ خرداد

قرعه‌کشی فروش فوق‌العاده ایران خودرو فردا انجام می شود/ آغاز پیش‌فروش ۱۲ محصول ایران خودرو از ۱۸ خرداد

آشنایی با فواید و مضرات نارنج
آشنایی با فواید و مضرات نارنج

آشنایی با فواید و مضرات نارنج

سخنگوی وزارت خارجه به اظهارات مداخله‌جویانه مقامات فرانسوی واکنش نشان داد
سخنگوی وزارت خارجه به اظهارات مداخله‌جویانه مقامات فرانسوی واکنش نشان داد

سخنگوی وزارت خارجه به اظهارات مداخله‌جویانه مقامات فرانسوی واکنش نشان داد

از خواص و مضرات نارنگی چه می دانید؟
از خواص و مضرات نارنگی چه می دانید؟

از خواص و مضرات نارنگی چه می دانید؟

سرکنسولگری ایران در بصره: مقامات عراقی علت غرق شدن شناور بهبهان را اعلام کنند
سرکنسولگری ایران در بصره: مقامات عراقی علت غرق شدن شناور بهبهان را اعلام کنند

سرکنسولگری ایران در بصره: مقامات عراقی علت غرق شدن شناور بهبهان را اعلام کنند

واکنش ظریف به اظهارات ترامپ درباره توافق با ایران
واکنش ظریف به اظهارات ترامپ درباره توافق با ایران

واکنش ظریف به اظهارات ترامپ درباره توافق با ایران