مچنين برادر در عالم اعتبار اسلامي از برادر خود ارث مي‏برد ، نه بدين جهت كه برادر طبيعي او ، يعني متولد از پدر يا از مادر و يا از پدر و مادر او است ، تا برادر ولد زنا هم از پدرش ارث ببرد ، چون برادر طبيعي او است بلكه از اين جهت ارث مي‏برد كه در عالم اعتبار اسلامي برادر شناخته شده است .

اخوت نيز يك معنايي است كه هم مي‏تواند طبيعي باشد و هم اعتباري .

و اخوت طبيعي در شرايع و قوانين هيچ اثري ندارد ، و قوانين به صرف اينكه دو انسان داراي يك پدر و يا يك مادر و يا يك پدر و مادر باشند ارتباطي بين اين دو از نظر قانون نمي‏بيند ، ولي اخوت اعتباري در اسلام آثاري اعتباري دارد .

و اخوت در اسلام عبارت است از نسبتي كه بين دو نفر برقرار است ، و در نكاح و ارث آثاري دارد ، حال چه اينكه اخوت طبيعي باشد و چه رضاعي كه البته اخوت رضاعي آثاري در مساله ازدواج دارد ولي در ارث ندارد - و چه اخوت ديني كه آثاري اجتماعي دارد ، و در نكاح و ارث اثر ندارد .

و به زودي كلامي از امام صادق (عليه‏السلام‏) در باره حقوق اخوت ديني خواهد آمد كه فرموده : مؤمن برادر مؤمن و چشم او و راهنماي او است ، به او خيانت نمي‏كند ، و ستم بر او روا نمي‏دارد و او را فريب نمي‏دهد ، و اگر وعده‏اي به او داد خلف وعده نمي‏كند  . و اين معنا بر بعضي از مفسرين مخفي مانده و اطلاق اخوت در آيه را در باره مؤمنين ، اطلاقي مجازي و از باب استعاره گرفته و گفته‏اند : شركت دو نفر در داشتن ايمان ، شبيه است به شركت آن دو در اصل تولد ، براي اينكه هم تولد ، اصلي است براي بقاء ، چون منشا حيات است ، و هم ايمان منشاي است براي بقاء ابدي در بهشت .

بعضي هم گفته‏اند : اين اخوت از باب تشبيه بليغ است ، از اين حيث كه مؤمنين همه به يك ريشه منسوبند آن هم ايمان است ، كه باعث بقاء ابدي است . 
هر چه مسخره‏شونده مقدّس‏تر باشد، استهزاى او خطرناك‏تر است. در قرآن مى‏خوانيم: «اَباللّه و آياته و رَسولِه كُنتم تَستهزؤن»(202) آيا خدا و آيات و رسول او را مسخره مى‏كنيد.
 پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله روز فتح مكه همه مشركان را بخشيد، جز كسانى كه كارشان هجو و تمسخر بود.
 در حديث مى‏خوانيم: ذليل كردن بنده مؤمنِ خدا، به منزله اعلان جنگ با خداست.(203) با توجّه به آيات و روايات، عواقب بدى در كمين مسخره‏كنندگان است، از جمله:
 الف: در سوره مطففين مى‏خوانيم: كسانى كه در دنيا مؤمنان را با لبخند و غمزه و فكاهى تحقير كردند، در قيامت مورد تحقير و خنده بهشتيان قرار خواهند گرفت. «فاليوم الّذين آمنوا من الكفّار يَضحَكون»(204)

 ب: گاهى كيفر مسخره‏كنندگان، مسخره شدن در همين دنيا است. «ان تَسخروا منّا فانّا نَسخرُ منكم كما تَسخرون»(205)

 ج: روز قيامت براى مسخره كنندگان روز حسرت بزرگى است. «يا حَسرَةً على العِباد ما يأتيهم من رسولٍ الاّ كانوا به يَستهزؤن»(206)

 د: در حديث مى‏خوانيم: مسخره كننده با بدترين وضع جان مى‏دهد. «ماتَ بِشَرّ مَيتَة»(207)

 ه : امام صادق عليه السلام فرمود: كسى كه بر مؤمنان طعنه مى‏زند يا كلامشان را ردّ مى‏كند، خدا را ردّ كرده است.(208) * يكى از كارهاى مبارك رسول خدا صلى الله عليه وآله تغيير نام افراد و مناطقى بود كه داراى نامى زشت بودند.(209) زيرا نام‏هاى بد، وسيله‏اى براى تمسخر و تحقير مى‏شوند.
 * عقيل برادر حضرت على عليه السلام بر معاويه وارد شد، معاويه براى تحقير او گفت: درود بر كسى كه عمويش ابولهب لعنت شده قرآن است! عقيل نيز فورى پاسخ داد: درود بر كسى كه عمّه او «حمّالة الحطب» است. (يعنى زن ابولهب كه دختر عمّه معاويه بود)(210)192) كتاب العين.
193) لسان العرب.
194) بقره، 160.
195) همزه، 1 - 2.
196) غافر، 83.
197) فصّلت، 15.
198) هود، 27.
199) توبه، 58.
200) بقره، 67.
201) مستدرك، ج‏9، ص‏105.
202) توبه، 65.
203) وسائل‏الشيعه، ج‏12، ص‏270.
204) مطففين، 34
205) هود، 38.
206) يس، 30.
207) بحار، ج‏72، ص‏145.
208) وسائل‏الشيعه، ج 12، ص‏270.
209) اسد الغابة ج‏3، ص‏76 و ج‏4، ص‏362.
210) بحار، ج‏42، ص‏112 ؛ الغارات، ج‏2، ص‏380.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:235.txt">آيه 12 و معني </a><a class="text" href="w:text:236.txt">نكته هاي آيه 12</a><a class="text" href="w:text:237.txt">پيام هاي آيه 12</a><a class="text" href="w:text:238.txt"> اقسام سوء ظن‏(آيه 12)</a><a class="text" href="w:text:239.txt"> غيبت چيست؟(آيه 12)</a><a class="text" href="w:text:240.txt"> غيبت در روايات‏ (آيه 12)</a><a class="text" href="w:text:241.txt"> جبران غيبت‏ (آيه 12)</a><a class="text" href="w:text:242.txt">موارد جواز غيبت (آيه 12)</a><a class="text" href="w:text:243.txt"> خطرات غيبت‏ (آيه 12)</a><a class="text" href="w:text:244.txt"> انواع غيبت‏ (آيه 12)</a><a class="text" href="w:text:245.txt"> آثار غيبت‏ (آيه 12)</a><a class="text" href="w:text:246.txt"> انگيزه وريشه‏هاى غيبت‏ (آيه 12)</a><a class="text" href="w:text:247.txt"> شنيدن غيبت‏ (آيه 12)</a><a class="text" href="w:text:248.txt"> شيوه‏هاى ترك غيبت‏ (آيه 12)</a><a class="text" href="w:text:249.txt">تذكّرات‏ (آيه 12)</a><a class="text" href="w:text:250.txt">پي نوشت بخش آيه 12</a></body></html>«يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ اجْتَنِبُواْ كَثِيراً مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُواْ وَلَا يَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضاً أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُواْ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَّحِيمٌ‏» (12)
 اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! از بسيارى از گمان‏ها دورى كنيد، زيرا بعضى گمان‏ها گناه است. (و در كار ديگران) تجسّس نكنيد و بعضى از شما ديگرى را غيبت نكند، آيا هيچ يك از شما دوست دارد كه گوشت برادر مرده خود را بخورد! پس آن را ناپسند مى‏دانيد و از خداوند پروا كنيد، همانا خداوند توبه‏پذير مهربان است. در قرآن نسبت به حسن ظن سفارش شده است، ولى از گمان بد نسبت به مسلمين نهى گرديده است. مثلاً در سوره نور مى‏خوانيم: «لولا اِذ سَمِعتُموه ظَنّ المؤمنونَ و المؤمنات باَنفسِهم خَيراً»(211) چرا درباره بعضى شنيده‏ها حسن ظن نداريد؟
 همان‏گونه كه در آيه نهم اين سوره براى امنيّت و حفظ جان مردم، همه مسلمانان را مسئول مبارزه با ياغى دانست، اين آيه نيز براى امنيّت و حفظ آبروى مردم سوءظن، تجسّس و غيبت را حرام كرده است.
 امروز تمام حقوق‏دانان جهان از حقوق بشر حرف مى‏زنند، ولى اسلام به هزاران مسئله توجّه دارد كه حقوقدانان از آن غافلند. چنانكه غيبت را ضربه به حقوق بشرى مى‏داند.
 هيچ گناهى مثل غيبت به درّندگى بى‏رحمانه تشبيه نشده است. آرى، گرگ نيز نسبت به گرگ اين كار را نمى‏كند!
 و ليس الذِّئبُ ياكل لَحمَ ذِئب‏
و يَأكلُ بَعضُنا بَعضاً عَيانا
 سؤال: چرا به خاطر يك لحظه غيبت كردن، عبادات چند ساله انسان محو مى‏شود؟ آيا اين نوع كيفر عادلانه است؟
 پاسخ: همان گونه كه غيبت كننده در يك لحظه با غيبت آبروئى كه سال‏ها بدست آمده را مى‏ريزد، خداوند هم عباداتى كه او سال‏ها بدست آورده را از بين مى‏برد.
 بنابراين محو عبادات چند ساله، يك كيفر عادلانه و به اصطلاح مقابله به مثل است. 1- ايمان همراه با تعهّد است و هر كس ايمان دارد بايد از