هم مي شود که قرآني ويژه حضرت زهرا عليهاالسلام وجود داشته است ، همچنان که از «مصحف عبدالله بن مسعود» و «مصحف عايشه» و يا «مصحف ابي بن کعب» برمي آيد، ولي همان طور که بررسي کرديم ، پندار مزبور زدوده شد و فهميديم مصحف ، منحصر در قرآن نيست.
همچنين گفتيم اين کتاب دربردارنده هيچ آيه اي نيست ؛ لذا به معناي قرآن يا در موضوع قرآني نيست.
نيز در ضمن سخنان گذشته اشاره شد اين کتاب توسط آن حضرت ، يا املاء نشده و از اين رو به آن «مصحف فاطمه» گفته اند که هديه اي الهي به ايشان بوده است.
بنابراين نويسنده يا گوينده اين سخنان کيست؟ اگر محتواي اين مصحف ، قرآن نيست ، چه چيز در آن يافت مي شود؟ حجم اين کتاب چقدر است؟.

نويسنده مصحف
روايات بسياري وجود دارد که در آن ، حضرت علي عليه السلام به عنوان نگارنده مصحف معرفي شده ؛ از جمله امام صادق عليه السلام در جواب سوال «حماد بن عثمان» مبني بر اين که نويسنده مصحف کيست ، مي فرمايد: «فجعل اميرالمومنين يکتب کلما سمع حتي اثبت من ذلک مصحفا ؛ امير مومنان هر چه را مي شنيد، مي نوشت ، تا اين که به صورت کتابي در آمد» اما ابن رستم طبري در دلائل الامامه روايتي نقل مي کند که : مصحف فاطمه ، از آسمان ، مکتوب نازل شد و املايي نبود تا امام علي کاتب و نگارنده باشد؛ اما مي بايست گفت :
1- نزول مصحف ، نه به معناي فرستادن مصحف و کتاب است ، بلکه گفتن محتوا و پيام است ، و مانعي ندارد امام علي در هنگام نزول فرشتگان حاضر بوده و مطالب را بنويسد. گرچه اين توجيه بسيار بعيد مي نمايد.
2- شايد تنها راه حل ، نپذيرفتن روايت طبري باشد؛ زيرا سند آن ضعيف است.
ميان راويان «جعفر بن محمد بن مالک فزاري» است که «نجاشي» وي را ضعيف در حديث و فاسدالمذهب و الروايه مي داند. ديگران نيز ويرا تخطئه کرده اند.

املاءکننده و گوينده احاديث

1- الله
برخي گفته اند گوينده سخنان موجود در مصحف ، خداوند است.
امام صادق عليه السلام مي فرمايد: «انما هو شيئ املاها الله و اوحي اليها؛ مصحف فاطمه نزد ماست و خداوند آن سخنان را گفته و بر حضرت فاطمه الهام کرده است». عبارت «املاها الله» احتمالا اشتباه ناسخ باشد و درست «املاه الله» است که ضمير به «شيئ» برمي گردد ؛ يعني خدا آن را فرموده است ، يا مي توان گفت «املاها عليهاالله» بوده که مفعول «ضمير غايب مذکر) و حرف جر (علي) حذف شده ، ضمير دوم (ها) به فعل (املا) چسبيده است اما اين توجيه مشکل است و احتمال نخست ترجيح دارد. اين گونه الهام براي مادر حضرت موسي نيز وجود داشته ، در سوره قصص ، آيه 7 آمده است : «و اوحينا الي ام موسي ؛ به مادر موسي الهام کرديم».

2- فرشته (ملک)
بعضي معتقدند اين سخنان از فرشته اي است.
اين احتمال در حديثي به نقل از امام صادق عليه السلام گفته شده است : «فارسل الله اليها ملکا يسلي غمها و يحدثها».

3- جبرئيل
در صحيحه ابوعبيده از امام صادق عليه السلام است که سخنان از آن جبرئيل است : «و کان جبرئيل ياتيها فيحسن عزائها علي ابيها و يطيب نفسها و يخبرها عن ابيها و مکانه و يخبرها بما يکون بعدها في ذريتها».

4- رسول خدا
امام حسين عليه السلام مي گويد: «و عندنا مصحف فاطمه ، اما والله مافيه حرف من القرآن و لکنه املائرسول الله و خط علي عليه السلام ؛ مصحف فاطمه نزد ما است.
به خدا سوگند! يک حرف از قرآن در آن نيست.
سخنان اين مصحف از آن رسول الله و خط علي عليه السلام است». بنابراين حديث ، گوينده سخنان اين مصحف ، رسول الله (فرستاده خدا) است.
علامه مجلسي در ذيل اين حديث مي گويد: مقصود از فرستاده خدا، جبرئيل است.
همچنان که در آيات بسياري ، به ملائکه ، رسولان خدا گفته شده است.
چه بگوييم سخنان اين مصحف از خداست يا جبرئيل ، تفاوتي ندارد؛ زيرا خداوند به واسطه جبرئيل ، اين احاديث را گفته ؛ ولي نمي توانيم معتقد باشيم مقصود از «رسول الله» پيامبر اسلام است ؛ زيرا روايات بسياري تصريح دارد سخنان اين مصحف پس از وفات رسول الله صلي الله عليه و اله و در تسلاي وفات آن حضرت ، براي حضرت فاطمه عليهاالسلام گفته شد. گو اين که احتمال دارد حضرت فاطمه عليهاالسلام 2 مصحف داشته که يکي سخنان رسول الله و ديگري سخنان جبرئيل بوده.
يا ممکن است بگوييم مصحف فاطمه ، يک کتاب بيشتر نبوده که شامل 2بخش سخنان رسول الله و سخنان جبرئيل بوده است.
سيد محسن امين در کتاب ارزشمند اعيان الشيعه معتقد به گفتار نخست است.
آنچه اين گفته را درست تر مي نمايد، اين است که حضرت داراي 2کتاب ديگر، يکي در اخلاق و ديگري در تشريع است.
پس مي توان گفت مصحف فاطمه ، به املاي رسول الله بوده ، بويژه رواياتي که مي گويد جبرئيل املاء کرده ، احکام شرعي را نگفته است.
پس اگر حضرت فاطمه عليهاالسلام کتابي در احکام شرعي داشته ، روشن مي شود رسول الله آن را بدو آموخته و گفته است.
پس از اين که دانستيم سخنان اين مصحف از پروردگار به واسطه جبرئيل و نويسنده آن امام علي عليه السلام است ، اين پرسش پيش مي آيد که چرا به حضرت فاطمه عليهاالسلام منسوب شده است؟ به رغم آن که حضرت نه گوينده و نه نگارنده آن است ! در پاسخ بايد گفت : اين سخنان براي حضرت فاطمه و براي تسلاي خاطر او نازل شد، از اين رو مصحف ، منسوب به حضرت فاطمه است.
نظير اين امر در انتساب تورات به حضرت موسي عليه السلام و انجيل به حضرت عيسي عليه السلام و زبور به داوود عليه السلام ديده مي شود همچنان که در قرآن مي خوانيم : «صحف ابراهيم و موسي». با اين که اين مصاحف از آن خداست ، اما چون بر پيامبري نازل مي شد، به نام او خوانده مي شد.

محتواي مصحف فاطمه عليهاالسلام
روايات مختلفي درباره محتواي مصحف فاطمه عليهاالسلام وجود دارد؛ برخي از اين روايات مطالبي را نفي و بعضي ديگر مطالبي را اثبات مي کند که از اين قرار است :

محتواي نفي شده
روايات اهل بيت مي گويد: مصحف فاطمه عليهاالسلام مشتمل بر2 امر نيست ؛ يکي قرآن و ديگري احکام شرعي.
اين روايات با تعبيرهاي زير آمده است : قرآن نيست (ماهوقرآن) ؛ گمان نمي کنم قرآن باشد (ما ازعم انه قرآن) ؛ چيزي از قرآن در آن نيست (ليس فيه شي ئ من القرآن) ؛ چيزي از کتاب الله در آن نيست (مافيه شي من کتاب الله) آيه اي از کتاب الله در آن نيست (ما فيه آيه من کتاب الله) ؛ حرفي از قرآن در آن نيست (مافيه حرف من القرآن) و يک حرف از قرآن موجود در آن نيست (مافيه من قرآنکم حرف واحد) علامه مجلسي در بحارالانوار به نقل از کتاب خطي جوامع الفوائد حديثي را به نقل از ابوبصير چنين نقل مي کند: امام صادق عليه السلام اين آيه را چنين خواند: «سئل سائل بعذاب واقع للکافرين (بولايه علي) ليس له دافع». آن گاه امام فرمود: در مصحف فاطمه چنين است» اما بايد گفت اين حديث معتبر نبوده ، محمدبن سليمان ديلمي در سند آن است که حديث وي را ضعيف شمرده اند. چنان که با روايات بسياري که مي گويد مصحف فاطمه هيچ آيه و يا حتي حرفي از قرآن در بر ندارد، ناهمگون است.
علت نپذيرفتن اين روايت از آن رو نيست که دلالت بر تحريف قرآن مي کند؛ زيرا چنين دلالتي ندارد