ل(علیه السلام) با آن حضرت(سلام الله علیها) سخن گفته است.18
به نظر مى‏رسد در توجيه اين ناسازگارى بايد گفت، فاطمه زهرا(سلام الله علیها) يك مصحف داشت. بخشى از اين كتاب را به مطالب دريافتى از پدرش اختصاص داده بود و بخشى ديگر را به مطالب جبرئيل(علیه السلام).

امكان نزول جبرئيل بر فاطمه(سلام الله علیها)
اشكال ديگر روايات دسته اخير، قطع وحى پس از رسول اكرم( صلّی الله علیه و آله و سلّم ) است؛ به عبارت ديگر، ما مسلمانان معتقديم پيامبر اكرم( صلّی الله علیه و آله و سلّم ) خاتم انبيا بوده، بعد از وفات آن حضرت( صلّی الله علیه و آله و سلّم ) ارتباط ميان زمين و آسمان قطع و وحى منقطع گشته است. بنابراين، چگونه فرشته بر حضرت زهرا(سلام الله علیها) نازل مى‏شد و با آن بزرگوار گفت و گو مى‏كرد.
در پاسخ بدين اشكال بايد گفت، طبق آيات قرآنى، نزول فرشته الاهى و ارتباط خداوند با غير پيامبران از طريق فرشتگان و وحى امكان‏پذير است؛ چنان كه آيات بسيار از ارتباط فرشته با حضرت مريم(سلام الله علیها) سخن مى‏گويد19 و خداوند ارتباط خود با مادر حضرت موسى(علیه السّلام) را وحى مى‏خواند.20 و وقتى امكان اين ارتباط با زنانى چون مادر موسى(علیه السّلام) و حضرت مريم(سلام الله علیها) پذيرفته شد، امكان و وقوع آن درباره حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیها) كه از سوى پيامبر اكرم( صلّی الله علیه و آله و سلّم ) سرور همه زنان در همه زمان‏ها معرفى شده، به طريق اولى پذيرفتنى مى‏نمايد. منظور از انقطاع وحى و قطع ارتباط زمين و آسمان بعد از پيامبراكرم( صلّی الله علیه و آله و سلّم ) قطع ارتباط ميان خداوند و فردى به عنوان پيامبر و مأمور ابلاغ است نه عدم امكان ارتباط زمينيان با خداوند و فرشتگان. بر اساس روايات شيعه، نوعى ارتباط ميان امامان معصوم(علیه السّلام) و خداوند وجود دارد.21 در روايات اهل سنت نيز بعضى از افراد «مُحَدَّث» معرفى شده‏اند. «محدّث» يعنى كسى كه با فرشتگان الاهى نوعى ارتباط دارد و از آن‏ها حديث دريافت مى‏كند.22

مصحف نزد چه كسى است؟
روايات شيعه نشان مى‏دهد اين مصحف در زمان‏هاى مختلف نزد امامان معصوم - عليهم السلام - بوده، از امامى به امام ديگر رسيده و جز آن بزرگان كسى بدان دسترسى نداشته است. بر اساس اين روايات، امامان با استفاده از آن حوادثى را پيشگويى و احكامى را بيان كرده‏اند.23
تذكر
كتاب‏هايى كه اخيراً با عنوان «صحيفة الزهرا عليها السلام» منتشر شده،24 با «مصحف فاطمة(سلام الله علیها)» تفاوت دارد؛ زيرا در اين كتاب‏ها عمدتاً دعاهاى منسوب به آن حضرت(سلام الله علیها) به چشم مى‏خورد نه آنچه روايات درباره مصحف فاطمه گفته‏اند.

پی نوشت ها:

1. تدوين السنة الشريفه، سيد محمدرضا حسينى جلالى، ص 76.
2. صحيفة الزهرا(سلام الله علیها)، اسعد عبود، ص 58 - 56.
3. سيرة الائمة الاثنى عشر، سيد هاشم معروف الحسنى، ج 1، ص 98 و 99.
4. بحارالانوار، محمدباقر مجلسى، ج 26، ص 48 - 38.
5. همان، ص 38 و 39.
6. همان، ص 43.
7. همان، ص 41.
8. همان، ص 44.
9. تدوين السنة الشريفه، ص 77.
10. بحارالانوار، ص 37.
11. همان.
12. همان، ص 44.
13. همان، ص 39.
14. همان، ص 41 و 42 و 49.
15. همان، ص 39.
16. همان، ص 44 و 48.
17. همان، ص 42.
18. البته ميان اين روايات و روايت‏هايى كه مصحف را املاى رسول خدا( صلّی الله علیه و آله و سلّم ) مى‏داند، نوعى ناسازگارى مشاهده مى‏شود. آن روايات زمان نگارش مصحف را دوران حيات پيامبر اكرم( صلّی الله علیه و آله و سلّم ) مى‏داند و اين روايات بعد از وفات آن حضرت. براى رفع اين ناسازگارى، راه‏هاى گوناگون ارائه شده است:
1. منظور از رسول خدا در روايات دسته اول فرستاده خدا است نه پيامبر اكرم( صلّی الله علیه و آله و سلّم ). بنابراين، مى‏توان بر فرشته‏اى از فرشتگان الاهى نيز منطبق شود. (اعيان الشيعه، سيد محسن امين، ج 1، ص 311.( برخى از دانشمندان در نقد اين سخن گفته‏اند: اين توجيه نيكو مى‏نمايد؛ اما با موارد استعمال «رسول الله» ناسازگار است؛ زيرا «رسول الله» در متون اسلامى معمولاً به معناى پيامبر خدابه كار مى‏رود نه مطلق فرستاده خدا. (همان)
2. مى‏توان گفت حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیها) دو مصحف داشت. يكى از آن‏ها رهاورد املاى رسول خدا( صلّی الله علیه و آله و سلّم ) بود و ديگرى نتيجه سخنان جبرئيل (علیه السلام) با آن بانوى بزرگوار.(همان، ص 314)
اشكال اين توجيه آن است كه روايات از يك مصحف سخن گفته‏اند نه دو مصحف.
19. آل عمران42 :)3 و 43 و 45.
20. قصص7 :)28.
21. بحارالانوار، ج 26، ص 66 و 97.
22. اعيان الشيعه، ج 1، ص 314 و 315.
23. بحارالانوار، ص 48 - 38.
24. مانند صحيفة الزهراس)، تأليف اسعد عبود و صحيفة الزهرا(سلام الله علیها) تأليف جواد قيومى اصفهانى.سوال 2 : چگونه مي‏توان بين حديث معروف فاطمه زهرا(سلام الله علیها) كه مي‏فرمايند: «بهترين زن كسي است كه مردي او را نبيند و او مردي را نبيند» و انجام وظايف اجتماعي جمع كرد؟
جواب : پاسخ از آيت الله مكارم شيرازي
ممكن است در اين حديث اشاره به زناني باشد كه مسؤوليت خاصّي در جوامع نداشتند. لذا خود فاطمه زهرا(سلام الله علیها) هم، زماني كه احساس مسؤوليت فرمودند، هم به مسجد رفتند براي خطبه خواندن و هم براي كمك كردن به پدر بزرگوارشان - هنگامي كه پيشانيشان شكسته بود به ميدان جنگ احد رفتند؛ و دختران حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیها) هم در مواقع مختلف اقدام به خواندن خطبه كردند، در كربلا، در كوفه، در شام، در مدينه. مجموع اين‏ها نشان مي‏دهد، وقتي زنان مسؤوليتي بر عهده گرفتند، مي‏توانند در صحنه اجتماع ظاهر شوند؛ منتها با رعايت تمام جهات شرعي در اجتماع.پيشگفتار
شكر و سپاس بى منتها، خداوند منّان را، كه ما را آفريد و تمام امكانات سعادت بخش و نعمت هاى خوشبختى ، و اسباب و وسايل هدايت را در اختيار ما قرار داد.
و بهترين درود و تحيّت بر روان پاك اشرف مخلوقات ، پيامبر عظيم القدر اسلام ، و بر اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السلام ، خصوصا يگانه دخت خاتم پيغمبران ، سرور زنان دنيا و آخرت ، حضرت فاطمه زهراء سلام اللّه عليها.
و لعن و نفرين بر ظالمان و دشمنان ايشان ، كه در حقيقت دشمنان خدا و رسول هستند.
نوشتارى كه در اختيار شما خواننده محترم قرار گرفته ، گزيده اى از سخنان و زندگى سراسر آموزنده اوّلين مظلوم ستمديده اءهل بيت رسالت است ، كه پس از پدر تا آخر عمر از شدّت مصائب روحى و جسمى گريه و ناله مى كرد.
سوّمين معصومى كه آفرينش جهان هستى به بركت وجود مقدّس اوست ، همان طورى كه در حديث قدسى خطاب به رسول خدا صلّلى اللّه عليه و آله چنين آمده است :
((لَوْلاكَ لَما خَلَقْتُ الا فْلاكَ، وَلَوْلا عَلىُّ لَما خَلَقْتُكَ، وَلَوْلا فاطِمَةُ لَما خَلَقْتُكُما)).
يعنى ؛ اى محمّد! اگر تو نبودى ، جهان با اين عظمت را نمى آفريدم و اگر علىّ عليه السلام نبود، تو را نمى آفريدم و اگر فاطمه زهراء سلام اللّه عليها نمى بود، شماها را نمى آفريدم .
و ده ها آيه قرآن ، حديث قدسى و روايت در فضيلت و عظمت آن بانوى نمونه بشريّ