ی به ایفای نقش مادری پرادخت و مادری شهید پرور بود فرزندانی تربیت كرد كه همه رهبر، تاریخ ساز، رزمنده، روشنگر،افشاگر، او زنی است بظاهر چون زنان دیگر جامعه، ولی به تربیت نسلی پرداخت كه برای بشریت آبرو آفریدند.
فرزندانی كه حضرت فاطمه - سلام الله علیها - تربیت كرد كسانی بودند كه امر رهبری جامعه فردای او را بر عهده گرفتند، آنچه را كه فاطمه - سلام الله علیها - خود داشت و آنچه را كه از انبیاء گذشته از كانال پدر به میراث برده بود، و آنچه كه از قرآن بر پدرش و در خانه او نازل شده بود همه را به فرزندان خود به میراث داد و همه تعالیم را درباره شان عمل كرد و این مسأله ای است كه در تاریخ بشر همانند ندارد. و اینك كه قرنها از تاریخ فرزندداری حضرت فاطمه - سلام الله علیها - می گذرد، به زحمت قابل بررسی است كه او چگونه از عهده این وظیفه های سنگین، آن هم در آن شرایط بر آمد.
در مسیر مادری
حضرت فاطمه - سلام الله علیها - دختر بزرگ ترین رجال مذهبی و سیاسی زمان بود، برای او حضورها و موضعگیری هائی در رابطه با حیات خانوادگی ممكن و میسر بود و می توانست چون دیگر زنان نامدار از خانواده اشراف و سلاطین راهی توأم با ناز و تنعم را در پیش گیرد ولی او این چنین نكرد.
اوخود را در نظام تكوینی حیات قرار داد كه خداوند او را موجودی با احساس لطیف و با عاطفه و شور آفریده بود و متحمل و او این سرمایه را در راه ساختن، بعمل آوردن ورشد دادن فرزندان بكار برد. و سند ادعای من در این راه حسن و حسین و زینب و كلثوم اند، با آن برنامه درخشان شان.
او مادری موفق بود زیرا كه توانسته است به تربیت فرزندانی بپردازد كه همه رزمنده، دلیر و مجاهد فی سبیل الله باشند. كدام مادر است كه در طول حیات خود توانسته است فرزندانی چون حسن و حسین بپروراند؟ و كدام زن شجاعی را سراغ داریم كه دختر شجاع و قهرمانی چون زینب بپروراند؟
فرزندانش هر كدام الگوی كامل مادر و پدر در همه صفات اخلاقی و انسانی و هر كدام مجسمه فضیلت و پاكی و تقوا بودند و اگر از ما نمونه های مكتب معجزه آسای اسلام را بخواهند ناگزیر باید فرزندان حضرت فاطمه - سلام الله علیها - را معرفی كنیم و این ادعائی است كه در آن گزافه و انحرافی نیست، دوست و دشمن بدان اعتراف دارند - و مادری چون حضرت فاطمه - سلام الله علیها - موجد این اسوه هاست.
دیدگاههای حضرت فاطمه - سلام الله علیها -
موفقیت حضرت فاطمه - سلام الله علیها - را در مسیر مادی كه باید سرمشقی برای زنان جهان باشد مرهون دیدگاهی است كه این بانوی بزرگ اسلامی با استفاده از اندیشه اسلامی برای خود پدیدآورده و اتخاذ كرده است و ما را توان بررسی همه جانبه این دیدگاه نیست فقط با رعایت اختصار به چند نمونه آن اشاره می كنیم:
1 - در مورد خانواده:
خانواده از دیدگاه حضرت فاطمه - سلام الله علیها - كانونی مقدس است و میزان قداست آن بحدی است كه او دوست دارد تمام مدت عمر و اوقات خود رادر آن بگذارند و آن را سنگری محكم در جبهه كارزار جهانی بسازد.
همه چیز از خانواده آغاز می گردد، حتی سعادت یا بدبختی یك ملت در خانواده رقم می خورد و عزت و سعادت جامعه از آنجا منشأ می گیرد. هم چنین اگر با دیدی وسیع تر نگریسته شود جنگها و صلحها در محیط و جو خانواده تكون می یابد. و در آنجاست كه كودكان، یعنی پدران فردای بشر درس ها می آموزند بدین سان اگر بنای رشدی در جامعه ای است آغاز آن باید از خانواده باشد.
حضرت فاطمه - سلام الله علیها - به كانون خانوادگی دل بسته است، آنچنان كه وقتی مسأله تقسیم كار را پدرش با او مطرح می كند و معلوم می شود كه حضرت فاطمه - سلام الله علیها - باید در كانون خانواده به امور داخلی آن بپردازد، خدای را سپاس می گذارد. و به گرمی و سر و سامان دادن خانواده می پردازد و آن را چون كارگاهی برای تربیت رهبری قرار می دهد.
2 - در مورد فرزند:
حضرت فاطمه - سلام الله علیها - درباره فرزند این تصور و اندیشه را دارد كه امانتهای خداوند در دست پدر و مادرند و والدین در برابر حفظ و رشد این امانت مسؤولند. او فرزند را بعنوان كالائی بی ارزش نمی شناسد كه او را به دست لله ها و دایه ها بسپارد بلكه آنها را وجودهائی ارزنده و در خور احترام و كرامت ذاتی می شناسد كه باید شخص مادر امر رسیدگی آنها را بعهده گیرد.
او فرزند داری را شأن كوچكی نمی دانست كه امر اداره آن ها را به دیگران واگذارد. و یا با احساس حقارت از بچه داری بدنبال مشاغل پر سر و صدای بیرون رود. او خانه را مركز انسان سازی می شناسد و فرزندان را ثمره باغ وجود كه در خور هرگونه اعتنا هستند.
او این احساس را درباره فرزندان خود بیشتر دارد از آن بابت كه از زبان پیامبر شنیده است خداوند ذریه پیامبران را در صلب من پیامبر قرار داده ولی نسل مرا در صلب علی - علیه السلام - پس من پدر اولاد فاطمه ام[4]، پس فاطمه - سلام الله علیها - طبعاً سرمایه گذاری را درباره اینان لازم تر می شناسد.
3 - در مورد تربیت:
حضرت فاطمه - سلام الله علیها - امر تربیت را امری تحول انگیز، سازنده، نجات ده بشر از خطرات و عوارض می شناسد. او می داند كه رمز پیشرفت و انحطاط فرد و جامعه در سایه تربیت قابل خلاصه شدن است. جامعه ای پیشرفته است كه تربیت آن پیشرفته باشد و قومی منحط بحساب می آیند كه تربیت آنها منحط باشد هم او معتقد است كه این مادران اند كه زمینه را برای بهشتی شدن فرزندان فراهم می سازند (الجنه تحت اقدام الامهات[5] و طبعاً رمز جهنمی شدن، انحراف و انحطاط فرد و جامعه هم در سایه تربیت و مخصوصاً تربیت مادران است این حقیقتی است كه ما پایه های رشد و انحراف را در سایه تربیت های صواب و یا انحراف آمیز بدانیم و تاریخ نمونه های مستندی را از آن به ما عرضه داشته است.
حضرت فاطمه - سلام الله علیها - این دیدگاه را درباره تربیت دارد كه غفلت از آن موجب صدمه ای عظیم برای فرد و جامعه است و صدماتی غیر قابل جبران را در پی دارد. بویژه در دوران خردسالی كه كودك همانند شاخه تری قابل انعطاف است بدین نظر او خود را وقف زندگی فرزندان و سازندگی و تربیت آنها می كند. هم چنین او سخن پدر را بیاد دارد كه فرموده بود. فرزندان خود را بزرگ بشمارید و آنها را نیكو تربیت كنید (اكرموا اولادكم و احسنوا آدابهم)[6] و می داند نوع ادب و تربیت آنها مسؤولیت آور است. ادبوا اولادكم فانكم مسؤولون[7].
در طریق تربیت
اما در طریق تربیت حضرت فاطمه - سلام الله علیها - توجه به شرایط و عوامل، اصول و ضوابطی دارد كه بعنوان نفوذها نقش اساسی را ایفا می كنند و ما در این زمینه هم بعنوان عوامل درس آموز نكاتی را ذكر می كنیم.
1 - محیط و شرایط:
از عوامل مهم تربیت محیط و شرایطی است كه بعنوان عامل مهم در سر راه رشد است. نقش محیط در تربیت به میزانی است كه بسیاری از صاحبنظران آن را مهمترین عامل از بین همه عوامل تربیت می دانند محیط رنگ ده شخصیت و سازنده خلق و خوی آدمی است و اثر آن را تا بدان حد مهم دانسته اند كه گفته اند انسان است و محیط او. دامنه محیط وسیع و شامل محیط خا