﻿#6854- علم و دانشي كه سود ندهد، همچون دارويي است كه اثر نكند#6854- علم لا ينفع كدواء لا ينجع#6855- گرامي داشته شود دانشمند به خاطر دانشش، سالمند به خاطر سالمندياش، و صاحب احسان و كرم به خاطر احسانش، و سلطان به منظور سلطنتش#6855- يكرم العالم لعلمه، و الكبير لسنّه، و ذو المعروف لمعروفه، و السّلطان لسلطانه#6856- برتري مييابند مردم به خاطر علمها و عقلهاشان، نه براي مالها و ريشه‏ها (و نژادها) شان#6856- يتفاضل النّاس بالعلوم و العقول، لا بالأموال و الاصول#6857- علم و دانش به حلم و بردباري نياز دارد#6857- يحتاج العلم اِلي الحلم#6858- علم و دانش به فرو بردن نياز خشم دارد#6858- يحتاج العلم اِلي الكظم#6859- خبر ميدهد از بها و ارزش هر كس علم و عقلش#6859- ينبيء عن قيمة كلّ امريء علمه و عقله#6860- علم و دانش بلند گرداند، و حكمت و فرزانگي رشد دهد#6860- العلم ينجد، الحكمة ترشد#6861- علم گنجي است#6861- العلم كنز#6862- علم راهنمايي است#6862- العلم دليل#6863- علم تو را نجات بخشد، و جهل و ناداني تو را به تباهي اندازد#6863- العلم ينجيك، الجهل يرديك#6864- علم بزرگي است و ناداني گمراهي#6864- العلم جلالة، الجهالة ضلالة#6865- علم زندگي است، و ايمان سبب نجات و رستگاري#6865- العلم حياة، الايمان نجاة#6866- علم و دانش بزرگ كننده است و ناداني گمراه كننده#6866- العلم مجلّة، الجهل مضلّة#6867- علم و دانش پناه انسان است#6867- العلم حرز#6868- علم و دانش زيور حسب انساني است#6868- العلم زين الحسب#6869- علم و دانش پيشواي بردباري است#6869- العلم قائد الحلم#6870- فهم نشانه علم است#6870- الفهم آية العلم#6871- علم برترين شرف انساني است#6871- العلم افضل شرف#6872- دانشمندان حاكمان بر مردمند#6872- العلماء حكّام علي النّاس#6873- علم چراغ عقل است#6873- العلم مصباح العقل#6874- دانش بهترين راهنماست#6874- العلم خير دليل#6875- دانش بزرگترين سرمايه است#6875- العلم اجلّ بضاعة#6876- دانش بزرگترين گنج است#6876- العلم أعظم كنز#6877- دانش بزرگترين گنج است#6877- العلم أعظم كنز#6878- دانش، زندگي و درمان است#6878- العلم حياة و شفاء#6879- علم حجاب و پرده‏اي است از آفتها#6879- العلم حجاب من الآفات#6880- علم والاترين كاميابي است#6880- العلم أعلي فوز#6881- علم برترين كسب است#6881- العلم افضل قنية#6882- علم مركب حلم و بردباري است#6882- العلم مركب الحلم#6883- علم و دانش ريشه هر كار خيري است#6883- العلم أصل كلّ خير#6884- علم نشان دهنده عقل و زيركي است#6884- العلم عنوان العقل#6885- علم بارور كننده معرفت و شناخت است#6885- العلم لقاح المعرفة#6886- علم و دانش، فكر و انديشه را ياري دهد و نيرو بخشد#6886- العلم ينجد الفكر#6887- دانش، خوب راهنمايي است#6887- العلم نعم دليل#6888- دانش برترين هدايت و راهنمايي است#6888- العلم افضل هداية#6889- علم تفريحگاه اديبان است#6889- العلم نزهة الادباء#6890- علم ريشه و اصل بردباري است#6890- العلم اصل الحلم#6891- علم شريف‏ترين راهنمايي است#6891- العلم اشرف هداية#6892- علم كشنده جهل و ناداني است#6892- العلم قاتل الجهل#6893- علم خواننده انسان است به فهم و درك#6893- العلم داعي الفهم#6894- علم و دانش به پايان نرسد#6894- العلم لا ينتهي#6895- انسان دانا و عالم زنده است اگر چه بصورت مرده باشد#6895- العالم حيّ و ان كان ميّتا#6896- علم گنج عظيمي است كه پايان ندارد#6896- العلم كنز عظيم لا يفني#6897- انسان عالم و دانا مينگرد با دل و انديشه و درون خود، ولي جاهل مينگرد با دل و انديشه و درون خود، ولي جاهل مينگرد به چشم و مردمك خود (يعني ظاهر بين است)#6897- العالم ينظر بقلبه و خاطره، الجاهل ينظر بعينه و ناظره#6898- علم راهنما است براي كسي كه بدان عمل كند#6898- العلم رشد لمن عمل به#6899- عالم و دانشمند كسي است كه از ياد گرفتن علم و دانش خسته و ملول نشود#6899- العالم الّذي لا يملّ من تعلّم العلم#6900- دانش زيبايي و جمالي است كه پوشيده نماند و خويشاوندي است كه جفا نكند#6900- العلم جمال لا يخفي و نسيب لا يجفي#6901- دانشمندان باقي هستند تا هر زمان كه شب و روز باقي است#6901- العلماء باقون ما بقي اللّيل و النّهار#6902- علم زيور توانگران و ثروتمندان، و ثروت فقيران و نيازمندان است#6902- العلم زين الاغنياء و غني الفقراء#6903- كسي كه علم خود را پنهان كند (و با دانشمندان ديگر گفتگو نكند) اميدواري نيست به اين كه در آن علم به راه درست رفته باشد (و خطا نكند)#6903- الكاتم للعلم غير واثق بالاصابة فيه#6904- علم راهنمايي كند به حق و حقيقت#6904- العلم يهدي الي الحقّ#6905- دانش، چراغ عقل و چشمه فضيلت و برتري است#6905- العلم مصباح العقل و ينبوع الفضل#6906- علم كشنده جهل و ناداني و وسيله به دست آوردن زيركي و بزرگي است#6906- العلم قاتل الجهل و مكسب النّبل#6907- علم بيعمل گمراهي است#6907- العمل بلا علم ضلال#6908- علم و دانش يكي از دو بخش زندگي انساني است#6908- العلم احدي الحياتين#6909- علم و دانش ميراثي است گرامي، و نعمتي است همگاني#6909- العلم وراثة كريمة و نعمة عميمة#6910- علم برترين انيس و همدم است از دو بخش انس و الفت آدمي در زندگي#6910- العلم افضل الانيسين#6911- علم برترين بخش جمال و زيبايي از دو بخش زيبايي زندگي است#6911- العلم افضل الجمالين#6912- علم به خداوند برترين بخش از دو بخش علم است#6912- العلم باللّه افضل العلمين#6913- علم و دانش نجات دهد آدمي را از فرو رفتن در سرگرداني#6913- العلم ينجي من الارتباك في الحيرة#6914- علم و دانش راهنمايي كند به عقل و خرد، كه هر كه بداند عقل دارد#6914- العلم يدلّ علي العقل فمن علم عقل#6915- علم زنده كننده نفس انساني، و روشن كننده عقل، و ميراننده جهل و ناداني است#6915- العلم محيي النّفس و منير العقل و مميت الجهل#6916- دانشمند كسي است كه از علم سير نشود و سيري به خود راه ندهد#6916- العالم من لا يشبع من العلم و لا يتشّبع به#6917- عالم، جاهل را ميشناسد زيرا پيش از آن خودش جاهل بوده است#6917- العالم يعرف الجاهل لانّه كان قبل جاهلا#6918- ايمان و علم برادراني هستند همزاد، و دو رفيقي هستند كه از يكديگر جدا نشوند#6918- الايمان و العلم اخوان توأمان و رفيقان لا يفترقان#6919- علم و دانش برترين شرافت كسي است كه سابقه‏اي (در شرافت و بزرگي) نداشته باشد#6919- العلم افضل شرف من لا قديم له#6920- علم و دانش بيشتر از آن است كه كسي بدان احاطه پيدا كند (و همه را فرا گيرد) و  از اين رو از هر علمي بهترينش را فراگيريد#6920- العلم اكثر من ان يحاط به فخذوا من كلّ علم احسنه#6921- علم و دانش حكمران است، ولي مال، محكوم است#6921- العلم حاكم و المال محكوم عليه#6922- علم راهنمايي كند تو را بدانچه خداوند بدان دستورت داده، و زهد و بيرغبتي راه آن را براي تو آسان و هموار كند#6922- العلم يرشدك الي ما امرك اللّه به، و الزّهد يسهّل لك الطّريق اليه#6923- دانشمند و دانشجو هر دو در پاداش و مزد شريكند، و آنكه در ميانه آن دو است (كه نه دانشمند است و نه دانشجو) خيري در او نيست#6923- العالم و المتعلّم شريكان في الاجر و لا خير فيما بين ذلك#6924- علم بهتر است از مال، علم تو را نگهباني كند، ولي مال را تو بايد نگهباني كني#6924- العلم خير من المال، العلم يحرسك و انت تحرس المال#6925- علم تو را راهنمايي و ارشاد كند، و عمل تو را به نهايت خواسته‏ات برساند#6925- العلم يرشدك و العمل يبلغ بك الغاية#6926- علم نخستين راهنما است، و شناخت (خداوند) پايان نهايي آن است#6926- العلم اوّل دليل و المعرفة آخر نهاية#6927- عبادت كننده بدون علم و دانش همانند الاغ آسيا است كه گردش ميكند و دور ميچرخد، ولي از جاي خود بيرون نرود#6927- المتعبّد بغير علم كحمار الطّاحونة يدور و لا يبرح من مكانه#6928- مردم سه گروهند: علماي الهي، و دانشجوياني كه در راه نجات (تحصيل علم هستند) و مردمان پست و بي سرو پايي كه به دنبال هر صدا و هر چوپاني ميروند، و به نور علم روشني نيافته و به ستون محكمي پناه نبرده‏اند#6928- النّاس ثلاثة: فعالم ربّانيّ و متعلّم علي سبيل نجاة، و همج رعاع اتباع كلّ ناعق، لم يستضيئوا بنور العلم، و لم يلجئوا الي ركن وثيق#6929- علم و دانش دو علم است: فطري و شنيدني، و علم فطري سود ندهد اگر علم شنيدني با آن نباشد#6929- العلم علمان: مطبوع و مسموع و لا ينفع المطبوع اذا لم يك مسموع#6930- دانشمندان پاك‏ترين مردمند از نظر اخلاق، و كمترين مردمند از نظر ريشه در طمعها#6930- العلماء اطهر النّاس اخلاقا و اقلّهم في المطامع اعراقا#6931- عالم و دانشمند انسان زنده‏اي است ميان مردگان#6931- العالم حيّ بين الموتي#6932- علم و دانش بجوي تا دانشت افزون گردد (و به هر اندازه كه تحصيل علم كردي اكتفا نكن و پيوسته بر آن بيفزا)#6932- اطلب العلم تزدد علما#6933- كسب علم كن كه اگر ثروتمند باشي تو را بيارايد، و اگر فقير و بينوا باشي خرج زندگي تو را به عهده گيرد#6933- اقتن العلم فانّك ان كنت غنيّا زانك و ان كنت فقيرا مانك#6934- دانش بجوييد تا راه يابيد و ارشاد شويد#6934- اطلبوا العلم ترشدوا#6935- كسب علم كنيد تا براي شما زندگي كسب كند#6935- اكتسبوا العلم يكسبكم الحياة#6936- آب برداريد از سرچشمه زلالي كه از تيرگي پاك شده باشد (يعني در آموختن علم از سرچشمه زلال علوم اهل بيت استفاده كنيد)#6936- امتاحوا من صفو عين قد روّقت من الكدر#6937- بجوييد دانش را كه بدان شناخته شويد، و بدان عمل كنيد تا از اهل علم باشيد (يعني براي شناخته شدن پيش مردم همان خواندن كافي است، ولي وقتي عالم حقيقي هستيد كه عمل كنيد)#6937- اطلبوا العلم تعرفوا به و اعملوا به تكونوا من اهله#6938- آگاه باشيد كه نبايد شرم كند كسي كه نميداند از اين كه بياموزد، زيرا قيمت و ارزش هر كسي همان است كه ميداند (و ارزش هر كس به قدر دانش و علم او است)#6938- الا لا يستحيينّ من لا يعلم ان يتعلّم، فانّ قيمة كلّ امرء ما يعلم#6939- آگاه باشيد كه نبايد زشت بشمارد كسي كه پرسش شود از چيزي كه آن را نميداند از اين كه بگويد: نميدانم#6939- الا لا يستقبحنّ من سئل عمّا لا يعلم ان يقول لا اعلم#6940- شريف‏ترين شرافتها علم و دانش است#6940- اشرف الشّرف العلم#6941- سزاوارترين مردم به پيامبران الهي، داناترين آنهايند بدانچه پيامبران آورده‏اند#6941- اولي النّاس بالانبياء اعلمهم بما جاءوا به#6942- داناترين مردم كسي است كه در تحصيل علم حريص باشد#6942- اعلم النّاس المستهتر بالعلم#6943- پست‏ترين علم آن است كه به ايستد بر زبان (و در دل و اعضا و جوارح اثر نكند و به تنبّه و عمل نرسد)#6943- اوضع العلم ما وقف علي اللّسان#6944- سخت‏ترين مردم در پشيماني هنگام مرگ، دانشمنداني هستند كه به علم خود عمل نكرده‏اند#6944- اشدّ النّاس ندما عند الموت العلماء غير العاملين#6945- شايسته‏ترين مردم به ترحّم (سه طائفه‏اند): عالمي كه معامله جاهل و نادان با او شود، كريم و بزرگواري كه شخص لئيم و پستي بر او فرمانروا گردد، انسان نيكوكاري كه شخص بدكار و گنهكاري بر او مسلّط شود#6945- احقّ النّاس بالرّحمة عالم يجري عليه حكم جاهل، و كريم يستولي عليه لئيم، و برّ تسلّط عليه فاجر#6946- مبغوض‏ترين بندگان در پيشگاه خداي سبحان، عالم متكبّر است#6946- ابغض العباد الي اللّه سبحانه العالم المتجبّر#6947- بزرگترين مردم در ورز وبال (و گناه) دانشمندان تقصيركار (يا از حدّ به در روندگان) هستند#6947- اعظم النّاس وزرا العلماء المفرّطون#6948- برترين چيزي كه خداوند بدانها بر بندگان خود منّت نهاده (چند چيز است) علم، عقل، سلطنت، عدالت#6948- افضل ما منّ اللّه سبحانه به علي عباده علم و عقل و ملك و عدل#6949- كمك‏كارترين چيزها براي تزكيه و پاك كردن عقل (يا پرورش دادن آن)، آموزش دادن (علم به ديگران) است#6949- اعون الاشياء علي تزكية العقل التّعليم#6950- برترين گنجها احساني است كه سپرده شود به آزادمردان، و علم و دانشي است كه نيكان آن را بخوانند#6950- افضل الكنوز معروف يودع الاحرار، و علم يتدارسه الاخيار#6951- برترين اندوخته‏ها: علمي است كه بدان عمل شود، و احساني است كه منّت در آن نباشد#6951- افضل الذّخائر علم يعمل به و معروف لا يمنّ به#6952- واجب‏ترين علم بر تو آن علمي است كه تو در مورد عمل به آن مسئول هستي (مانند علم به احكام دين)#6952- اوجب العلم عليك، ما انت مسئول عن العمل به#6953- سزاوارترين علمها به تو (كه آن را بياموزي) علمي است كه عمل تو جز به وسيله آن پذيرفته نشود#6953- اولي العلم بك ما لا يتقبّل‏ العمل الّا به#6954- لازم‏ترين علمها براي تو، آن علمي است كه تو را به صلاح و درستي دين تو راهنمايي كند و فساد و تباهي آن را براي تو آشكار سازد#6954- الزم العلم بك ما دلّك علي صلاح دينك و ابان لك عن فساده#6955- ستوده‏ترين علمها از نظر سرانجام، آن علمي است كه در دنيا در عمل تو بيفزايد، و در قيامت تو را به خدا نزديك گرداند#6955- احمد العلم عاقبة ما زاد في عملك في العاجل و ازلفك في الاجل#6956- به راستي كه روايت كنندگان علم بسيارند ولي رعايت كنندگان آن در عمل اندكند#6956- انّ رواة العلم كثير و رعاته قليل#6957- به راستي كه سزاوارترين مردم به پيامبران عليهم السّلام عمل كننده‏ترين ايشان هستند بدانچه آنان آورده‏اند#6957- انّ اولي النّاس بالانبياء عليهم السّلام اعملهم بما جاءوا به#6958- به راستي كه آتش را كم نميكند آنچه از آن گرفته و برداشته شود، ولي خاموش شدن آتش به خاطر آن است كه چوبي نيابي (تا آتش را به وسيله آن روشن نگهداري) و همين گونه است علم كه فرا گرفتن آن علم را فاني نكند، بلكه بخل كردن آنها كه حامل علم هستند (و ياد ندادنش به#6958- انّ النّار لا ينقصها ما اخذ منها و لكن يخمدها ان لا تجد حطبا و كذلك العلم لا يفنيه الاقتباس لكن بخل الحاملين له سبب عدمه#6959- به راستي كه خداي سبحان عطا ميكند مال را به كسي كه دوستش دارد يا دشمنش دارد، ولي علم را عطا نميكند جز به كسي كه او را دوست ميدارد#6959- انّ اللّه سبحانه يمنح المال من يحبّ و يبغض، و لا يمنح العلم الّا من احبّ#6960- به راستي كه علم راهنمايي كند، و ارشاد نمايد، و نجات دهد، و ناداني از راه به در كند، و گمراه كند، و هلاك گرداند#6960- انّ العلم يهدي و يرشد و ينجي، و انّ الجهل يغوي و يضلّ و يردي#6961- به راستي كه تو سنجيده شوي به عقل خود پس آن را به وسيله علم پرورش ده#6961- انّك موزون بعقلك فزكّه بالعلم#6962- جز اين نيست كه مردم، دانشمند و دانشجو هستند، و جز اين دو، مگسها يا پشه‏هاي سرگردان در هوا هستند#6962- انّما النّاس عالم و متعلّم و ما سواهما فهمج#6963- جز اين نيست كه عالم و دانشمند كسي است كه علم و دانشش بخواند او را به پارسايي و پرهيزكاري، و به بيرغبتي در جهان فاني و شيفتگي به سوي بهشت برين#6963- انّما العالم من دعاه علمه الي الورع و التقي، و الزّهد في عالم الفناء و التولّه بجنّة المأوي#6964- آفت عامّه مردم، عالم گنهكار است#6964- آفة العامّة العالم الفاجر#6965- هرگاه عالمي را ديدار كردي خدمتكار او باش#6965- اذا رأيت عالما فكن له خادما#6966- هرگاه خداوند بنده‏اي را پست كند علم و دانش را از او منع كند#6966- اذا ارذل اللّه عبدا حظر عليه العلم#6967- هرگاه (در مسأله‏اي و مطلبي) نادان بودي آن را يادگير، و هرگاه از تو پرسيدند چيزي را كه نميداني، در پاسخ بگو: خدا و رسول او داناترند#6967- اذا كنت جاهلا فتعلّم، و اذا سئلت عمّا لا تعلم فقل اللّه و رسوله اعلم#6968- هرگاه بشنويد علم را پس به سختي بر سر آن بايستيد (و جدّي بگيريد) و آن را به بازي و شوخي آميخته نكنيد كه دلها آن را بيرون اندازند و نپذيرند#6968- اذا سمعتم العلم فالّطوا عليه فلا تشوبوه بهزل فتمجّه القلوب#6969- هرگاه علم مرد زياد شد ادب او افزون شود و خشيت و ترس او از پروردگارش دو چندان گردد#6969- اذا زاد علم الرّجل زاد أدبه و تضاعفت خشيته لربّه#6970- به وسيله علم است كه حكمت و فرزانگي شناخته شود#6970- بالعلم تعرف الحكمة#6971- به ياد گرفتن و آموختن است كه انسان به علم نائل گردد (و به آن برسد)#6971- بالتّعلّم ينال العلم#6972- زندگي (و حيات ابدي) به سبب علم است#6972- بالعلم تكون الحيوة#6973- كج رفتارها و كج رفتاريها به وسيله علم راست گردد#6973- بالعلم يستقيم المعوجّ#6974- بذل و بخشش علم، زكات علم است#6974- بذل العلم زكاة العلم#6975- به وسيله علم، انسان درجه بردباري و حلم را درك كند#6975- بالعلم تدرك درجة الحلم#6976- به به به حال عالمي كه دانا گشته و خود را نگه داشته و از شبيخون (مرگ) ترسيده و خود را مهيّا و آماده كرده، اگر از او چيزي به پرسند آشكار كند، و اگر نپرسند سكوت كند، سخنش درست، و سكوتش نه از راه عجز و ناتواني از جواب است#6976- بخّ بخّ لعالم علم فكفّ، و خاف البيات فاعدّ و استعدّ، ان سئل افصح و ان ترك سكت، كلامه صواب و سكوته عن غير عيّ عن الجواب#6977- يادگير تا دانا شوي، و گرامي بدار خود را (به عمل و پرهيزكاري) تا نزد ديگران گرامي باشيد#6977- تعلّم تعلم، و تكرّم تكرم#6978- علم را ياد گيريد تا بدان شناخته شويد، و بدان عمل كنيد تا شايسته آن باشيد#6978- تعلّموا العلم تعرفوا به، و اعملوا به تكونوا من اهله#6979- فروتني كنيد در برابر كسي كه از او علم ميآموزيد، و براي كسي كه به او ياد ميدهيد، و از جبّاران و متكبران علما و دانشمندان مباشيد، كه برابري نكند جهل و ناداني شما با علم و دانايي شما#6979- تواضعوا لمن تتعلّموا منه العلم و لمن تعلّمونه، و لا تكونوا من جبابرة العلماء فلا يقوم جهلكم بعلمكم#6980- علم را بياموز، زيرا اگر ثروتمند و توانگر باشي زينت دهد تو را، و اگر فقير و بينوا باشي خرج تو را تأمين كند#6980- تعلّم العلم فانّك ان كنت غنيّا زانك و ان كنت فقيرا مانك#6981- علم را ياد گيريد و به همراه علم آرامش و بردباري را ياد گيريد، زيرا علم دوست مؤمن است و بردباري وزير او است#6981- تعلّموا العلم و تعلّموا مع العلم السّكينة و الحلم، فانّ العلم خليل المؤمن و الحلم وزيره#6982- بياموز علم كسي را كه ميداند، و بياموز علم خود را به كسي كه نميداند، كه هر گاه چنين كردي دانا شده‏اي آنچه را نادان بودي، و سود برده‏اي بدانچه ميدانستي#6982- تعلّم علم من يعلم، و علّم علمك من يجهل، فاذا فعلت ذلك علّمك ما جهلت، و انتفعت بما علمت#6983- ميوه علم عبادت است#6983- ثمرة العلم العبادة#6984- ميوه علم عمل به آن است#6984- ثمرة العلم العمل به#6985- ميوه علم عمل كردن براي زندگي (ابدي) است#6985- ثمرة العلم العمل للحياة#6986- ثروت و دارايي علم (يا بسياري آن) نجات دهد و پايدار ماند#6986- ثروة العلم تنجي و تبقي#6987- زيبايي علم به گسترش دادن آن است و ميوه آن عمل بدان است، و نگهداري آن نيز به سپردن آن به اهل آن (و كساني كه شايستگي آن را دارند) ميباشد#6987- جمال العلم نشره، و ثمرته العمل به، و صيانته وضعه في اهله#6988- با علما و دانشمندان مجاورت و هم‏نشيني كن تا بينا شوي#6988- جاور العلماء تستبصر#6989- دوست داشتن علم، و بردباري نيكو، و ملازم بودن با راه درست، از فضيلتهاي صاحبان عقل و خرد است#6989- حبّ العلم و حسن الحلم و لزوم الصّواب، من فضائل اولي النّهي و الالباب#6990- حسب و افتخار آدمي به علم او است، و زيبايياش به عقل و خرد او است#6990- حسب المرء علمه، و جماله عقله#6991- بهترين علم آن است كه سود بخشد#6991- خير العلم ما نفع#6992- بهترين علمها آن است كه تو را اصلاح كند#6992- خير العلوم ما أصلحك#6993- بهترين علم آن است كه عمل با آن همراه باشد#6993- خير العلم ما قارنه العمل#6994- بهترين علم آن است كه اصلاح كني به آن راه خود را، و بدترين علم آن است كه تباه كني بدان آخرت و معاد خود را#6994- خير العلم ما اصلحت به رشادك، و شرّه ما افسدت به معادك#6995- پنج چيز است كه از پنج كس زشت شمرده شود (و بسيار زشت است) گناه بسيار در علما، حرص در حكما و فرزانگان، بخل در توانگران و ثروتمندان، بيشرمي در زنان، و زنا كردن پيران#6995- خمس يستقبحن من خمس: كثرة الفجور من العلماء، و الحرص في الحكماء، و البخل في الاغنياء، و القحة في النّساء، و من المشايخ الزّنا#6996- از هر علمي بهترين آن را فرا گيريد، چرا كه زنبور عسل از هر شكوفه‏اي زيباترينش را ميخورد، و دو گوهر نفيس از آن پديد آيد، يكي كه در آن شفا و بهبودي است براي مردم (عسل) و ديگري كه بوسيله آن روشني جويند (يعني موم)#6996- خذوا من كلّ علم احسنه فانّ النّحل ياكل من كلّ زهر ازينه، فيتولّد منه جوهران نفيسان: أحدهما فيه شفاء للنّاس، و الآخر يستضاء به#6997- اساس فضيلتها علم و دانش است#6997- رأس الفضائل العلم#6998- اساس علم و دانش تميز دادن ميان خلق و خويها و آشكار كردن خلق پسنديده، و سركوب كردن نكوهيده آن است#6998- رأس العلم التّمييز بين الاخلاق و اظهار محمودها و قمع مذمومها#6999- بسا دانشمندي كه علمش او را به قتل رسانده است#6999- ربّ عالم قتله علمه#7000- بسا علمي كه به گمراهي تو كشيده شود#7000- ربّ علم ادّي الي مضلّتك#7001- چه بسا افرادي كه مدّعي علم و دانش هستند ولي عالم نيستند#7001- ربّ مدّع للعلم ليس بعالم#7002- بسا دانشمندي كه از علم و دانشش سودي نبرد#7002- ربّ عالم غير منتفع#7003- ناداني را به وسيله علم بازگردانيد#7003- ردّوا الجهل بالعلم#7004- رتبه و مقام عالم والاترين رتبه‏ها است#7004- رتبة العالم اعلي المراتب#7005- زكات علم و دانش گسترش دادن آن است#7005- زكاة العلم نشره#7006- لغزش عالم و دانشمند، عالمهايي را فاسد و تباه كند#7006- زلّة العالم تفسد عوالم#7007- لغزش عالم همانند شكستن كشتي است كه خود غرق ميشود، و ديگران را نيز با خود غرق ميكند#7007- زلّة العالم كانكسار السّفينة تغرق و تغرق معها غيرها#7008- لغزش عالم گناهي است بس بزرگ#7008- زلّة العالم كبيرة الجناية#7009- وسيله و سبب خشيت و ترس از خدا علم و دانش است#7009- سبب الخشية العلم#7010- بدترين علم و دانش آن است كه راه راست خود را بدان تباه و فاسد كني#7010- شرّ العلم ما افسدت به رشادك#7011- دو چيز است كه كسي كه به نهايت (فضيلت و ارزش) آنها نرسد يكي علم است و ديگري عقل#7011- شيئان لا تبلغ غايتهما العلم و العقل#7012- زشتي علم، لاف زدن و ادّعاي بيجا كردن است#7012- شين العلم الصّلف#7013- مخالفت كنيد با جهل و ناداني به وسيله علم و دانايي (يعني با تحصيل علم و دانش ناداني را از خود دور كنيد)#7013- ضادّوا الجهل بالعلم#7014- بر تو باد به فرا گرفتن علم كه به راستي آن ميراثي است گرامي (و گرانبها)#7014- عليك بالعلم فانّه وراثة كريمة#7015- بر دانشجو است كه نفس خود را وا دارد به طلب علم، و از ياد گرفتن خسته نشود، و آنچه را ياد گرفته زياد نشمارد (چون علم نهايت ندارد، همان گونه كه در كلام‏هاي پيشين آمده بود)#7015- علي المتعلّم ان يدأب نفسه في طلب العلم، و لا يملّ من تعلّمه و لا يستكثر ما علم#7016- بر عالم و دانشمند است كه ياد گيرد آنچه را نميداند، و ياد دهد به مردم آنچه را ميداند#7016- علي العالم ان يتعلّم ما لم يعلم و يعلّم النّاس ما قد علم#7017- علم و دانش منافق در زبان او است (يعني فقط به زبان گويد، و عمل بدان نكند)#7017- علم المنافق في لسانه#7018- علمي كه تو را اصلاح نكند گمراهي است، و مال و ثروتي كه تو را سود ندهد وبال و گرفتاري است#7018- علم لا يصلحك ضلال، و مال لا ينفعك وبال#7019- عالم و دانشمندي كه دشمني كند، بهتر است از ناداني كه مساعدت و ياري كند#7019- عالم معاند خير من جاهل مساعد#7020- نهايت فضيلتها علم و دانش است#7020- غاية الفضائل العلم#7021- بينيازي عاقل و خردمند به علم و دانش او است#7021- غني العاقل بعلمه#7022- قيمت و ارزش هر كس به همان است كه ميداند#7022- قيمة كلّ امرء ما يعلم#7023- گفتن «نميدانم» نيمي از علم است#7023- قول (لا أعلم) نصف العلم#7024- علم و دانش عذر بهانه‏جويان را قطع كرده و از ميان برده است#7024- قطع العلم عذر المتعلّلين#7025- قوام و نظام دنيا بر پايه چهار چيز است: عالم و دانشمندي كه به علم خود عمل كند، جاهل و ناداني كه ننگ نداشته باشد از اين كه بياموزد، و توانگري كه بخشش كند به مال خود بر مستمندان، و فقيري كه نفروشد آخرت خود را به دنيا، پس هنگامي كه عالم به علم خود عمل نكند،#7025- قوام الدّنيا باربع: عالم يعمل بعلمه، و جاهل لا يستنكف ان يتعلّم، و غنيّ يجود بماله علي الفقراء، و فقير لا يبيع آخرته بدنياه، فاذا لم يعمل العالم بعلمه استنكف الجاهل أن يتعلّم، و اذا بخل الغنيّ بماله باع الفقير آخرته بدنياه#7026- هر چيزي عزيز ميشود در وقتي كه كمياب شود، مگر علم و دانش كه عزيز ميشود وقتي بسيار گردد#7026- كلّ شي‏ء يعزّ حين ينزر الّا العلم فانّه يعزّ حين يعزز#7027- هر عالم و دانشمندي جز خداوند دانش آموز است#7027- كلّ عالم غير اللّه متعلّم#7028- هر چيزي با انفاق و خرج كردن، از آن كم ميشود مگر علم#7028- كلّ شي‏ء ينقص علي الانفاق الّا العلم#7029- هر ظرفي با قرار دادن چيزي در آن تنگ ميشود، جز علم و دانش كه جاي آن فراخ‏تر گردد#7029- كلّ وعاء يضيق بما جعل فيه الّا وعاء العلم فانّه يتّسع#7030- چه بسا عالم و دانشمندي كه گنهكار است، و چه بسا عابدي كه جاهل و نادان است، از اين رو از عالمان گنهكار و جاهلان عبادت كننده بپرهيزيد#7030- كم من عالم فاجر و عابد جاهل، فاتّقوا الفاجر من العلماء و الجاهل من المتعبّدين#7031- براي رفعت و بلندي مقام، همان علم و دانش كافي است#7031- كفي بالعلم رفعة#7032- براي ناداني عالم همين بس است كه علم او با عملش منافات و دوگانگي داشته باشد#7032- كفي بالعالم جهلا ان ينافي علمه عمله#7033- عالمي گويا باش يا شنونده‏اي نگه دار (كه آنچه يادگيرد نگه دارد) و بپرهيز كه سومي آن دو باشي#7033- كن عالما ناطقا او مستمعا واعيا و ايّاك ان تكون الثّالث#7034- همان گونه كه علم و دانش آدمي را راهنمايي كند و نجات دهد، همان گونه جهل و ناداني آدمي را گمراه كند، و نابود سازد#7034- كما انّ العلم يهدي المرء و ينجيه كذلك الجهل يضلّه و يرديه#7035- بهره جوينده علم، عزّت دنيا و كاميابي آخرت است#7035- لطالب العلم عزّ الدّنيا و فوز الآخرة#7036- عمل صاف نگردد تا آن گاه كه علم درست و صحيح باشد (و عمل بايد از روي علم صحيح باشد)#7036- لن يصفو العمل حتّي يصحّ العلم#7037- هيچگاه عمل پاكيزه نشود تا وقتي كه علم و دانش با آن همراه باشد#7037- لن يزكو العمل حتّي يقارنه العلم#7038- خير و خوبي آن نيست كه مال و اولاد تو بسيار باشد، و جز اين نيست كه خير و خوبي به آن است كه علم و دانش تو بسيار شود، و حلم و بردباري تو بزرگ گردد#7038- ليس الخير ان يكثر مالك و ولدك، انّما الخير ان يكثر علمك و يعظم حلمك#7039- اگر اهل علم و دانش آن را به گونه‏اي كه شايسته آن است برگرفته و فراگيرند، هر آينه خداوند و فرشتگانش آنها را دوست ميدارند، ولي آنها علم را براي طلب دنيا فرا گيرند از اين رو خداي تعالي آنها را دشمن دارد و به علم خويش خوار گشته‏اند#7039- لو انّ اهل العلم حملوه بحقّه لاحبّهم اللّه و ملائكته، و لكنّهم حملوه لطلب الدّنيا فمقتهم اللّه تعالي و هانوا عليه#7040- بارور شدن علم به تصوّر (صورت آن را در ذهن آوردن و مجسم ساختن) و فهم آن است#7040- لقاح العلم التّصوّر و الفهم#7041- كسي كه علم بياموزد دانا شود (يعني بدون آموختن كسي دانا نشود(#7041- من تعلّم علم#7042- كسي كه از علم و دانش راه خود را بجويد راهنمايياش كند#7042- من استرشد العلم ارشده#7043- كسي كه علم خود را ضايع كند لطمه و صدمه خواهد خورد#7043- من اضاع علمه التطم#7044- كسي كه علمي را نداند آن را دشمن دارد#7044- من جهل علما عاداه#7045- كسي كه بفهمد (و داراي فهم و درك صحيح باشد) به نهايت علم و دانش رسد#7045- من فهم علم غور العلم#7046- كسي كه با علم خلوت كند، هيچ خلوتي او را به وحشت نيندازد#7046- من خلا بالعلم لم توحشه خلوة#7047- كسي كه تعليم نكند و علم نياموزد عالم نشود (يعني بدون درس خواندن و فرا گرفتن كسي عالم نشود)#7047- من لم يتعلّم لم يعلم#7048- كسي كه علم و دانش را براي عمل كردن بياموزد، كساد شدن بازار علم او را به وحشت نيندازد#7048- من تعلّم العلم للعمل به لم يوحشه كساده#7049- كسي كه حريص باشد به آموختن و ياد گرفتن علم، به نفس خود نيكي كرده است#7049- من كلف بالعلم فقد احسن الي نفسه#7050- كسي كه علمي را كتمان كند و بپوشاند گويا بدان جاهل است#7050- من كتم علما فكانّه جاهل#7051- كسي كه علم، او را هدايت و راهنمايي نكند جهل و ناداني او را گمراه سازد#7051- من لم يهده العلم اضلّه الجهل#7052- كسي كه با علم خود مخالفت كند جرم و گناهش بزرگ گردد#7052- من خالف علمه عظمت جريمته و اثمه#7053- كسي كه علم و دانشش بر عقلش بچربد و افزون باشد، آن علم بار سنگيني است بر او#7053- من زاد علمه علي عقله كان وبالا عليه#7054- كس كه نهايت علم و دانش را دريابد از شرائع و سرچشمه‏هاي حكمت بازگشته (و آنها را ديدار كرده)#7054- من علم غور العلم صدر عن شرائع الحكم#7055- كسي كه از عالمي احترام كند به راستي كه پروردگار خود را احترام كرده#7055- من وقّر عالما فقد وقّر ربّه#7056- كسي كه به وسيله علم خود با جهل و نادانيش پيكار كند به خوشبخت‏ترين بهره كامياب گرديده#7056- من قاتل جهله بعلمه فاز بالحظّ الاسعد#7057- كسي كه در دلش علم به خدا ساكن شد بينيازي از خلق خدا در آن دل سكونت گزيند#7057- من سكن قلبه العلم باللّه سكنه الغني عن خلق اللّه#7058- كسي كه به وسيله علم مالي كسب نكند زيبايي و جمالي را بدان كسب خواهد كرد#7058- من لم يكتسب بالعلم مالا اكتسب به جمالا#7059- كسي كه صبر و شكيبايي نكند بر رنج و تعب ياد گرفتن، باقي بماند در خواري جهل#7059- من لم يصبر علي مضض التّعليم بقي في ذلّ الجهل#7060- كسي كه بررسي نكند علم و دانش خود را در خلوت (و سره‏اش را از ناسره جدا نكند) در ميان مردم رسوايش سازد#7060- من لم يتعاهد علمه في الخلأ فضحه في الملأ#7061- كسي كه ادّعا كند به نهايت علم رسيده نهايت ناداني خود را آشكار كرده#7061- من ادّعي من العلم غايته، فقد اظهر من جهله نهايته#7062- كسي كه به رنج و تعب نيندازد نفس خود را در كسب كردن علم، گوي سبقت را از ديگران نخواهد برد#7062- من لم يدئب نفسه في اكتساب العلم لم يحرز قصبات السّبق#7063- از جمله چيزهايي كه بر هر عالم و دانشمندي فرض و لازم است آنكه جانب خود را با پارسايي نگه دارد، و علم و دانش خود را به طالب آن بذل و بخشش كند#7063- من المفروض علي كلّ عالم ان يصون بالورع جانبه، و ان يبذل علمه لطالبه#7064- از برتري و فزوني علم تو است كه علم خود را اندك به حساب آوري (چون سبب تحصيل علم بيشتري ميشود)#7064- من فضل علمك استقلالك لعلمك#7065- كسي كه علمي را زنده كند نمرده#7065- ما مات من احيي علما#7066- چه بسيار است كسي كه علم را ميداند ولي از آن پيروي نميكند#7066- ما اكثر من يعلم العلم و لا يتّبعه#7067- پيمان نگرفته خداي سبحان از جاهل و نادان كه ياد بگيرد تا آن گاه كه پيمان گرفته از عالم كه ياد دهد#7067- ما اخذ اللّه سبحانه علي الجاهل ان يتعلّم حتّي اخذ علي العالم ان يعلّم#7068- نبخشايد علم را كسي كه خود فهم آن نكرده باشد، و سود ندهد بردباري را كسي كه خود حلم نورزد#7068- ما افاد العلم من لم يفهم و لا نفع الحلم من لم يحلم#7069- نشكست كمر مرا مگر دو مرد: يكي عالم و دانشمند گستاخ و پرده‏در، و ديگري عبادت كننده نادان، آن يك، مردم را از حق خود متنفّر ميكند به خاطر گستاخي و پرده‏دري، و اين يك، مردم را ميخواند به باطل خود به خاطر عبادت صوري و ظاهري#7069- ما قصم ظهري الّا رجلان: عالم متهتّك و جاهل متنسّك، هذا ينفّر عن حقّه بهتكه، و هذا يدعو الي باطله بنسكه#7070- ملاك و معيار علم و دانش نشر و گسترش دادن آن است#7070- ملاك العلم نشره#7071- مجلسهاي علمي غنيمتي است#7071- مجالس العلم غنيمة#7072- زيور دهنده مرد، علم و بردباري او است#7072- مزيّن الرّجل علمه و حلمه#7073- مناقشه (و خرده‏گيري و كنجكاوي) كردن با علماء و دانشمندان نتيجه ميدهد فايده‏هاي ايشان را و كسب ميكند فضيلتهاي آنان را#7073- مناقشة العلماء تنتج فوائدهم و تكسب فضائلهم#7074- شناخت مرد دانشمند، ديني است كه بدان پاداش شود، به وسيله آن شناخت است كه آدمي فرمانبرداري خدا را در زمان حيات و زندگي و نام نيك را پس از وفات و مرگ خود كسب كند#7074- معرفة العالم دين يدان به، يكسب الانسان الطّاعة في حياته و جميل الأحدوثة بعد وفاته#7075- خوب قرين و همراهي است بردباري براي علم و دانايي#7075- نعم قرين الحلم العلم#7076- خوب همراهي است ايمان براي علم#7076- نعم قرين الايمان العلم#7077- خوب راهنمايي است ايمان براي علم#7077- نعم دليل الايمان العلم#7078- نابود شدند خزينه‏داران مالها در حالي كه زنده‏اند، ولي علماء و دانشمندان هميشه زنده و برجايند تا هر زمان كه شب و روز برجا است، خودشان از ميان رفته‏اند، ولي نمونه‏ها و شكلهاشان در دلها موجود است#7078- هلك خزّان الاموال و هم احياء، و العلماء باقون ما بقي اللّيل و النّهار، أعيانهم مفقودة و أمثالهم في القلوب موجودة#7079- آتش گيره و هيمه آتش در روز قيامت هر توانگري است كه به دادن مال خود بر بينوايان بخل ورزيده، و هر عالمي است كه دين را به دنيا فروخته است#7079- وقود النّار يوم القيمة كلّ غنيّ بخل بماله علي الفقراء، و كلّ عالم باع الدّين بالدّنيا#7080- كسي كه علم را نزد كسي بنهد كه شايسته آن نيست بدان ظلم و ستم كرده#7080- واضع العلم عند غير اهله ظالم له#7081- زنهار نبايد خودداري كند كسي كه نميداند از اين كه ياد گيرد#7081- لا يستنكفنّ من لم يكن يعلم ان يتعلّم#7082- زنهار كه كوچك مشماري عالم را اگر چه (در ظاهر و در نظر مردم) حقير باشد#7082- لا تزدرينّ العالم و ان كان حقيرا#7083- هيچ اندوخته‏اي همانند علم و دانش نيست#7083- لا ذخر كالعلم#7084- شرافتي همچون علم نيست#7084- لا شرف كالعلم#7085- هيچ مصاحب (يا افسانه‏گويي در شب) همانند علم و دانش نيست#7085- لا سمير كالعلم#7086- گنجي سودمندتر از علم نيست#7086- لا كنز أنفع من العلم#7087- عزّتي شريف‏تر از علم نيست#7087- لا عزّ أشرف من العلم#7088- علم فرا گرفته نشود مگر از ارباب علم#7088- لا يؤخذ العلم الّا من اربابه#7089- خير و خوبي نيست در علم بي عمل#7089- لا خير في عمل بلا علم#7090- با تن‏آسايي علم دريافت نشود#7090- لا يدرك العلم براحة الجسم#7091- نيرنگهاي دنيا مرد دانا و عالم را سبك و بيارزش نكند#7091- لا يستفزّ خدع الدّنيا العالم#7092- خيري نيست در عمل مگر با علم و دانش#7092- لا خير في العمل الّا مع العلم#7093- انتقام نگيرد عالم از شخص نادان و جاهل (چون خود را شريف‏تر از اين ميداند كه به خاطر گرفتن حق خود با جاهل درگير شود)#7093- لا ينتصف عالم من جاهل#7094- راهنمايي و هدايتي ندارد كسي كه علم و دانش ندارد#7094- لا هداية لمن لا علم له#7095- راهنمايي شود بر فضل و برتري تو به وسيله علم و دانشت، و بر كرم و بزرگواريت به وسيله بذل و بخششت#7095- يستدلّ علي فضلك بعلمك و علي كرمك ببذلك#7096- اندكي از علم ناداني بسياري را از ميان ميبرد#7096- يسير العلم ينفي كثير الجهل#7097- دين گنجينه‏اي است (براي آخرت) و علم راهنما و رساننده به آن است#7097- الدّين ذخر و العلم دليل#7098- آگاه شو تا بگويي (يعني بدون آگاهي چيزي مگوي كه رسوا شوي)#7098- اخبر تقل#7099- دلها قفلهايي است و كليد آن سؤال است#7099- القلوب اقفال مفاتحها السّؤال#7100- سؤال كن تا دانا شوي#7100- اسأل تعلم#7101- هرگاه سؤال كردي براي فهميدن و رفع ناداني خود سؤال كن نه براي عيبجويي (و ايرادگيري) كه به راستي ناداني كه جوياي علم باشد شبيه به عالم و دانا است، ولي دانايي كه از راه به در رود شبيه به جاهل و نادان است#7101- اذا سئلت فاسئل تفقّها و لا تسئل تعنّتا، فانّ الجاهل المتعلّم شبيه بالعالم، و انّ العالم المتعسّف شبيه بالجاهل#7102- سؤال كن و بپرس از آنچه ناچاري از دانستن آن، و از ندانستنش معذور نيستي#7102- سل عمّا لا بدّ لك من علمه و لا تعذر في جهله#7103- كسي كه سؤال كند دانا شود#7103- من سئل علم#7104- كسي كه سؤال كند سود برد#7104- من سئل استفاد#7105- علم و دانش عزّت و سربلندي است#7105- العلم عزّ#7106- دانش رهرو شكيبايي است#7106- العلم قائد الحلم#7107- علم و دانش نياز به عمل دارد#7107- يحتاج العلم الي العمل