ق، عن آبائه، عن على صلوات الله عليهم قال: قيل للنبى صلى الله عليه و آله و سلم: يا نبى الله! افى المال حق سوى الزكاه ؟ قال: نعم! بر الرحم اذا ادبرت و صله الجار المسلم. فما آمن بى من بات شبعانا و جاره المسلم جائع. ثم قال صلى الله عليه و آله و سلم: مازال جبرئيل يوصينى بالجار حتى ظننت انه سيورثه. "بحارالانوار ج 71 ص 151، كتاب العشره باب حق الجار". ]

درباره خوش رفتارى با همسايگان و پاس داشتن حقوق ايشان تاكيد بسيار شده است و تعابيرى زيبا در اين باره آمده است، مانند سخن اما صادق كه فرمود: شما را سفارش مى كنم كه با همسايگان خويش خوش رفتارى كنيد زيرا كه خداوند به اين مهم دستور داده است. [ عن ابى عبدالله عليه السلام قال: عليكم بحسن الجوار فان الله عز و جل امر بذلك. "بحارالانوار ج 71 ص 150". ]

و نيز آن حضرت فرمود: خوش رفتارى با همسايگان رزق و روزى را مى افزايد [ قال ابوعبدالله عليه السلام: حسن الجوار يزيد فى الرزق. "بحار ج 71 ص 153". ] و از سويى ديگر درباره ى آزار رساندن به همسايگان و تباه ساختن حقوق آنان، تعابير تند و تيز در روايات وارد شده است، چنانچه پيامبر خدا فرمود: هر كسى كه همسايه اش را بيازارد، خدا بوى بهشت را بر او حرام مى كند. و جايگاه چنين كسى قعر آتش است كه چه جايگا بدى است. و هر كس كه حق همسايه را تباه سازد، از ما نيست.

و جبرئيل آنچنان پيوسته درباره ى همسايه سفارش مى كرد كه من پنداشتم همسايه از همسايه ارث مى برد. [ فى مناهى النبى صلى الله عليه و آله و سلم: من اذى جاره حرم الله عليه ريح الجنه، و ماواه جهنم و بئس المصير و من ضيع حق جاره فليس منا، و ما زال جبرئيل يوصينى بالجار حتى ظننت انه سيورثه. "بحار ج 71 ص 150". ]

يك بار پيامبر، حضرت على و نيز سلمان و اباذر و مقداد را ماموريت داد تا به مسجد درآيند و در جمع مسلمانان سه بار با صداى بلند اين فرمان رسول خدا را به گوش همگان برسانند: كسى كه همسايه اش از بلا و آزار او در امان نيست، ايمان ندارد.

و نيز فرمان داد كه ندا در دهند: حد و مرز همسايگى چهل خانه است، از هر سو "از پيش و پس و راست و چپ خانه". [ ... فامر رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم عليا و سلمان و اباذر و مقدادا، فامرهم ان ينادوا فى المسجد باعلى اصواتهم انه لا ايمان لمن لم يامن جاره بوائقه- فنادوا ثلاثا- ثم امر فنودى ان كل اربعين دارا من بين يديه، و من خلفه، و عن يمينه و عن شماله يكون ساكنها جارا له. "بحارالانوار 71 ص 152". ] حج را بپاييد تا پايدار بمانيد

«الله الله فى بيت ربكم فلا يخلو منكم ما بقيتم، فانه ان ترك لم تناظروا و ادنى ما يرجع به من امه ان يغفر له ما سلف. » شما را درباره ى خانه ى خدا- كعبه- سفارش مى كنم. تا زنده هستيد مگذاريد كه آنجا خالى بماند، زيرا كه اگر حج خانه ى خدا ترك شود به شما مهلت نمى دهند و عذاب بر شما نازل مى شود. كسى كه قصد خانه خدا را كند، كمترين چيزى كه نصيبش مى شود اين است كه تمامى گناهان پيشين او را مى آمرزند. خداوند درباره ى خانه ى خويش چنين مى فرمايد: جعل الله الكعبه البيت الحرام قياما للناس [ سوره ى مائده، آيه ى 97. ] خداوند كعبه را كه خانه ى محترم اوست، موجب پايدارى مردم قرار داده است.

و على بن ابراهيم قمى در تفسير خويش نقل مى كند كه: تا زمانى كه كعبه پابرجا و پايدار است و مردم به حج خانه خدا مى روند، هلاك نمى شوند، اما همين كه كعبه ويران گردد و مردم حج نگزارند، نابود مى شوند. [ مادامت الكعبه قائمه و يحج الناس اليها، لم يهلكوا، فاذا هدمت و تركوا الحج هلكوا. "تفسير قمى 194:1". ]

عبدالرحمان بن ابى عبدالله مى گويد: به امام باقر عرض كردم: گروهى از قصه گويان و افسانه پردازان كه مردم را با سخنان خويش سرگرم مى سازند، مى گويند كه اگر كسى يك بار حج گزارد و ديگر بار به جاى حج، پول آن را صدقه دهد و به خويشاوندانش رسيدگى كند، برايش بهتر از حج دوباره است. امام عليه السلام فرمود: دروغ مى گويند و ياوه مى سرايند. اگر مردم چنين كنند، خانه ى خدا خالى مى ماند و حج تعطيل مى شود در حالى كه خداوند اين خانه را موجب پايدارى مردم قرار داده است.

[ [ عن عبدالرحمن بن ابى عبدالله: قلت لابى جعفر عليه السلام: ان اناسا من هولاء القصاص يقولون اذا حج رجل حجه ثم تصدق و وصل كان خيرا له فقال عليه السلام: كذبوا، لو فعل هذا الناس لعطل هذا البيت. ان الله عز و جل جعل هذا البيت قياما للناس. "بحارالانوار ج 96 ص 18". ] ]

اين واقعيت بس مهم كه در آيه ى شريفه به اشاره از آن سخن رفته است در بيانات پيامبر و ائمه فراوان تكرار شده است چنانچه پيامبر مى فرمايد: زمانى كه امت من قصد زيارت اين خانه را ترك كند، بى درنگ دچار عذاب مى شود [ عن رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم انه قال: اذا تركت امتى هذا البيت ان تومه لم تناظر. "بحار ج 96 ص 22". ] و امام باقر مى فرمايد: در وصيت اميرالمومنين آمده است كه: حج خانه ى خدا را ترك نكنيد كه اگر چنين كنيد هلاك مى شويد. [ عن الصادق، عن ابيه عليهماالسلام انه قال: كان فى وصيه اميرالمومنين عليه السلام: لاتتركوا حج بيت ربكم، فتهلكوا. "بحارالانوار ج 96 ص 19". ]

حج خانه ى خدا آنقدر مهم است كه امام صادق فرمود: اگر مردم حج را واگذارند و تعطيلش كنند بر امام واجب است كه مردم را چه بخواهند و چه نخواهند، به حج وادارد، زيرا كه اين خانه فقط به همين منظور برپا شده است. [ عن ابى عبدالله عليه السلام قال: لو عطل الناس الحج لوجب على الامام ان يجبرهم على الحج ان شاووا و ان ابوا لان هذا البيت انما وضع للحج، "بحارالانوار ج 96 ص 18". ]

و بالاخره آن كه امام صادق فرمود: بر شما باد كه در اين خانه حج گزاريد و آن را پايدار بداريد چرا كه در اين پايدارى و برپايى حج، دفع سختيهاى دنيا و هراس روز قيامت نهفته است. [ عن ابى بصير قال: سمعت ابا عبدالله عليه السلام يقول: عليكم بحج هذا البيت، فادمنوه، فان فى ادمانكم الحج دفع مكاره الدنيا عنكم و اهوال يوم القيامه. "بحارالانوار ج 96 ص 14". ]

در بخش بعدى وصيت اميرالمومنين اين نكته آمده است كه يكى از ثمرات حج آمرزش گناهان است. امام باقر از حضرت رسول اكرم نقل مى كند كه فرمود: براى كسى كه حج مى گزارد يا عمره به جاى مى آورد، يكى از اين سه حالت وجود دارد:

»» يا آنكه به او مى گويند: تمام گناهان پيشين تو و هر آنچه گناه در تو باقى بوده، خداوند همه را بخشيد.

»» يا آن كه به او مى گويند: گناهان پيشين تو بخشيده شد، اينك عمل نيك را آغاز كن.

»» يا به او مى گويند: تو در ميان خاندان و اموال خويش حفظ شدى "شان و شرافت يافتى" و اين زيباترين بهره حج است. [ عن الصادق عن ابيه عليهماالسلام قال: قال رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم: للحاج المعتمر احدى ثلاث خصال: اما ان يقال له: قد غفر لك ما مضى و ما بقى، و اما ان يقال له: قد غفر كل ما مضى فاستانف العمل، و اما ان يقال له: قد حفظت فى اهلك و ولدك، و هى احسنهن. "بحارالانوار ج 96 ص 6". ]

در روايت ديگرى بهره نخست افضل شمرده شده است [ "همان مدرك ص 17 روايت 13". ]

و البته روشن است كه موقعيت ظاهرى بهره حج 