 مى ايستاد. [ و كان رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم اذا حزنه امر، فرغ الى الصلاه. "فرغ الى شى ء: قصده" "تفسير مجمع البيان ج 6 ص 534". ] با مردم نيكو سخن بگوييد

« و قولوا للناس حسنا كما امركم الله عزوجل. » همانگونه كه خداوند به مشا فرمان داده است، با مردم به نيكويى سخن بگوييد.

آيه شريفه اى را كه اين فرمان در آن آمده است ذكر مى كنيم: و اذ اخذنا ميثاق بنى اسرائيل لاتعبدون الا الله و بالوالدين احسانا و ذى القربى و اليتامى و المساكين و قولوا للناس حسنا و اقيموا الصلاه و اتوا الزكاه ثم توليتم الا قليلا و انتم معرضون [ بقره/ 83. ] هنگامى كه از بنى اسرائيل پيمان گرفتيم كه جز الله را نپرستيد، به پدر و مادر و خويشاوندان و يتيمان و درماندگان نيكى كنيد، با مردم به نيكويى سخن بگوييد، نماز به پا داريد و زكات بپردازيد- پس از اين پيمان- جز تعداد انگشت شمارى از شما، پشت به پيمان ك رديد در حالى كه از آن روى برتافتند.

امام باقر عليه السلام فرمود: با مردم زيباتر و نيكوتر از آنچه كه دوست داريد به شما بگويند، سخن بگوييد، زيرا خداوند از كسى كه در سخنانش ديگران را مرتب نفرين مى كند و ناسزا مى گويد و طعنه بر مومنان مى زند و زشت كردار و زشت گفتار است و به اصرار از ديگران چيزى طلب مى كند، بدش مى آيد و از چنين كسى نفرت دارد. و در مقابل فرد با حيا و بردبار و پاكدامن و پاك انديش را دوست مى دارد. [ قولوا للناس احسن ما تحبون ان يقال لكم. فان الله يبغض اللعان السباب الطعان على المومنين، الفاحش المتفحش السائل الملحف، و يحب الحيى الحليم العفيف المتعفف. "تفسير برهان 121:1". ]

و امام صادق عليه السلام هم فرمود: با همه مردم چه مومن و چه مخالف، به نيكويى سخن بگوييد. اگر مخاطب شما مومن باشد از خوش گويى و خوش خويى شما چهره اش باز مى شود و. خوشحال مى گردد و اما اگر مخاطب شما از مخالفان شما باشد، با مداراى در سخن، او را به سوى ايمان جذب مى كنيد و اگر اين هم نشد، كمترين حاصل نيكو سخن گفتن با مخالفان آن است كه به اين وسيله شر و بدى آنان را از خود و برادر مومن برطرف مى سازيد. [ 'قولوا للناس حسنا' اى للناس كلهم، مومنهم و مخالفهم، اما المومنون فيبسط لهم وجهه، و اما المخاطفون فيلكمهم بالمداراه لاجتذابهم الى الايمان. فان ايسر من ذلك يكف شرورهم عن نفسه و عن اخوانه المومنين. "بحارالانوار ج 71 ص 341". ] هرگز از امر به معروف و نهى از منكر غافل مباشيد

و لا تتركوا الامر بالمعروف و النهى عن المنكر فيولى الله امركم شراركم ثم تدعون فلايستجاب لكم عليهم. امر به معروف و نهى از منكر را ترك نكنيد. اگر چنين كرديد، خداوند امر- زندگى و جامعه- شما را به اشرار مى سپارد و در آن صورت هرچه عليه آن تبهكاران دعا كنيد، دعايتان مستجاب نمى شود.

امر به معروف و نهى از منكر در بسيارى از آيات شريفه قرآن، با تاكيد و صراحت كامل از وظايف بسيار مهم گروهى از افراد جامعه شمرده شده است. به عنوان نمونه به اين آيه مباركه توجه كنيم: ولتكن منكم امه يدعون الى الخير و يامرون بالمعروف و ينهون عن المنكر و اولئك هم المفلحون [ آل عمران/ 104. برخى آيات ديگر در اين باره عبارتند از: آل عمران/ 110، اعراف/ 157. ] بايد از ميان شما مسلمانان، گروهى ديگران را به خير دعوت كنند و امر به معروف و نهى از منكر نمايند و البته آن گروه رستگار و نيكبخت هستند.

مردى به حضور حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم رسيد و پرسيد: كدام عمل برترين و بهترين اعمال است؟ آن چناب پاسخ داد: ايمان به خداوند. مرد پرسيد: پس از آن كدام عمل بالاتر است؟ آن حضرت فرمود: پيوستن به خويشاوندان. دوباره پرسيد: پس از آن؟ و حضرت جواب داد: امر به معروف و نهى از منكر.

سپس آن مرد پرسيد: مبغوض ترين و بدترين كار نزد خدا كدام است؟ پيامبر پاسخ داد: شرك به خداوند. و پرسيد: پس از آن كدام كار بدترين است؟ حضرت فرمود: گسستن از خويشاوندان و بالاخره پرسيد: پس از آن چه؟ آن جناب جواب داد: امر به منكر و نهى از معروف! [ ان رجلا جاء الى رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم فقال له: اخبرنى بافضل الاعمال؟ فقال: الايمان بالله. قال: ثم ماذا؟ قال: صله الرحم. قال: ثم ماذا؟ قال: الامر بالمعروف و النهى عن المنكر. فقال الرجل: فاى الاعمال ابغض الى الله؟ قال' الشرك بالله. قال: ثم ماذا؟ قال: قطيعه الرحم. قال: ثم ماذا؟ قال: الامر بالمنكر و النهى عن المعروف. "بحارالانوار ج 97 ص 82". ]

حضرت اميرالمومنين در بيان اهميت اين مطلب فرمود: تمام اعمال نيك و همچنين جهاد در راه خدا، نزد كارى چون امر به معروف و نهى از منكر همچون كمتر از قطره اى در برابر اقيانوس است؟ [ و ما اعمال البر كلها، و الجهاد فى سبيل الله، عند الامر بالمعروف و النهى عن المنكر كنفثه فى بحر لجى. "بحارالانوار ج 97 ص 89". ]

غفلت از امر به معروف و نهى از منكر، پيامدهاى بسيار بدى دارد كه به برخى از آنها اشاره مى كنيم.

پيامبر خدا فرمود: چه حال و روزى خواهيد داشت آن زمان كه زنان شما بدكاره شوند و جوانانتان فاسق گردند، و اين مصيبت زاييده آن است كه امر به معروف نكرده ايد و نهى از منكر ننموده ايد.

مردم عرض كردند: يا رسول الله! آيا چنان مصيبتى دامنگير جامعه مى شود؟

حضرت فرمود: آرى، و از آن بدتر هم مى شود. چه حالى خواهيد داشت آن زمان كه به جايى مى رسيد كه به بدى و زشتيها امر مى كنيد و از نيكيها بازمى داريد.

مردم با شگفتى بيشترى پرسيدند: به راستى چنان خواهد شد؟

و آن حضرت با تاسف فرمود: و بدتر از آن هم مى شود، و آن اين كه كارتان به جايى مى رسد كه ديگر ناپسنديها و زشتيها را خوب و پسنديده مى بينيد و خوبيها و پسنديده ها را زشت و نازيبا مى شماريد. [ كيف بكم اذا فسد نساوكم و فسق شبابكم، و لم تامروا بالمعروف و لم تنهوا عن المنكر؟ فقيل له: و يكون ذلك يا رسول الله؟ قال: نعم، و شر من ذلك، كيف بكم اذا امرتم بالمنكر و نهيتم عن المعروف. قيل يا رسول الله! و يكون ذلك. قال: نعم و شر من ذلك كيف بكم اذا رايتم المعروف منكرا و المنكر معروفا. "بحارالانوار ج 97 ص 74". ]

مهمترين و بدترين ثمره ى شوم ترك امر به معروف و نهى از منكر همان است كه حضرت على عليه السلام از قول پيامبر نقل فرموده است، آن حضرت فرمود: تا زمانى كه امر به معروف و نهى از منكر و نيز تعاون در انجام نيكيها در ميان مردم رايج باشد، زندگى خوبى خواهند داشت، اما وقتى كه اين امور را ترك نمايند بركتها از زندگى ايشان محو مى شود و گروههايى از تبهكاران آنها بر گروه ديگر از نيكوكاران تسلط مى يابند و در آن صورت نيكان جامعه نه در زمين و نه در آسمان يار و ياورى نخواهند داشت. [ لايزال الناس بخير، ما امروا بالمعروف و نهوا عن المنكر، و تعاونوا على البر، فاذا لم يفعلوا ذلك نزعت عنهم البركالت و سلط بعضهم على بعض و لم يكن لهم ناصر فى الارض و لا فى السماء. "بحارالانوار ج 97 ص 94". ]

عقوبت همگانى در ترك امر به معروف و نهى از منكر در بياين روشن از حضرت على عليه السلام آمده است: هان اى مردم! خداوند عموم مردم را به خاطر 