ر مى دهد و مى فرمايند: «من هنگامى كه وحى بر پيامبر(ص) فرود مى آمد، ناله ى شيطان را شنيدم. گفتم اى رسول خدا، اين ناله ى كيست؟ گفت: شيطان است كه از پرستش خويش مأيوس گرديد و فرمود: «علي، تو آن چه را من مى شنوم، مى شنوى و آن چه را كه من مى بينم، مى بيني؛ جز اين كه تو پيامبر نيستي، بلكه وزير من بوده،  به راه خير مى روي.» [64] 
و نيز فرمود: اى مردم پيش از آن كه مرا از دست بدهيد، از من بپرسيد. از راه هاى آسمان ها سؤال كنيد كه من نسبت به آن ها از راه هاى زمين آگاه ترم [65] و هم چنين اخبار غيبى فراوانى از ائمه گزارش شده است كه بر مدعاى ما تأكيد دارد. از جمله، امام علي(ع) در سر راه خود به سوى صفين به سرزمين كربلا رسيد و ندا سر داد كه آه اى زمين كربلا، هر آينه مردانى از تو در روز قيامت محشور مى گردند كه بدون حساب رسى وارد بهشت مي شوند». [66] به كميل فرمود: اى كميل، اين جا علم فراوانى است (به سينه اش اشاره كرد) اگر حاملان و آموزندگانى مى يافتم، به آن ها عطا مى كردم». [67] 
امام از انتقام گرفتن مختار، خيانت عمرسعد، شهادت خويش، شهادت امام رضا، سرانجام بنى اميه و خوارج، خبر داده است. 
مطالب دقيقى در باب حديث شناسي، [68] انسان شناسي، [69] شگفتى هاى آفرينش، [70] مردم شناسي، [71] علم رياضي، [72] صرف و نحو، [73] مسايل تربيتي، [74] فقه و حقوق و قضا و رفتارشناسي [75] نيز از امام گزارش شده است. خلاصه ى سخن آن كه گرچه دايره علم پيشوايان دين از دايره ى سنت وسيع تر است ولى با توجّه به علم لدنى آن ها مى توان از دخالت دين در عرصه هاى اجتماعى دنيوى و اخروي، فردي و اجتماعى سخن گفت. هر چند بسيارى از معلومات پيشوايان دين، به دلايلى بيان نشده و يا در اختيار ما قرار نگرفته است. به اميد آن كه تمام حقايق را از زبان مبارك امام عصر(عج) بشنويم. 
قلمرو دين در عرصه ى اقتصاد 
اقتصاد در لغت به معناى ميانه روى و پرهيز از افراط و تفريط در هر فعاليتي است و در اصطلاح از تعاريف گوناگونى برخوردار است. ارسطو، علم اقتصاد را علم تدبير منزل و يكى از انواع حكمت عملى معرفى كرده و آدام اسميت، علم بررسى ماهيت و علل ثروت ملل را پذيرفته است. و برخي، اقتصاد را علم بررسى روش هاى تخصيص منابع و عوامل محدود (زمين، كار، سرمايه) جهت توليد منابع و محصولات به منظور ارضاي نيازمندى ها و ترتيب توزيع و مصرف آن ها دانسته اند. حق مطلب آن است كه مباحث اقتصاد به دو بخش علم اقتصاد يا اقتصاد توصيفى و مكتب اقتصاد يا اقتصاد توصيه اي تقسيم مى شوند. [76] گستره ى دين در عرصه ى اقتصاد از منظر سنت علوي، به طور عمده به مكتب اقتصاد و بايد و نبايدهاى اقتصادى و مسائل حقوقى و ارزشى اقتصاد، مانند تقسيم ثروت هاى عمومي، محدوديت هاى مالكيت خصوصي، حدود اقتدار دولت در زندگى اقتصادي، سياست ها و اهداف اقتصادى اختصاص دارد و در موارد اندكى به بيان روابط اقتصادى بين پديده ها اشاره شده است؛ زيرا روابط دائماً در حال سيلان و تغيير است و بايد در هر جامعه و عصري به كشف اختصاص آن اقدام نمود. و اينك به پاره اى از بخش هاى اقتصاد توصيه اى در سنت علوى اشاره مى كنيم. 
1. سياست ها و اهداف ايجابى اقتصادى در سنت علوى 
الف. توجّه به آبادانى و عمران و بالندگى كسب و تجارت: حضرت علي(ع) در اين باره به مالك مى فرمايد: «بايد تلاش تو در آبادانى زمين بيش تر از جمع آورى خراج باشد كه خراج جز با آبادانى فراهم نمى گردد و آن كس كه بخواهد، خراج را بدون آبادانى مزارع به دست آورد، شهرها را خراب و بندگان خدا را نابود و حكومتش جز اندك مدتى دوام نياورد». [77] 
ب. عدالت ورزي: عدالت يكى از اصول و اركان مهم نظام هاى حكومتى است كه بدون شك بقاى آن ها بدان بستگى دارد. امام علي(ع) نيز از اهميت اين عنصر هشدار مي دهد و عدالت و مهربانى با رعيت و مردم را مايه ى خشنودى و اطمينان آن ها نسبت به حكومت معرفى مى كند. [78] 
ج. حق گرايي: «حق را مال هر كس كه باشد، نزديك يا دور، بپرداز و در اين كار شكيبا باش و اين شكيبايى را به حساب خدا بگذار؛ گرچه اجراى حق، مشكلاتى براي نزديكانت فراهم آورد؛ تحمّل سنگينى آن را به ياد قيامت بر خود هموار ساز». [79] 
د. امنيت اقتصادي: عامل مهم رونق و شكوفايى اقتصادي، شيوه ى برخورد دولت با تجّار و توليد كنندگان و كارگران و برنامه ريزى در جهت امنيّت اقتصادى است. اميرمؤمنان براى ايجاد امنيت اقتصادي، توصيه هاى ذيل را ارايه مى كند: «هرگز كسي را از نيازمندى او باز نداريد و از خواسته هاى مشروعش محروم نسازيد و براى گرفتن ماليات از مردم، لباس هاى تابستانى يا زمستانى و مركب سوارى و برده ى كارى او را نفروشيد و براى گرفتن درهمي، كسى را با تازيانه نزنيد و دست اندازى به مال كسي (نمازگزار باشد يا غير مسلمانى كه در پناه اسلام است) نكنيد؛ جز اسب يا اسلحه اي كه براى تجاوز به مسلمان ها به كار گرفته مى شود.» [80] «با ترس از خدايى كه يكتاست و هم تايى ندارد حركت كن. در سر راه، هيچ مسلمانى را نترسان يا با زور از زمين او نگذر و افزون تر از حقوق الهى از او مگير. هر گاه به آبادى رسيدي، در كنار آب فرود آى و وارد خانه ى كسى مشو. سپس با آرامش و وقار به سوى آنان حركت كن تا در ميانشان قرارگيري. به آن ها سلام كن و در سلام و تعارف و مهربانى كوتاهى نكن.» [81] 
هـ . ضرورت برنامه ريزي: «مؤمن بايد شبانه روز خود را به سه بخش تقسيم كند. زمانى براى نيايش و عبادت پروردگار و زمانى براى تأمين هزينه ى زندگى و زماني براى واداشتن نفس به لذت هايى كه حلال و زيباست. خردمند را نشايد جز آن كه در پي سه چيز حركت كند: كسب حلال براى تأمين زندگى يا گام نهادن در راه آخرت يا به دست آوردن لذت هاى حلالي.» [82] 
2. سياست ها و اهداف سلبي اقتصادى در سنت علوى 
الف. گرفتن ماليات سنگين از مردم: امام در اين باره مى فرمايد: «اگر مردم شكايت كردند از سنگينى ماليات يا آفت زدگى يا خشك شدن آب چشمه ها يا كمى باران يا خراب شدن زمين در سيلاب ها يا خشك سالي، در گرفتن ماليات به ميزانى تخفيف ده تا امورشان سامان گيرد و هرگز تخفيف دادن در خراج، تو را نگران نسازد.» [83] 
ب.  رانت خواري: «همانا زمام داران را خواص و نزديكانى است كه خودخواه و چپاول گرند و در معاملات انصاف ندارند، ريشه ى ستم كارى شان را با بريدن اسباب آن بخشگان و به هيچ كدام از اطرافيان و خويشاوندانت زمين را واگذار مكن و به گونه اى با آنان رفتار كن كه قراردادى به سودشان منعقد نگردد كه به مردم زيان رسانند؛ مانند آبيارى مزارع يا زراعت مشترك كه هزينه هاى آن را بر ديگران تحميل كنند؛ در آن صورت سودش براى آنان و عيب و ننگش در دنيا و آخرت براى تو است». [84] 
3. ارزش هاى اقتصادى 
الف. رعايت حقوق محرومان: «سپس خدا را، خدا را، در خصوص طبقات پايين و محروم جامعه كه هيچ چاره اى ندارد. از زمين گيران، نيازمندان، گرفتاران، دردمندان، همانا در اين طبقه ى محروم گروهى خويشتن دارى نموده و گروهى به گدايى دست نياز بر مى دارند؛ پس براى خدا پاسدار حقى باش كه خداوند براى اين طبقه معين فرم