ه و خاصه آمده است و اينجا جاى ذكر آنها نيست. در زندگى دردها و دشوارى‏ها و آزارهايى ديد كه انتظار آن نمى‏رفت. با آنكه صحابه پيامبر همگى اين گفته پيامبر را شنيدند كه فرمود: «فاطمه پاره تن من است.» هر كس او را شاد كند مرا شاد كرده و هر كه او را برنجاند مرا رنجانيده است.

«فاطمه عزيزترين مخلوق در نظر من است.»
خير واقعى 
لَيـْسَ الْخـَيـْرُ اَنْ يـَكـْثـُرَ مـالُكَ وَ وَلَدُكَ وَ لكـِنِ الْخـَيـْرُ اَنْ يـَكـْثـُرَ عـِلْمـُكَ وَ اَنْ يـَعـْظـُمـَ حِلْمُكَ.(498)
خير ـ و ارزش ـ نه آن است كه مال و فرزندت فراوان شود بلكه خير ـ واقعى ـ آن است كه دانشت فراوان و حلم و بردباريت بزرگ و افزون گردد.
ناصح حقيقى 
عـِبـادَ اللّهِ. اِنَّ اءَنـْصـَحَ النـّاسِ لِنـَفـْسـِهِ اءَطـْوَعـُهـُمْ لِرَبِّهِ؛ وَ إِنَّ اءَغـَشَّهـُمْ لِنـَفـْسِهِ اءَعْصَاهُمْ لِرَبِّهِ.(499)
آن كس كه نسبت به خود از همه خيرخواه تر است در برابر خداوند از همه مطيع تر خواهد بود، و آن كس كه خويشتن را بيشتر مى فريبد گناهكارترين مردم در برابر خداست .
انسان خيرخواه 
مَنْ حَذَّرَكَ كَمَنْ بَشَّرَكَ.(500)
آن كه به تو هشدار مى دهد بسان كسى است كه مژده ات مى دهد.
خيرخواهى براى ديگران 
اَحْبِبْ لِغَيْرِكَ ما تُحِبُّ لِنَفْسِكَ.(501)
براى ديگران ، آن پسند كه براى خود مى پسندى .
خيرخواهى از خداوند 
ما حارَ مَنِ اسْتَخارَ.(502)
هر كه از خدا خير خواهد سرگردان نماند.
پيامد نافرمانى از خيرخواه مهربان 
فَاِنَّ مَعْصِيَةَ النّاصِحِ الشَّفيقِ الْعالِمِ الُْمجَرِّبِ تُوْرِثُ الْحَسْرَةَ وَ تُعْقِبُ النَّدامَةَ.(503)
نـافـرمـانـى خـيـرخـواه مـهـربـان ، دانـاى كـاردان ، حـسـرت و پـشـيـمـانـى بـه دنبال دارد.
سپاس در برابر چه كسى ؟ 
اَحْمِدْ مَنْ يَغْلُظُ عَلَيْكَ وَ يَعِظُكَ، لا مَنْ يُزَكّيكَ وَ يَتَمَلُّقُكَ(504)
سپاسگزار كسى باش كه به تو درشتى مى كند و پندت مى دهد نه كسى كه از تو تمجيد مى كند و زبان به چاپلوسى مى گشايد.(1) - نشانيهاى نهج البلاغه كه در پاورقيها آورده شده، نشان دهنده صفحه‏يى است كه نام اين كس در كجاى سخن على عليه السلام آمده است. در ضمن نهج البلاغه مورد نظر، نهج البلاغه «محمد عبده» نشر دار المعرفه بيروت كه در 3 جلد چاپ شده، مى‏باشد. (نهج البلاغه، 2: 12)
(2) - نهج البلاغه، 2: 109.
(3) - نهج البلاغه، 3: 95.
(4) - نهج البلاغه، 3: 95.
(5) - نهج البلاغه، 2: 114.
(6) - نهج البلاغه، 2: 63.
(7) - نهج البلاغه، 4: 88.
(8) - نهج البلاغه، 1: 93 و ج 3: 8.
(9) - نهج البلاغه، 3: 9.
(10) - نهج البلاغه، 3: 129.

(11) - نهج البلاغه، 4: 76.
(12) - نهج البلاغه، 3: 37.
(13) - نهج البلاغه، 3: 76.
(14) - نهج البلاغه، 3: 9.
(15) - سوره نحل آيه 126- 127.
(16) - نهج البلاغه، 4: 13.
(17) - نهج البلاغه، 2: 109.
(18) - نهج البلاغه، 2: 98.
(19) - نهج البلاغه، 1: 42 و ج 2: 19.
(20) - نهج البلاغه، 3: 19.
(21) - نهج البلاغه، 1: 34.
(22) - نهج البلاغه، 1: 63.
(23) - نهج البلاغه، 3: 128.
(24) - نهج البلاغه، 3: 131.
(25) - نهج البلاغه، 3: 4.
(26) - نهج البلاغه، 3: 113.
(27) - نهج البلاغه، 1: 40.
(28) - نهج البلاغه، 1: 76 و ج 2: 19 و ج 2: 88.
(29) - نهج البلاغه، 2: 187.
(30) - نهج البلاغه، 3: 167.
(31) - نهج البلاغه، 2: 203.
(32) - نهج البلاغه، 1: 34.
(33) - نهج البلاغه، 2: 226.
(34) - نهج البلاغه، 2: 232 و 3: 18.
(35) - نهج البلاغه، 2: 68.
(36) - نهج البلاغه، 3: 121 و 136.
(37) - نهج البلاغه، 3: 109.
(38) - نهج البلاغه، 3: 18 و 20.
(39) - نهج البلاغه، 3: 70.
(40) - نهج البلاغه، 1: 59.
(41) - نهج البلاغه، 3: 60.
(42) - نهج البلاغه، 2: 187.
(43) - نهج البلاغه، 2: 109.
(44) - سوره نحل آيه 106.
(45) - نهج البلاغه، 2: 18 و 68.
(46) - نهج البلاغه، 3: 67.
(47) - نهج البلاغه، 1: 147.
(48) - نهج البلاغه، 3: 58 و 127.
(49) - نهج البلاغه، 3: 117.
(50) - نهج البلاغه نامه 61.
(51) - سوره زمر آيه 9.
(52) - نهج البلاغه، 3: 14.
(53) - نهج البلاغه، 1: 116 و ج 3: 37.
(54) - نهج البلاغه، 1: 43.
(55) - نهج البلاغه، 1: 94 و ج 3: 68.
(56) - نهج البلاغه، 1: 93 و ج 3: 30.
(57) - نهج البلاغه، 3: 13.
(58) - نهج البلاغه، 2: 18.
(59) - نهج البلاغه، 3: 132.
(60) - نهج البلاغه، 3: 67.
(61) - نهج البلاغه، 4: 23 و ج 2: 103.
(62) - نهج البلاغه، 1: 116.
(63) - نهج البلاغه، 2: 160.
(64) - نهج البلاغه، 1: 44.
(65) - نهج البلاغه، 2: 182.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1272.txt">معرفی کتاب</a><a class="text" href="w:text:1273.txt">بيت المال در نهج البلاغه</a><a class="text" href="w:text:1274.txt">الف) جايگاه ثروت در اسلام</a><a class="text" href="w:text:1275.txt">ب) جايگاه بيت المال</a><a class="text" href="w:text:1276.txt">ج) ماهيّت بيت المال</a><a class="text" href="w:text:1277.txt">د) آثار بيت المال</a><a class="text" href="w:text:1278.txt">ه) راههاى جلب ماليات</a><a class="text" href="w:text:1279.txt">و) منزلت مميّزان ماليات</a><a class="text" href="w:text:1280.txt">ز) صفات و وظايف مميّزان ماليات</a><a class="text" href="w:text:1281.txt">ط) الگو بودن حاكم اسلامى </a><a class="text" href="w:text:1282.txt">ى) عدالت در استفاده از بيت المال </a><a class="text" href="w:text:1283.txt">ك) استرداد بيت المال</a><a class="text" href="w:text:1284.txt">ل) آثار خيانت در بيت المال</a><a class="text" href="w:text:1285.txt">پاورقی</a></body></html>نام کتاب : بيت المال در نهج البلاغه

نویسنده : محمد رحماني

منبع کتاب :  سایت مرکز تعلیمات اسلامی واشنگتن www.ketaab.iec-md.orgبيت المال در نهج البلاغه

محمد رحمانى مقدّمه اين نوشتار، نگاهى اجمالى به موضوع «بيت المال» در نهج البلاغه دارد.

قلمروِ مقاله، تنها، بخشى از سخنان امام على(ع) در نهج البلاغه است، نه تمامى سخنان آن حضرت.

هرچند، گاهى، فرازهاى نقل شده از نهج البلاغه، براى چند عنوان مربوط به بحث، مفيد است ولى براى طولانى نشدن نوشته، از تكرار، جز در يك يا دو مورد، خوددارى شده است.

اموال عمومى، به اقسام گوناگونى مانند مشتركات عمومى و مباحات اوّليه و مجهول المالك و درآمدهاى عمومى، تقسيم مى شود، ولى مقصود از بيت المال، در اين نوشته، اموالى است كه اختيار هزينه كردن آن، به دست امام است، مانند غنائم جنگى و خراج و جزيه و زكات و صدقات عامه و اوقاف عمومى و ...الف) جايگاه ثروت در اسلام

بى گمان، از نگاه اسلام، ثروت و مال، در حيات مادّى و معنوى انسانها، نقش اساسى دارد. تا آنجا كه در برخى روايات، از «تنگدستى» به «روسياهى در دنيا و آخرت»[1] و «مرگ سرخ»[2] و «مرگ بزرگ»[3] تعبير شده است.

در بعضى از روايات، فقر، موجب نقصان در دين و كاهش عقل و تحريك خشم معرفى شده است.[4] از اين رو، در دين مقدّس اسلام، به مقوله اقتصادى و معيشتى بشر، در ابعاد مختلف آن، توجّه فراوانى شده است. هرچند مطالب مربوط به اقتصاد، به گونه اى پراكنده و جدا از هم مطرح شده، ولكن بررسى و تحقيقى همه جانبه، نشانه اين است كه مكتب اسلام، داراى نظام اقتصادى ويژه اى است كه از وحى الهى نشأت گرفته و در دامن عصمت، رشد و نمو كرده و از ويژگيهاى بى شمارى برخوردار است.ب) جايگاه بيت المال

آنچه قابل توجّه و دقّت است، اين است كه بيت المال، در نظام اقتصادى اسلام، بيشترين مباحث را به خود اختصاص داده و از جايگاهى ويژه برخوردار است. هدف از بيت المال، تأمين اهدافى بلند در حركت تكاملى انسان به سوى سعادت و معنويّت و قرب الهى است. برخى از آن هدفه