جمه ى اين دو اثر مقدس و هر مقدار را كه مى توانند پيش ببرند؛ چون به هر حال هيچ ترجمه يى كامل نخواهد بود.
يعنى اين طور نباشد كه اگر كسانى شنيدند فلان نويسنده ى خوب و آشنا به زبان عربى ، مشغول ترجمه ى نهج البلاغه يا قرآن شده است ، از كار خود دست بكشند و كارى نكنند. هر كسى شوق اين كار را در خود احساس ‍ مى كند، شروع كند. اگر ده ترجمه ى بسيار خوب هم از قرآن كريم و نهج البلاغه ى شريف داشته باشيم ، زيادى نيست ، هيچ اشكالى ندارد كه علايق و ذوقهاى گوناگون و ديدگاههاى مختلف از يك آيه يا يك جمله بتوانند خواننده را قدرى به ابعاد واقعى آن جمله نزديكتر كنند. بنابراين به نظر من اين كار امروز در اولويت قرار دارد. (125)
***
5 - ترجمه ى لغات نهج البلاغه  
يكى از كارهاى اساسى كه بايد در زمينه ى نهج البلاغه انجام بگيرد ترجمه ى لغات نهج البلاغه براى فارسى زبانها و حتى براى عرب زبانهاست . البته در پاورقى بعضى از نهج البلاغه ها، بزرگانى چون مرحوم محمد عبده و بعضى ديگر اين كار را كرده اند، اما كافى نيست . اين همه لغتى كه در اين كتاب با بارهاى ادبى و مايه هاى هنرى و فصاحت و بلاغت فوق العاده گسترده است ، احتياج به يك كار مستقلى - فزونتر از شرح سطحى آن - دارد. خلاصه آن كه لازم است يك تفسير اللغات كامل و عميق براى نهج البلاغه تهيه شود. (126)
***
6 - پيوستن بخشهاى متفرق از يك خطبه  
يكى از كارهايى كه از مدتها پيش همواره ضرورتش را احساس مى كردم ، پيوستن بخشهاى متفرق يك خطبه است كه احيانا آنها را سيد رضى (رحمه الله عليه ) ازهم جدا كرده است . ملاحظه كرده ايد در جاهايى بعد از آن كه يك خطبه شروع مى شود،گفته مى شود و منها ( اين از جمله بخشهاى همان خطبه است ). يقينا بين اينها يك چيزى افتاده است و الا تعبير و منها لازم نبود. در جاهاى ديگر معلوم مى شود اين پايان خطبه نيست و مطلب نيمه كاره است . شايد بعضى از بخشها را در خود نهج البلاغه بتوان پيدا كرد و يقينا بسيارى از آنها را در كتب متفرق حديث مى توان جستجو وپيدا كرد.
به هر حال گاهى انسان دو بخش از يك خطبه را مى بيند كه فوق العاده مهم است . اما ميانشان فاصله افتاده است . بايد صاحب همتانى بنشينند و اين جا به جا شدگيها را پيگيرى و بازيابى كنند تا سرانجام به قدر مقدور و ممكن ، بخشهاى پراكنده ى يك خطبه ، از نو به هم اتصال پيدا كند. (127)
***
بسيارى از خطبه هاى نهج البلاغه متاءسفانه ناقص است يعنى يا از آغاز خطبه و يا از پايان خطبه يك بخش افتاده است ؛ حتى گاهى سيد رضى وسط يك خطبه در نهج البلاغه را انداخته و حذف كرده است . خطبه را نقل مى كند بعد به يك جايى مى رسد و قطع مى كند، سپس زيرش مى نويسد ومنها يعنى از همان خطبه است و بعد يك تكه ى ديگر را نقل مى كند؛ مثل كارى كه امروز گاهى خبرنگارها و روزنامه نگارها مى كنند و مثلا مى نويسند : وى در بخشى ديگر از سخنان خود چنين گفت . اين عمل را منها مى گويند.آن قسمتى كه وسط اين دو بخش از سخنان على (ع ) وجود داشته ، چيست ؟ ما نمى دانيم و اين مشكلى در كار ما ايجاد مى كند. چرا سيد رضى اين كار را كرده است ؟ به خاطر اين كه نهج البلاغه - همچنان كه از نامش پيداست - شيوه و راه بلاغت و فصاحت است و صرفا به لحاظ هنرى جمع آورى شده است . (128)
***
مجموعه ى كارهاى عملى و ضرورى را كه بايد در زمينه ى نهج البلاغه انجام داد، فهرست بندى كنيد تا مشخص شود چه كارهايى شايسته است انجام بگيرد. البته ترديدى نيست كه اين كار، عشقها و ايمانها، نبوغها و ابتكارها و رشته هاى جديدى را به وجود خواهد آورد. (129)پايان سخن 
 در پايان سخن ، اولا تشكر مى كنم از برادران عزيزى كه به احياى نهج البلاغه برخاسته اند و به پژوهشهاى نهج البلاغه ابعاد علمى جدى بخشيده اند و به طرح و مداومت آن اهميت داده اند و اين كتاب مقدس و زندگى آموز و دوران ساز را از زير غبارهاى نسيان خارج كرده اند. ثانيا تشكر مى كنم از محققينى كه درباره ى نهج البلاغه كوشيده اند و تفسير و شرح نوشته اند و ترجمه كرده اند و لغت نامه ساخته اند و كوششهاى ارجمند ديگر به كار برده اند. در عين حال خواهش مى كنم كه مساءله ى نهج البلاغه را از اين هم جدى تر بگيريد. (130)
***
بار ديگر از همه ى برادران مسؤ ول و دست اندر كار، براى اهميتى كه به نهج البلاغه و تشكيل اين كنگره داده اند، تشكر مى كنم و اميدوارم بلندى همتشان بتواند منشاء اين خدمت عظيم براى امت اسلام واقع شود كه نهج البلاغه را هر چه بيشتر مورد استفاده و بهره بردارى قرار دهد و اين كار سرمشقى باشد براى همه ى مسلمانها كه شايد هنوز بسيارى از آنها با نهج البلاغه هيچ گونه آشنايى ندارند. (131)
پايان كتاب .   1-نهج البلاغه شامل 241 خطبه ، 79 نامه و 480 كلمات قصار مى باشد.
2-درسهايى از نهج البلاغه ، ص 3.
3-درسهايى از نهج البلاغه ص 8.
4-بيانات مقام معظم رهبرى در كنگره چهارم نهج البلاغه ، 1363.
5-گفتارى درباره حكومت علوى ، ص 4، (بيانات مقام معظم رهبرى در مسجد دارالسلام تهران ، 5/5/1359).
6-بيانات مقام معظم رهبرى در كنگره چهارم نهج البلاغه ، 1363.
7-بيانات مقام معظم رهبرى در كنگره چهارم نهج البلاغه ، 1364.
8-گردآورنده نهج البلاغه ، علامه سيد رضى ، دانشمند بزرگ قرن چهارم هجرى است كه در سال (359 ه .ق ) در بغداد متولد شد. پدر و مادر او هر دو از نسل مبارك حضرت اميرالمؤ منين على عليه السلام بودند. علامه سيد رضى براى گردآورى نهج البلاغه ، بيست سال تلاش كرد و سرانجام پس از بررسى صدها كتاب و جمع آورى آثار پراكنده نويسندگان گذشته ، توانست در سال 400 هجرى نهج البلاغه را به جهان علم و انديشه ، معرفى كند. سيد رضى سرانجام ، پس از يك زندگى كوتاه ، اما پربار، در روز يكشنبه ششم محرم سال (406 ه .ق ) در سن 47 سالگى در بغداد از دنيا رفت و بدن شريفش در كاظمين كنار قبر امام كاظم عليه السلام به عنوان امانت دفن گرديد و پس از مدتى (طبق وصيت ) پيكر پاك او و همچنين برادرش سيد مرتضى را به كربلا انتقال داده و در آنجا به خاك سپردند.
9-بيانات مقام معظم رهبرى در كنگره چهارم نهج البلاغه ، 1363.
10-نهج البلاغه يعنى راه و روش شيوايى گفتار و رسايى كلام
11-بيانات مقام معظم رهبرى در كنگره چهارم نهج البلاغه ، 1363.
12-بيانات مقام معظم رهبرى در كنگره چهارم نهج البلاغه ، 1363.
13-درسهايى از نهج البلاغه ، ص 14.
14-درسهايى از نهج البلاغه ، ص 14.
15-درسهايى از نهج البلاغه ، ص 25.
16-دانشمند محقق ، عبدالزهراء حسينى ، در كتاب مصادر نهج البلاغه 46 كتاب ديگر را نام مى برد كه براى تهيه و تدوين و جمع آورى سخنان امام على بن ابيطالب نوشته شدند كه 22 كتاب ، مربوط به قبل از پيدايش نهج البلاغه مى باشند. مجموعه ى آشنائى با نهج البلاغه ، ج 2، ص 68.
17-درسهايى از نهج البلاغه ، ص 3.
18-حضرت عبدالعظيم حسنى معروف به سيد الكريم ، فرزند عبدالله ، فرزند على بن حسن ، فرزند حسن بن زيد، فرزند زيد بن حسن عليه السلام فرزند على بن ابيطالب عليه السلام است و با پنج واسطه به اميرالمؤ منين عليه السلام مى رسد ولادت آن حضرت به سال 173 هجرى در مدينه وا