د. حقاً كه آنان در ادعای خود راستگو هستند[14]. 
كوتاه سخن اینكه: در جنگ احد بعد از شایعه كشته شدن پیامبر - صلی الله علیه و آله - گروهی از مسلمانان، پیامبر - صلی الله علیه و آله - در صحنه جنگ تنها گذاشته و فرار كردند فرار این گروه چنان تأثیر انگیز بود كه زنان مسلمان، كه در پی فرزندان خود به صحنه جنگ آمده بودند و گاهی مجروحان را پرستاری می كردند، مجبور شدند كه از وجود مقدس پیامبر - صلی الله علیه و آله - دفاع كنند. لذا هنگامی كه زنی به نام «نسیبه» فرار مدعیان ایمان را مشاهده كرد شمشیری به دست گرفت و از رسول خدا - صلی الله علیه و آله - دفاع كرد. وقتی پیامبر - صلی الله علیه و آله - فداكاری این زن را در برابر فرار دیگران مشاهده كرد، فرمود: «مقامُ نسیبهِ بِنْتِ كَعْب خَیرٌ مِنْ مَقامِ فُلانِ و فلان» مقام «نسیبه» دختر كعب از مقام فلان و فلان بالاتر است. ابن ابی الحدید می گوید: راوی به پیامبر - صلی الله علیه و آله - خیانت كرده، نام افرادی را كه پیامبر - صلی الله علیه و آله - صریحاً فرموده، نیاورده است.[15] 
در برابر این افراد، تاریخ به ایثار افسری اعتراف می كند كه در تمام تاریخ اسلام نمونه فداكاری است و پیروزی مجدد مسلمانان در نبرد احد معلول جانبازی اوست. این فداكار واقعی، مولای متقیان و امیر مؤمنان علی - علیه السلام - است. كه به نقل بعضی از روایات حضرت علی - علیه السلام - در دفاع از وجود مقدس پیامبر - صلی الله علیه و آله - به قدری پا فشاری كرد كه شمشیر او شكست و پیامبر شمشیر خود را كه ذوالفقار بود به وی مرحمت نمود تا به وسیله آن به جهاد خود در راه خدا ادامه دهد.[16] 
ابن ابی الحدید می نویسد: هنگامی كه اكثر یاران پیامبر - صلی الله علیه و آله - فرار كردند، فشار حمله دشمن به سوی آن حضرت بالا گرفت به طوری كه دسته ای از قبیله «بنی كنائه» و گروهی از قبیله «بنی عبد مناف» كه در میان آنان چهار قهرمان نام آورد بود، (مستقیماً) به سوی پیامبر - صلی الله علیه و آله - حمله ور شدند. در این هنگام حضرت علی - علیه السلام - پروانهوار، گرد وجود پیامبر - صلی الله علیه و آله - می گشت و از نزدیك شدن دشمن به او جلوگیری می كرد. گروهی كه تعداد آنان بیش از پنجاه نفر بود كه قصد كشتن پیامبر را داشتند، تنها حملات آتشین حضرت علی - علیه السلام - بود كه آنان را متفرق می كرد. 
اما آنان باز در نقطه ای گرد می آمدند و حمله خود را از سر می گرفتند، در این حملات، آنان چهار قهرمان و ده نفر دیگر كه نامشان در تاریخ مشخص نشده است، به دست علی - علیه السلام - كشته شدند. 
«جبرئیل» به رسول خدا گفت: علی - علیه السلام - حقیقتاً فداكاری می كند، فرشتگان از فداكاری این جوان به شگفت در آمده اند. پیامبر فرمود: چرا چنین نباشد، او از من است و من از او هستم. جبرئیل گفتند من هم از شما هستم. آن روز صدایی از آسمان شنید كه مكرر می گفت: «لا سَیْفَ إلاّ ذوالفقار و لا فتی إلاّ علی» ولی گوینده دیده نمی شد. از پیامبر سؤال كردند كه گوینده كیست؟ فرمود جبرئیل است[17] 
د) فداكاری امام علی - علیه السلام - در جنگ خندق 
عمرو پس از عبور از خندق، فریاد «هَل من مبارز» سر داد و چون كسی از مسلمانان آماده مقابله با او نشد، جسورتر گشت و عقائد مسلمانان را به باد استهزاء گرفت و گفت: «شما كه می گویید كشتگانتان در بهشت هستند و مقتولین ما در دوزخ، آیا یكی از شما نیست كه من او را به بهشت بفرستم و یا او مرا به دوزخ روانه كند؟! سپس اشعاری حماسی می خواند و می گفت: بس كه فریاد كشیدم و در میان جمعیت شما مبارز طلبیدم، صدایم گرفت. نعره های پی در پی عمرو، چنان رعب و ترسی در دلهای مسلمانان افكنده بود كه در جای خود میخكوب شده قدرت حركت و عكس العمل از آنان سلب شده بود. 
هر بار كه فریاد عمرو برای مبارزه بلند می شد، فقط علی - علیه السلام - بر می خواست و از پیامبر اجازه می خواست كه به میدان برود، ولی پیامبر موافقت نمی كرد. این كار سه بار تكرار شد. آخرین بار كه علی - علیه السلام - اجازه خواست، پیامبر به علی - علیه السلام - فرمود: این عمرو بن عبدوه است! علی - علیه السلام - عرض كرد: من هم علی هستم![18] 
سرانجام پیامبر اسلام - صلی الله علیه و آله - موافقت كرد و شمشیر خود را به او داد و عمامه بر سرش بست و برای او دعا كرد. علی - علیه السلام - كه به میدان جنگ رهسپار شد، پیامبر اسلام - صلی الله علیه و آله - فرمود: 
«بَرَزَ الایمان كلّهُ إلی الشَّركِ كَلَّه» تمام اسلام در برار تمام كفر قرار گرفته است.[19] 
كه در نهایت علی - علیه السلام - عمرو را به درك واسل كرد. از این بیان استفاده می شود كه وجود و حیات اسلام، و محو شرك و كفر، در یك نفر خلاصه شده است و او امام علی - علیه السلام - است، كه در مقابل تمام كفر كه محور آن (عمرو) قرار گرفته است. قهراً ضربت علی - علیه السلام - خیلی سرنوشت ساز نقطه عطف حیات اسلام است. 
به همین خاطر پیامبر با محاسبات عظمت فداكاری علی - علیه السلام - با الهام از وحی الهی می فرماید: مبارزه علی - علیه السلام - با عمرو بن عبدود (و ارزش ضربت او) در روز خندق كه بر دشمن فرود آورد، برتر از اعمال امت من تا روز قیامت است[20]. 
كوتاه سخن اینكه: امیرالمؤمنین - علیه السلام - با جانبازی و جانبداری بی نظیری، از رهبری پیامبر - صلی الله علیه و آله -، و حضور شجاعانه او در میدانهای مختلف مبارزه، مسلمانان جهان و پیروان آیین توحیدی را قرین منت خود قرار داده است و تا امتداد عمر جهان خلقت آثار مبارزات و فداكاریهای آن ابر مرد تاریخ بشریت، ادامه خواهد داشت. 
[1]. «اِنَّ اَوَّلَ هذه الاُمَّه وروداً علی رسول الله - صلی الله علیه و آله - علی بن ابیطالب - علیه السلام - »، ترجمه الامام علی بن ابیطالب - علیه السلام - من تاریخ دمشق، هبه اللّه الشافعی المعروف به ابن عساكر، تحقیق الشیخ محمد باقر المحمودی، الطبعه الاولی، بیروت - لبنان، دار التعارف للمطبوعات، 1390 ه - . ق، ج 1، ص 74، حدیث 120 
[2]. عن سلمان و ابی ذر قال: أخذ رسول الله - صلی الله علیه و آله - بید علی - علیه السلام - قال علی اِنَّ هذا اوّلُ مَن آمن بی، و هذا اوّل من یصافحنی یوم القیامه و هذا الصّدیق الاكبر... همان مدرك، ص 76، حدیث 121. 
[3]. او لكم وروداً علی الحوض اولكم اسلاماً علی بن ابیطالب. الاصابه فی تمییز الصحابه، لابن حجر العسقلانی، معه الاستیعاب فی اسماء الاصحاب، للقرطبی المكی، دار الكتب العربی، بیروت - لبنان، ج 3، باب علی بن ابیطالب، ص 28. 
[4]. «بُعث النبی - صلی الله علیه و آله - یوم الاثنین، و صلی علی یوم الثلاثاء»، الكامل فی التاریخ، ابن اثیر، بیروت، دار صادر، 1399 ه... . 1979 م، ج 2، ص 57. و تاریخ الأمم و الملوك (ما قبل الهجره)، لابی جعفر محمد بن جریر الطبری، ما قبل الهجره، بیروت - لبنان، دار الفكر، الجزء الثانی، ص 395. 
[5]. «اوّل من أسلم مع رسول الله - صلی الله علیه و آله - علی بن ابی طالب»، همان. 
[6]. و لم یجمع بیت واحد یومئذ فی الاسلام غیر رسول اللّه - صلی الله علیه و آله - و خدیجه و انا ثالثها، أری نور الوحی و الر