تعلموا انا وجدنا محمداًرسولا كموسی خط فی اول الكتب (2) 
آیا نمی دانید كه محمد - صلی الله علیه و آله - همچون موسی (پیامبری آسمانی) است و پیامبری او در سرلوحه كتاب های آسمانی نوشته شده است ؟ 
یك چنین فداكاری، كه به زندانی شدن تمام بنی هاشم در میان دره ای خشك و سوزان منجر شد، نمی تواندانگیزه ای جز عشق به هدف و علاقه عمیق به معنویت داشته باشد، و علایق خویشاوندی و سایر عوامل مادی نمی تواند یك چنین روح ایثاری در انسان پدید آورد. 
دلایل ایمان ابوطالب به آیین برادر زاده خود به قدری زیاد است كه توجه قاطبه محققان بی نظر را به خود جلب كرده است. متأسفانه گروهی، از روی تعصبات بیجا، در مرز توقف درباره ابوطالب باقی مانده اند و گروه دیگر جسارت را بالاتر برده، او را یك فرد غیر مؤمن معرفی كرده اند. حال آن كه اگر جزئی از دلایلی كه درباره اسلام ابوطالب دركتاب های تاریخ و حدیث موجود است درباره شخص دیگری وجود می داشت، در ایمان و اسلام او برای احدی جای تردید و شك باقی نمی ماند، اما انسان نمی داند كه چار این همه دلایل نتوانسته است قلوب بعضی را روشن سازد! 
شخصیت مادر حضرت علی - علیه السلام - 
مادر وی، فاطمه، دختر اسد فرزند هاشم است. وی از نخستین زنانی است كه به پیامبر ایمان آورد و پیش از بعثت از آیین ابراهیم - علیه السلام - پیروی می كرد. او همان زن پاكدامنی است كه به هنگام شدت یافتن درد زایمان راه مسجد الحرام راپیش گرفت و خود را به دیوار كعبه نزدیك ساخت و چنین گفت: 
خداوندا، به تو و پیامبران و كتاب هایی كه از طرف تو نازل شده اند و نیز به سخن جدم ابراهیم سازنده این خانه ایمان راسخ دارم، پروردگارا! به پاس احترام كسی كه این خانه را ساخت و به حق كودكی كه در رحم من است، تولد این كودك را بر من آسان فرما. 
لحظه ای نگذشت كه فاطمه به صورت اعجازآمیزی وارد خانه خدا شد و در آنجا وضع حمل كرد.[1] 
این فضیلت بزرگ را قاطبه محدثان و مورخان شیعه و دانشمندان علم انساب در كتابهای خود نقل كرده اند. در میان دانشمندان اهل تسنن نیز گروه زیادی به این حقیقت تصریح كرده، آن را یك فضیلت بی نظیر خوانده اند.[2] 
حاكم نیشابوری می گوید: 
ولادت علی در داخل كعبه به طور تواتر به ما رسیده است.[3] 
آلوسی بغدادی صاحب تفسیر معروف می نویسد: 
تولد علی در كعبه در میان ملل جهان مشهور و معروف است و تاكنون كسی به این فضیلت دست نیافته است.[4] 
در آغوش پیامبر - صلی الله علیه و آله - 
هر گاه مجموع عمر امام - علیه السلام - را به پنج بخش قسمت كنیم، نخستین بخش آن را زندگی امام پیش از بعثت پیامبرتشكیل می دهد. عمر امام در این بخش از ده سال تجاوز نمی كند، زیرا لحظه ای كه حضرت علی - علیه السلام - دیده به جهان گشود بیش از سی سال از عمر پیامبر - صلی الله علیه و آله - نگذشته بود؛ و پیامبر در سن چهل سالگی به رسالت مبعوث شد.[5] 
حساسترین حوادث زندگی امام در این بخش همان شكل گیری شخصیت حضرت علی - علیه السلام - و تحقق ضلع دوم ازمثلث شخصیت وی به وسیله پیامبر است. این بخش از عمر، برای هر انسانی، از لحظه های حساس و ارزنده زندگی اوشمرده می شود. شخصیت كودك در این سن، همچون برگ سفیدی، آماده پذیرش هر شكلی است كه بر آن نقش می شود؛ و این فصل از عمر، برای مربیان و آموزگاران، بهترین فرصت است كه روحیات پاك و فضایل اخلاق كودك راكه دست آفرینش در نهاد او به ودیعت نهاده است پرورش دهند و او را با اصول انسانی و ارزشهای اخلاقی و راه و رسم زندگی سعادتمندانه آشنا سازند. 
پیامبر عالی قدر اسلام، به همین هدف عالی، تربیت حضرت علی - علیه السلام - را پس از تولد او به عهده گرفت. هنگامی كه مادر حضرت علی - علیه السلام - نوزاد را خدمت پیامبر آورد با علاقه شدید آن حضرت نسبت به كودك روبرو شد. پیامبر از وی خواست كه گهواره حضرت علی را در كنار رختخواب او قرار دهد از این جهت، زندگانی امام از روزهای نخست بالطف خاص پیامبر توأم شد. نه تنها پیامبر گهواره حضرت علی را در موقع خواب حركت می داد، بلكه در مواقعی ازروز بدن او را می شست و شیر در كام او می ریخت، و در موقع بیداری با او با كمال ملاطفت سخن می گفت. گاهی او رابه سینه می فشرد و میگفت: 
این كودك برادر من است و در آینده ولی و یاور و وصی و همسر دختر من خواهد بود. 
به سبب علاقه ای كه به حضرت علی داشت هیچ گاه از او جدا نمی شد و هر موقع از مكه برای عبادت به خارج شهر می رفت حضرت علی - علیه السلام - را همچون برادر كوچك یا فرزند دلبندی همراه خود می برد.[6] 
هدف از این مراقبت ها این بود كه دومین ضلع مثلث شخصیت حضرت علی - علیه السلام - كه همان تربیت است، به وسیله اوشكل گیرد و هیچ كس جز پیامبر در این شكل گیری مؤثر نباشد. 
امیر مؤمنان در سخنان خود خدمات ارزنده پیامبر - صلی الله علیه و آله - را یاد كرده، می فرماید: 
و قد عملمتم موضعی من رسول الله - صلی الله علیه و آله - بالقرابه القربیه و المنزله الخصیصه، وضعنی فی حجره و انا ولد یضمنی الی صدره و یكنفنی فی فراشه و یمسنی جسد و یشمنی عرفه و كان یمضغ ثم یلقمنیه.[7] 
شما ای یاران پیامبر، از خویشاوندی نزدیك من با رسول خدا و مقام (احترام) مخصوصی كه نزد آن حضرت داشتم كاملاًآگاه هستید و می دانید كه من در آغوش پر مهر او بزرگ شده ام ؛ هنگامی كه نوزاد بودم مرا به سینه خود می گرفت ودر كنار بستر خود از من حمایت می كرد و دست بر بدن من می مالید، و من بوی خوش او را استشمام می كردم، و او غذادر دهان من می گذاشت. 
پیامبر اكرم - صلی الله علیه و آله - حضرت علی - علیه السلام - را به خانه خود می برد. 
از آنجا كه خدا می خواهد ولی بزرگ دین او در خانه پیامبر بزرگ می شود و تحت تربیت رسول خدا قرار گیرد، توجه پیامبر را به این كار معطوف می دارد. مورخان اسلامی می نویسند: 
خشكسالی عجیبی در مكه واقع شد. ابوطالب، عمومی پیامبر، با عایله و هزینه سنگینی روبرو بود. پیامبر با عموی دیگر خود، عباس، كه ثروت و مكنت مالی او بیش از ابوطالب بود به گفتگو پرداخت و هر دو توافق كردند كه هر كدام یكی از فرزندان ابوطالب را به خانه خود ببرد تا در روزهای قحطی گشایشی در كار ابوطالب پدید آید. از این جهت عباس، جعفر را و پیامبر اكرم - صلی الله علیه و آله - حضرت علی را به خانه خود بردند.[8] 
این بار كه امیر مؤمنان به طور كامل در اختیار پیامبر قرار گرفت از خرمن اخلاق و فضایل انسانی او بهره های بسیاربرد و موفق شد تحت رهبری پیامبر به عالیترین مدارج كمال خود برسد. امام - علیه السلام - در سخنان خود به چنین ایام و؛ؤمراقبت های خاص پیامبر اشاره كرده، می فرماید: 
و لقد كنت اتبعه اتباع الفصیل اثر أمه یرفع لی كل یوم من اخلاقه علما و یا مرنی بالاقتداء به.[9] 
من به سان بچه ناقه ای كه به دنبال مادر خود می رود در پی پیامبر می رفتم ؛ هر روز یكی از فضایل اخلاقی خود را به من تعلیم می كرد و دستور می داد كه از آن پیروی كنم. 
حضرت علی - علیه السلام - در غار حرا 
پیامبر اسلام - صلی الله علیه و آله - پیش از آنكه مبعوث به رسالت شود، همه سا