دوست داشته باشد ولی این سخنان از مضمون جمله: من كنت مولاه فهذا علی مولاه بدست نمیآید گذشته از اینها گفتن این مطلب ترس و وحشتی نداشت تا خداوند اضافه كند كه من ترا از شر مردم (منافق) نگهمیدارم. 
از طرفی تخصیص بلا مخصص كلمه مولی از میان تمام معانی آن بمعنی محب و ناصر بدون وجود قرینه باطل و بر خلاف علم اصول است در نتیجه از تمام معانی مولی فقط (اولی بتصرف و صاحب اختیار) باقی میماند و این تخصیص علیرغم عقیده اهل سنت بلا مخصص نیست بلكه در اینمورد قرائن آشكاری وجود دارد كه ذیلا بدانها اشاره میگردد. 
اولا عظمت و اهمیت مطلب دلیل این ادعا است كه خداوند تعالی با تاكید و تهدید میفرماید اگر این امر را بمردم ابلاغ نكنی در واقع هیچگونه تبلیغی از نظر رسالت نكرده ای و این خطاب مؤكد میرساند كه مضمون آیه درباره جعل حكمی از احكام شرعیه نبوده بلكه امری است كه تالی تلو مقام رسالت است، در اینصورت باید مولی بمعنی ولایت و صاحب اختیار باشد تا همه مسلمین از آن آگاه گردند و بدانند كه چه كسی پس از پیغمبر صلی الله علیه و آله مسند او را اشغال خواهد كرد مخصوصا كه این آیه در غدیر خم نزدیكی جحفه نازل شده است تا پیغمبر پیش از اینكه حجاج متفرق شوند آنرا بهمه آنان ابلاغ كند زیرا پس از رسیدن بجحفه مسلمین از راههای مختلف بوطن خود رهسپار میشدند و دیگر اجتماع همه آنان در یك محل امكان پذیر نمیشد و البته این فرمان از چند روز پیش به پیغمبر صلی الله علیه و آله وحی شده بود ولی زمان دقیق ابلاغ آن تعیین نگردیده بود و چون آنحضرت مخالفت گروهی از مسلمین را با علی علیه السلام بعلت كشته شدن اقوام آنها در جنگها بدست وی میدانست لذا از ابلاغ جانشینی او بیم داشت كه مردم زیر بار چنین فرمانی نروند بدینجهت خداوند تعالی او را در غدیر خم مامور بتوقف و ابلاغ جانشینی علی علیه السلام نمود و برای اطمینان خاطر مبارك پیغمبر صلی الله علیه و آله اضافه فرمود كه مترس خدا ترا از شر مردم نگهمیدارد. 
ثانیا رسول خدا صلی الله علیه و آله پیش از اینكه بگوید: 
من كنت مولاه فرمود: الست اولی بالمؤمنین من انفسهم؟یا الست اولی بكم من انفسكم؟ 
آیا من بشما از خود شما اولی بتصرف نیستم؟همه گفتند بلی آنگاه فرمود: من كنت مولاه فهذا علی مولاه قرینه ای كه بكلمه مولی معنی اولی بتصرف و صاحب اختیار میدهد از جمله اول كاملا روشن است و سیاق كلام میرساند كه مقصود از مولی همان اولویت است كه پیغمبر نسبت بمسلمین داشته و چنین اولویتی را بعدا علی علیه السلام خواهد داشت. 
ثالثا رسول اكرم صلی الله علیه و آله پس از ابلاغ دستور الهی در مورد جانشینی علی علیه السلام چنانكه در صفحات پیشین اشاره گردید بمسلمین فرمود: سلموا علیه بامره المؤمنین[8]. یعنی بعلی علیه السلام بعنوان امارت مؤمنین سلام كنید و چنانچه مقصود از مولی دوست و ناصر بود میفرمود بعنوان دوستی سلام كنید و سخن عمر نیز كه بعلی علیه السلام گفت مولای من و مولای هر مرد مؤمن و زن مؤمنه شدی ولایت و امارت آنحضرت را میرساند. 
رابعا علاوه بر كتب شیعه در اغلب كتب معتبر و مشهور تسنن نیز نوشته شده است كه پس از ابلاغ فرمان الهی و دعای پیغمبر صلی الله علیه و آله كه عرض كرد 
اللهم و ال من والاه و عاد من عاداه و انصر من نصره و اخذل من خذله 
خداوند این آیه را نازل فرمود: الیوم اكملت لكم دینكم و اتممت علیكم نعمتی و رضیت لكم الاسلام دینا. [9] 
یعنی امروز دین شما را كامل كردم و نعمت خود را بر شما اتمام نمودم و پسندیدم كه دین شما اسلام باشد. و مسلم است كه موجب اكمال دین و اتمام نعمت ولایت و امامت علی علیه السلام است چنانكه پیغمبر فرمود: 
الله اكبر!علی اكمال الدین و اتمام النعمه و رضی الرب برسالتی و ولایه علی بن ابیطالب بعدی. [10] 
(الله اكبر بر كامل شدن دین و اتمام نعمت و رضای پروردگار برسالت من و ولایت علی پس از من.) 
خامسا پیش از آیه مزبور كه مربوط با كمال دین و اتمام نعمت است خداوند فرماید: 
الیوم یئس الذین كفروا من دینكم فلا تخشوهم و اخشون. 
یعنی كفار و مشركین كه همیشه در انتظار از بین رفتن دین شما بودند امروز نا امید شدند پس، از آنها نترسید و از من بترسید زیرا آنان چنین می پنداشتند كه چون پیغمبر اولاد ذكور ندارد كه بجایش نشیند لذا پس از رحلت او دینش نیز از میان خواهد رفت و كسی كه بتواند پس از او این دین را رهبری كند وجود نخواهد داشت ولی در آنروز كه علی علیه السلام بفرمان خدای تعالی از جانب رسول خدا بجانشینی وی منصوب گردید این خیال و پندار مشركین باطل و تباه گردید و دانستند كه این دین دائمی و همیشگی است و این آیه و دنباله آن كه مربوط با كمال دین و اتمام نعمت است آیه سوم سوره مائده بوده و با آیه تبلیغ (یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیك من ربك. . .) كه آیه 67 همان سوره ست بنحوی با هم ارتباط دارند و از اینجا نتیجه میگیریم كه مقصود از مولی در كلام پیغمبر صلی الله علیه و آله ولایت و جانشینی علی علیه السلام بود نه بمعنی محب و ناصر. [11] 
سادسا از تمام معانی مختلفه كه برای كلمه مولی دلالت دارند فقط (اولی بتصرف) معنی حقیقی آنست و معانی دیگر از فروع این معنی بوده و مجاز میباشند كه نیازمند باضافه قید دیگر و محتاج بقرینه اند و از نظر علم اصول حقیقت مقدم بر مجاز میباشد بنا بر این كلمه مولا در این حدیث بمعنی صاحب اختیار و اولی بتصرف است. 
سابعا چنانكه قبلا اشاره گردید پس از انجام این مراسم حسان بن ثابت قصیده ای سرود و معنی مولی را كاملا حلاجی نموده و توضیح داد كه بعدها جای اشكال و ایراد برای مغرضین باقی نماند آنجا كه گوید: 
فقال له قم یا علی و اننی رضیتك من بعدی اماما و هادیا 
در این بیت از قول پیغمبر میگوید كه فرمود یا علی برخیز كه من پسندیدم ترا بعد از خود (برای امت) امام و هدایت كننده باشی. 
اگر مولا بمعنی دوست و ناصر بود پیغمبر بحسان اعتراض میكرد و میفرمود من كی گفتم علی امام و هادی است گفتم علی دوست و ناصر است ولی می بینیم رسول اكرم صلی الله علیه و آله نه تنها اعتراض نكرد بلكه فرمود همیشه مؤید بروح القدس باشی و قصیده حسان و اشعار دیگران كه در اینمورد سروده اند در كتب معتبر اهل سنت قید شده است. 
بعضی از علماء اهل سنت كه در بن بست گیر كرده و تا حدی منصف بوده اند ناچار باهمیت مطلب اقرار نموده و صریحا اعتراف كرده اند كه در آنروز پیغمبر اكرم صلی الله علیه و آله علی را بولایت و جانشینی خود منصوب نمود چنانكه سبط ابن جوزی در تذكره پس از شرح معانی كلمه مولی و انتخاب معنای اولی بتصرف بقرینه الست اولی بالمؤمنین من انفسهم مینویسد: 
و هذا نص صریح فی اثبات امامته و قبول طاعته. [12] 
و این خود نص صریح در اثبات امامت علی و قبول طاعت او میباشد. 
[1] . سوره مائده آیه 67. 
[2] . بحار الانوار جلد 37 ص 123 نقل از معانی الاخبار-مناقب ابن مغازلی ص 24-شواهد التنزیل جلد 1 ص 190-فصول المهمه ص 27 و سایر كتب فریقین. 
[3] . ارشاد مفید جلد 1 باب دوم فصل 50-الغدیر جلد 1 ص 4 و 156-مناقب ابن مغاز