نى ، ج 1، ص 123.
155- ـ پـيـداسـت كـسانى كه اين عقايد را درست كرده اند، چگونه راه فرار از گناه را براى افراد هواپرست باز نموده اند.
156- ـ ملل ونحل ، ج 1، ص 122.
157- ـ بقره (1)، آيه 34.
158- ـ (حـدّ قـذف ) عـبـارت اسـت از هـشـتاد تازيانه كه بر كسى كه به ديگرى نسبت زنا بدهد جارى مى شود، خواه مرد باشد يا زن .
159- ـ ملل ونحل ، ج 1، ص 121ـ122.
160- ـ اثبات الهداة ، محمد ابن حسن الحرّ العاملى ، ج 2، ص 265.
161- ـ شـرح ابـن ابـى الحـديـد، ج 2، ص 308؛ كامل ، ج 3، ص 326.
162- ـ ايـن عقيده خلاف عقيده شيعه است ، زيرا شيعه معتقد است انتخاب امام كار خداست و امامان مـعصوم : به انتخاب خداوند به امامت رسيده اند. بله در زمان غيبت مردم مى توانند طبق ضوابطى رهبر خود را انتخاب كنند.
163- ـ ملل ونحل ، ج 1، ص 115.
164- ـ ملل ونحل ، ج 1، ص 116ـ117؛ الفرق بين الفرق ، عبدالقاهر البغدادى ، ص 73.
165- ـ مـلل ونحل ، ج 1، ص 121؛ الفرق بين الفرق ، ص 98.
166- ـ الفرق بين الفرق ، ص 83ـ84.
167- ـ پيمانى كه اسلام با اهل كتاب دارد كه در صورت پرداخت (جزيه ) (نوعى ماليات ) مى توانند در پناه مسلمانان زندگى كنند.
168- ـ معجم الفرق الاسلاميه ، شريف يحيى امين ، ص 112.
169- ـ شرح نهج البلاغه ، خويى ، ج 4، ص 126ـ127.
170- ـ زمر (39) آيه 65.
171- ـ سـكـوت امـام بـه خـاطر دستور قرآن است كه مى فرمايد: هنگامى كه قرآن خوانده مى شود، به آن گوش فرا دهيد و سكوت كنيد. (اعراف (7)، آيه 204.)
172- ـ روم (30)، آيه 60.
173- ـ شرح نهج البلاغه ، خويى ، ج 4، ص 123.
174- ـ انساب الاشراف ، ج 2، ص 356ـ357.
175- ـ نهج البلاغه ، حكمت 94.
176- ـ كامل ، ج 3، ص 335 و 335.
177- ـ شرح نهج البلاغه ، خويى ، ج 4، ص 124. (خبر از صحنه جنگ نهروان است ؛ زيرا زرعه در آن جنگ كشته شد)
178- ـ شرح نهج البلاغه ، ج 4، ص 127.
179- ـ تاريخ طبرى ، ج 5، ص 81ـ82.
180- ـ شرح نهج البلاغه ، ج 4، ص 128.
181- ـ تاريخ طبرى ، ج 5، ص 82.
182- ـ الامامة والسياسة ، ج 1، ص 127.
183- ـ تاريخ طبرى ، ج 5، ص 84ـ85.
184- ـ تاريخ طبرى ، ج 5، ص 86.
185- ـ يعنى امير فاسق بهتر از هرج و مرج است .
186- ـ نهج البلاغه ، خطبه 40، ص 126.
187- ـ نهج البلاغه ، خطبه 146، ص 442.
188- ـ حج (22)، آيه 41.
189- ـ نهج البلاغه ، صبحى صالح ، نامه 53، ص 427 و 440.
190- ـ نهج البلاغه فيض الاسلام ، نامه 67، ص 1063.
191- ـ نهج البلاغه ، فيض الاسلام ، نامه 53، ص 1021.
192- ـ همان ، نامه 53، ص 994ـ1006.
193- ـ نهج البلاغه ، فيض الاسلام ، نامه 53، ص 1021.
194- ـ همان ، خطبه 33، ص 111.
195- ـ نهج البلاغه ، فيض الاسلام ، خطبه 3، ص 52.
196- ـ همان ، كلام 131، ص 406 ـ 407.
197- ـ نهج البلاغه ، فيض الاسلام ، نامه 5، ص 839.
198- ـ همان ، نامه 40، ص 955.
199- ـ نهج البلاغه ، فيض الاسلام ، خطبه 34، ص 114.
200- ـ نهج البلاغه ، فيض الاسلام ، خطبه 207، ص 683.
201- ـ همان ، كلمات قصار 468، ص 1304.
202- ـ همان ، نامه 53، ص 1030.
203- ـ نهج البلاغه ، فيض الاسلام ، خطبه 25، ص 91.
204- ـ نـهـج البـلاغـه ، خـطـبـه 3، ص 52. (...اَنْ لا يـُق ارُّوا عَل ى كِظَّةِ ظ الِمٍ وَلا سَغَبِ مَظْلُومٍ)
205- ـ نهج البلاغه ، خطبه 37، ص 121ـ122.
206- ـ همان ، خطبه 15، ص 66.
207- ـ انساب الاشراف ، ج 2، ص 141.
208- ـ نهج البلاغه ، خطبه 136، ص 417.
209- ـ شرح نهج البلاغه ، خويى ، ج 8، ص 184.
210- ـ كنز العمال ، ج 12، ص 217، حديث 1254.
211- ـ نهج البلاغه ، نامه 53، ص 1013.
212- ـ كنز العمال ، ج 15، ص 162، حديث 461.
213- ـ نهج البلاغه ، نامه 45، ص 971.
214- ـ نهج البلاغه ، خطبه 148، ص 452. (امام در پايان اين خطبه مى فرمايد: (به خدا سـوگـند، من همچون فردى نيستم كه صداى دست بر سر و سينه زدن در ماتم ها و خبر مرگ را، از خبر دهنده بشنود.))
215- ـ مقصود (طلحه ) و (زبير) است .
216- ـ نهج البلاغه ، خطبه 6، ص 59.
217- ـ نهج البلاغه ، فيض الاسلام ، خطبه 92، ص 273.
218- ـ نـهـج البـلاغـه ، كـلام 9، ص 60ـ61. (آن حـضـرت در اين كلام مى فرمايد: (طلحه و زبـيـر) مـانند رعد و برق براى ترسانيدن غريدند و جهيدند، ولى با اين همه در ميدان كارزار سـسـت بـودنـد، لكـن مـا تـا كـار را نـكنيم ، نمى ترسانيم و نمى گوييم ، و تا باران نباريم سيل جارى نمى سازيم .)
219- ـ نهج البلاغه ، نامه 53، ص 1005ـ1006.
220- ـ نـهـج البـلاغـه ، خـطبه 16، ص 66 ـ 68 (على (ع ) در خطبه يادشده خطاب به مردم هـنـگام بيعت با او چنين فرمود: (اَلا وَاِنَّ بَليتَكُمْ قَدْ ع ادَتْ كَهيْاءَتِه ا يَوْمَ بَعَثَ اللّهُ نَبيَّكُمْ(ص )) آگـاه بـاشـيـد كه محنت و بلا (اختلاف آرا و نادانى ها) به شما بازگشته مانند محنت و بلاى روزى (زمان جاهليت ) كه خداوند، پيغمبر شما را برانگيخت .
221- ـ نهج البلاغه ، فيض الاسلام ، خطبه 3، ص 52.
222- ـ همان ، خطبه 224 و 129، ص 400 و 729.
223- ـ نهج البلاغه ، خطبه 17، ص 73.
224- ـ الغدير، ج 6، ص 198.
225- ـ كامل ، ج 3، ص 59.
226- ـ الغدير، ج 6، ص 294ـ297، (به نقل از تاريخ طبرى ).
227- ـ تتمة المنتهى ، شيخ عباس قمى ، ص 18.
228- ـ تتمة المنتهى ، ص 17.
229- ـ قـاسـطين از ماده (قسط) به معنى جور و بيرون رفتن از دايره حق مى باشد (قاموس المحيط، جزء 1.)
230- ـ الامامة والسياسة ، ج 1، ص 127.
231- ـ نهج البلاغه ، خطبه 96، ص 284 ـ 285.
232- ـ نهج البلاغه ، خطبه 3، ص 52.
233- ـ مروج الذهب ، ج 2، ص 372.
234- ـ تاريخ طبرى ، ج 4، ص 442.
235- ـ نهج البلاغه ، نامه 33، ص 942.
236- ـ همان ، نامه 45، ص 965.
237- ـ الغارات ، ج 1، ص 68.
238- ـ نظرات سياسى در نهج البلاغه ، محمد حسين مشايخ ، ص 37.
239- ـ نهج السعادة فى مستدرك نهج البلاغه ، محمد باقر محمودى ، ج 1، ص 224.
240- ـ كنز العمال ، ج 10، ص 157.
241- ـ تاريخ سياسى اسلام ، رسول جعفريان ، ج 2، ص 466.
242- ـ يكى از معانى تفسير به راءى قرآن كه در اسلام از آن نهى شده ، اين است كه انسان فـكـرى را كـه قـبـلا در ذهـن پـرورش داده ، بـخـواهـد بـر قـرآن تحميل كند و قرآن را مطابق آن معنا نمايد.
243- ـ نهج البلاغه ، خطبه 86، ص 214.
244- ـ همان ، نامه 53، ص 1001.
245- ـ توقع دارند من هم مانند عثمان از مال فقرا و مسلمانان هر چه مى خواهند به ايشان بدهم .
246- ـ نهج البلاغه ، خطبه 22، ص 81.
247- ـ نهج البلاغه ، خطبه 24، ص 87.
248- ـ عوامل ديگرى نيز در اين كار دخالت داشتند؛ از جمله مساعد نبودن جوّ اجتماعى مدينه به خاطر رفاه نسبى حاكم بر مردم و گرايش هاى مختلف سياسى و مذهبى و نيز اهميت منطقه عراق از نظر سوق الجيشى . (تاريخ سياسى اسلام ، ج 2، ص 477ـ479.)
249- ـ تاريخ طبرى ، ج 5، ص 87.
منابع و مآخذ : 

قرآن كريم
نهج البلاغه
اثبات الهداة ، محمد بن الحسن الحرّ العاملى ، دار الكتب الاسلاميه ، تهران .
احتجاج طبرسى ، شيخ طبرسى ، چاپ بيروت .
الارشاد فى معرفة حجج اللّه على العباد، شيخ مفيد، انتشارات علميه الاسلاميه ، تهران .
اسدالغابه ، ابن اثير، دار احياء التراث العربى ، بيروت .
الامامة والسياسة ، ابن قتيبه دينورى ، دار المعرفة للطباعه والنشر، بيروت .
انساب الاشراف ، احمد بن يحيى بلاذرى ، چاپ اول ، موسسه اعلمى ، بيروت .
پژوهشى عميق از زندگانى على (ع )، جعفر سبحانى ، انتشارات جهان آرا.
تاريخ اسلام عصر امامت على (ع )، مركز بررسى و تحقيقات واحد آموزش عقيدتى سياسى ستاد مركزى ، چاپ اول ، 1366.
تاريخ سياسى اسلام ، رسول جعفريان ، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى .
تاريخ طبرى ، محمد بن جرير طبرى ، دارالمعارف ، مصر.
تاريخ يعقوبى ، اح