
[355]
n=افزودنيهاي مواد غذايي
class=com.akamarsoft.simple.Screen
main=BACK
z=اصطلاحات نگهداري و افزودنيهاي مواد غذايي
z=
z=
z=1- پاستوريزه سازي(PASTEURIZATION): روشي براي كشتن اغلب ميكروارگانيسمهاي بيماريزا (كاهش تعداد آنها تا حدي كه ايجاد بيماري نكنند) و غير فعال ساختن 
z=
z=آنزيمهاي موجود در مواد غذايي بمنظور به تعويق انداختن فساد در مواد غذايي اطلاق ميگردد
z=
z=
z=* (LTLT): حرارت دادن مواد غذايي تا 62.8 سانتي گراد به مدت نيم ساعت
z=
z=* (HTST): حرارت دادن مواد غذايي تا 72.8 سانتي گراد به مدت 15 ثانيه
z=
z=
z=* (UHT)=(ULTRA-PASTEURIZED): حرارت دادن مواد غذايي تا 140-150 در جه سانتي گراد به مدت 1 تا 2 ثانيه.در اين روش بيشتر ميكروارگانيسمهاي بيماريزا نابود ميگردند و 
z=
z=در صورتي كه مواد غذايي پس از پاستوريزه شدن با اين شيوه بسته بندي مناسبي داشته باشند ميتوان آنها را به مدت 3 ماه بيرون از يخچال نگهداري كرد.(البته تا وقتي كه 
z=
z=بسته بندي آنها باز نشده باشد) 
z=
z=
z=2- استرليزه سازي و يا سترون سازي(STERLIZATION): در اين روش تا حدودي تمام پاتوژنها (عوامل بيماريزا) موجود در مواد غذايي كشته ميشوند.در اين روش مواد غذايي 
z=
z=در دماي 110درجه سانتي گراد به مدت 20 تا 30 دقيقه حرارت داده ميشوند.مواد غذايي استرليزه شده را ميتوان تا 4 ماه بيرون از يخچال نگهداري كرد (البته تا زماني كه بسته 
z=
z=بندي آنها باز نشده باشد)
z=
z=
z=3- هموژنيزاسيون و يا همگن سازي(HOMOGENIZATION): به يكنواخت كردن بافت و تركيبات مواد غذايي اطلاق ميگردد.براي مثال هنگامي كه شير تازه را درون يخچال قرار 
z=
z=دهيد پس از چند ساعت چربي شير جدا گشته و به سطح شير ميآيد و خامه تشكيل ميگردد.براي جلوگيري از اين فرايند شير داغ را با فشار زياد از منافذ بسيار ريزي عبور 
z=
z=ميدهند تا گويچه هاي چربي به اجزاي ريزي شكسته شوند و بطور يكنواخت در شير معلق باقي بمانند
z=
z=
z=4- نگهداري در يخچال(REFRIGERATION): دماي پايين رشد و تكثير ميكروبها و ساير ميكروارگانيسمها را به تعويق مياندازد
z=
z=
z=5- فريز كردن و يا منجمد كردن(FREEZING): در دماي خيلي پايين تكثير ميكرو ارگانيسمها بطور كامل متوقف ميگردد
z=
z=
z=6- خشك كردن(DRYING): با كاهش فعاليت آب، تكثير ميكروبها را متوقف و يا به تاخير مياندازد.با اين روش اغلب ميوهها را نگهداري ميكنند (DRIED FOOD).ميوه هاي 
z=
z=خشك مدت زمان بيشتري بيرون از يخچال و فريزر سالم ميمانند و تاريخ مصرف بالاتري دارند.ميوه هاي خشك از آنجايي كه بيشتر آب خود را از دست داده اند طعم قوي تري 
z=
z=نسبت به ميوه هاي تازه داشته اما بيشتر ويتامين C خود را ازدست داده اند.برخي ميوه هاي خشك داراي SULUR DIOXIDE ميباشند كه موجب تحريك بيماري آسم ميگردند
z=
z=
z=7- بسته بندي وكيوم(VACUUM PACKING):محيط خلاء و فاقد اكسيژن باكتريهاي هوازي را غير فعال ميسازد
z=
z=
z=8- كنسرو كردن(CANNING):به پختن ميوه، سبزيجات و مواد غذايي ديگر و قرار دادن آنها درون قوطي و يا ظروف شيشه اي كاملا در بسته و جوشاندن ظروف بمنظور انهدام و يا 
z=
z=كاهش تعداد باكتريها اطلاق ميگردد.كنسرو كردن طعم و كيفيت مواد غذايي را تغيير ميدهد
z=
z=
z=9- ترشي و شور انداختن(PICKLING): عمل آوري غذا با قرار دادن و يا پختن در آب نمك و سركه (و يا در موارد نادر دراتانول، روغنهاي نباتي و يا سديم هيدروكسايد)بمنظور 
z=
z=انهدام و يا كاهش ميكروارگانيسمهاي بيماريزا اطلاق ميگردد
z=
z=
z=10- خشك كردن انجمادي(FREEZE-DRYING): ابتدا مواد غذايي منجمد گشته و سپس آب آنها با تصعيد برداشته ميشود.مواد غذايي منجمد شده را در محيط خلاء و كم فشار 
z=
z=قرار ميدهند تا آب منجمد مواد غذايي بطور مستقيم از فاز جامد به گاز تبديل گردد.در اين روش مواد غذايي خشك شده كمتر چروك خورده و افت حجمي پيدا ميكنند و همچنين 
z=
z=طعم و بوي آنها نيز بدون تغيير باقي ميماند.در اين روش گلها را نيز خشك ميكنند.مواد غذايي خشك شده با اين روش را ميتوان در محيط اتاق و بيرون از يخچال نگهداري كرد
z=
z=
z=11- نمك سود كردن(SALTING): ميكروارگانيزمها در يك محيط پر نمك قادر به ادامه حيات نميباشند.روشي براي نگهداري مواد غذايي
z=
z=
z=12- كارامليزه كردن(CARAMELIZATION): به حرارت دادن مواد غذايي حاوي شكر زياد اطلاق ميگردد.حرارت دادن شكر در دماي 120 درجه سانتي گراد موجب اكسيداسيون 
z=
z=شكر شده و توليد ماده قهوه اي رنگي بنام كارامل ميكند
z=
z=
z=13- گاز دار كردن(CARBONATIOIN): به انحلال دي اكسيد كربن با فشار زياد در آب و يا مايعات ديگر اطلاق ميگردد.اين انحلال توليد محلول رقيق اسيد كربنيك را ميكند.برخلاف 
z=
z=تصور عام طعم گاز دار بودن و يا همان احساس سوزش ملايم هنگام نوشيدن نوشابه هاي گاز دار بخاطر تشكيل حباب نيست بلكه همين اسيد كربنيك رقيق است كه چنين 
z=
z=احساسي را پديد ميآورد.حذف اكسيژن در نوشابه هاي گاز دار تكثير باكتريها را متوقف ميسازد
z=
z=
z=14- دود دادن(SMOKING): دود آلود كردن سطح مواد غذايي بمنظور طعم دادن، پختن و يا نگهداري آنها.در اين روش مواد غذايي را در معرض دود حاصل از سوختن چوب قرار 
z=
z=ميدهند.دود يك آنتي باكتريال و آنتي اكسيدان محسوب ميگردد اما از آنحايي كه در اين روش تنها سطح خارجي مواد غذايي با دود پوشيده ميگردد و دود به عمق مواد غذايي 
z=
z=نفوذ نميكند نميتواند روشي مناسبي براي نگهداري مواد غذايي باشد
z=
z=
z=15- پرتو دهي(IRRADIATION):اين روش به پاستوريزه كردن سرد و يا الكترونيكي نيز معروف است.(COLD/ELECTRONIC PASTEURIZIATION) در اين روش مواد غذايي را در 
z=
z=معرض پرتوهاي يونيزه كننده اي مانند اشعه ايكس، اشعه گاما و پرتو الكترون قرار ميدهند تا ميكروارگانيزمهاي مواد غذايي كشته شود.اين روش كيفيت مواد غذايي را كاهش 
z=
z=نميدهد.از اين روش براي نگهداري گوشت، ادويه جات و برخي ميوهها استفاده ميشود
z=
z=
z=16-CURING: در اين روش با فرايند اسمز رطوبت گوشت گرفته ميشود.در اين روش از نمك، شكر، نيتراتها و نيتريتها استفاده ميگردد
z=
z=
z=17- تخمير كردن(FERMENTATION): با اين روش مواد غذايي توسط ميكروارگانيزمها فرآوري ميشوند.تاثير ميكروارگانيسمها بروي كربوهيدراتهاي محصول و توليد الكل و يا 
z=
z=اسيد كه تكثير ميكروبها را به حداقل ميرساند.تخمير اتانول (تجزيه شكر به اتانول و دي اكسيد كربن) در تهيه نان و مشروبات الكلي و تخمير لاكتيك اسيد (تجزيه شكر به اسيد 
z=
z=لاكتيك) در عضلات و تهيه ماست كاربرد دارند
z=
z=
z=18- كافيين زدايي(DECAFFEINATION):به حذف كافيين از نوشيدنيهاي حاوي كافيين مانند چاي و قهوه اطلاق ميگردد
z=
z=
z=19- شيرين كننده ها(SWEETENERS): هر نوع شيرين كننده به غير از شكر كه بمنظور كاهش كالري غذاها و كنترل چاقي، كنترل ديابت و جلوگيري از پوسيدگي دندانها به مواد 
z=
z=غذايي افزوده ميشوند.مانند: سوربيتول، ماليتول، ساخارين، آسپارتام، گليسرول، مانيتول، گزيليتول و استويا
z=
z=
z=20- نگهدارنده ها(PRESERVATIVE): مواد شيميايي طبيعي و يا مصنوعي كه بمنظور به تعويق انداختن فساد مواد غذايي استفاده ميگردند.مانند: نيترات سديم، نيتريت 
z=
z=سديم، دي اكسيد سولفور، نمك، شكر و يا سركه
z=
z=
z=21- عامل شلات و يا كلات كننده(CHELATING AGENT): اين مواد به يونهاي فلزي سمي مانند آرسنيك، سرب و جيوه چسبيده و آنها را به تركيبات كمتر سمي و قابل دفع تبديل 
z=
z=ميسازند.عامل كلات ساز با بدام انداختن اتمهاي فلزي از بي رنگ شدن و يا ترشيده شدن مواد غذايي نيز جلوگيري ميكند
z=
z=
z=22- جادب رطوبت(HUMECTANT):موادي هستند كه بمنظور جلوگيري از خشك شدن مواد غذايي مورد استفاده قرار ميگيرند
z=
z=
z=23- طعم دهنده ها(FLAVOURES):اين مواد طعم و بوي خاصي به مواد غذايي ميبخشند
z=
z=
z=24- تثبيت كننده ها(STABALIZERS): اين مواد قوام و استحكام بافت مواد غذايي را افزايش ميدهند.مانند آگار و پكتين
z=
z=
z=25- غليظ كننده ها(THICKENERS): اين افزودنيها با جذب آب موجود در مواد غذايي، ويسكوزيته(گرانروي) مواد غذايي را افزايش ميدهند.مانند: نشاسته، كلاژن، زرده تخم 
z=
z=مرغ، آگار، ژلاتين و پكتين
z=
z=
z=26- رنگ دهنده غذا(FOOD COLORING): اين مواد بمنظور جبران رنگ از دست رفته طي فرآوري محصولات و يا براي جذاب ساختن مواد عذايي كاربرد دارند.كارامل و زعفران دو 
z=
z=رنگ دهنده طبيعي ميباشند
z=
z=
z=27- امولسيون كنندهها (EMULSIFIERS): امولسيون به مخلوط دو ماده (مايع) امتزاج ناپذيراطلاق ميگردد مانند مخلوط روغن در آب.مواد امولسيون كننده مخلوط هاي 
z=
z=امولسيون را پايدار نگه ميدارند تا دو ماده از يكديگر جدا نشوند
z=
z=
z=28- آنتي اكسيدانها(ANTIOXIDANTS): آنتي اكسيدانها بعنوان نگهدارنده (با جلوگيري از تاثير اكسيژن بر غذا) و يا بعنوان مواد مفيد براي سلامتي به فراورده هاي غذايي 
z=
z=افزوده ميگردند.آنتي اكسيدانها از اكسيد شدن چربيها و روغنهاي غير اشباع، رنگها و طعم دهندهها جلوگيري ميكنند.مانند ويتامين C
z=
z=
z=29- حجم دهنده ها(BULKING AGENTS): اين مواد حجم مواد غذايي را افزايش ميدهند.مانند نشاسته
z=
z=
z=30- عامل ضد كلوخه ساز(ANTICAKING AGEN):اين مواد از بهم فشرده شدن و تشكيل كلوخه مواد پودري شكل همچون نمك و يا شير خشك جلوگيري ميكنند
z=
z=
z=31- مواد كف زدا(ANTIFOAMING AGENT):اين مواد تشكيل كف و يا گاز در مواد غذايي را كاهش داده و يا حذف ميكنند
z=
z=
z=32- عامل كنترل كننده اسيديته(PH CONTROL AGENT=ACIDITY REGULATOR):اين مواد براي تغيير و يا كنترل خصلت اسيدي و يا قليايي مواد غذايي استفاده ميگردند
z=
z=
z=33- اسيدها (ACIDS):نوعي افزودني كه بعنوان طعم دهنده،آنتي اكسيدان و يا نگهدارنده از آنها استفاده ميشود.مانند: اسيد ماليك، اسيد تارتاريك، اسيد لاكتيك، اسيد 
z=
z=فرماريك، اسيد سيتريك و سركه


[356]
n=هرم غذايي
class=com.akamarsoft.simple.Screen
main=BACK
z=هرم غذايي به شما كمك ميكند تغذيه خوب و كافي داشته باشيد
z=
z=
z=/13_.png
z=
z=
z=
z=توضيحات:
z=
z=
z=1- چربيها، روغنها و شيرينيها
z=
z=
z=2- گوشت قرمز، مرغ، ماهي، تخم مرغ، آجيل جات، لوبيا (3-2 واحد) يك واحد شامل:90-60 گرم گوشت لخم ماهي، مرغ و قرمز و يا 2/1 فنجان لوبياي پخته و يا 2 عدد تخم مرغ 
z=
z=و يا 2/1 فنجان آجيل
z=
z=
z=3- شير، ماست و پنير (3-2 واحد) يك واحد شامل: 1 فنجان شير و يا ماست و يا 2 برش از پنير و يا 2/1 يك فنجان بستني
z=
z=
z=4- ميوه جات (4-2 واحد) يك واحد شامل: يك عدد سيب، پرتغال و يا موز متوسط و يا 2/1 فنجان كمپوت ميوه و يا 2/1 فنجان آب ميوه
z=
z=
z=5- سبزيجات (5-3 واحد) يك واحد شامل: 1 فنجان سبزي خام و يا پخته شده و يا 4/3 فنجان عصاره سبزيجات
z=
z=
z=6- نان، برنج، اسپاگتي و حبوبات (11-6 واحد) يك واحد شامل: 2 تكه نان و يا 60 گرم حبوبات و يا 2/1 فنجان برنج و يا ماكاراني پخته


[357]
n=كنترل وزن
class=com.akamarsoft.simple.List
main=BACK
ico=
z=ارزيابي ترکيب بدن|359
z=محاسبه وزن نرمال|358


[358]
n=محاسبه وزن نرمال
class=com.akamarsoft.simple.Screen
main=BACK
z=وزن نرمال(به كيلوگرم) در افرادي كه استخوان بندي متوسط دارند به طريق زير محاسبه ميشود: 
z=
z=
z=وزن نرمال زنان: (x 0/9 اختلاف قد از 150) + 45 
z=
z=
z=وزن نرمال مردان: (x 1/1 اختلاف قد از 150) + 48 
z=
z=
z=
z=روش محاسبه BMI 
z=
z=براي محاسبه اين مقدار فرمول دقيقتري نيز در قسمت كالري وجود دارد
z=
z=BMI يا شاخص توده بدن براي ارزيابي چاقي و اضافه وزن به كار ميرود
z=
z=BMI=(وزن به كيلوگرم) تقسيم بر (قد ضربدرقد به متر) 
z=
z=
z=مثال: 
z=
z=پسري با قد و وزن زير: 
z=
z=22 كيلو , 1.1 متر 
z=
z=BMI=22 / 1.1x1.1=18.18 
z=
z=
z=عددBMIهرچه كه درآمد به روش زير تفسير ميكنيم: 
z=
z=
z=وزن نرمال=9/24-19 
z=
z=
z=چاقي درجه1=5/29-25 
z=
z=
z=چاقي درجه 2=9/34-30 
z=
z=
z=چاقي درجه 3=40-35 
z=
z=
z=چاقي مرگبار=بالاي40 


[359]
n=ارزيابي ترکيب بدن
class=com.akamarsoft.simple.Screen
main=BACK
z=ارزيابي ترکيب بدن شامل تعيين اجزاء اصلي تشکيل دهنده آن يعني عضله، استخوان و چربي است. 
z=
z=وزن کردن هیدروستاتیک
z=
z=محاسبه مقاومت بیوالکتریک Bioelectrical
z=
z=محاسبه حجم بدن
z=
z=اندازه گیری چگالی بدن
z=
z=اندازه گیری دور اندام ها
z=
z=اندازه گیری وزن ایده آل یا هدف
z=
z=اندازه گیری چین پوستی
z=
z=اندازه گیری چین پوستی با کالیپر
z=
z=
z=وزن کردن هيدروستاتيک
z=
z=اساس اين روش، برپايه قانون ارشميدوس است. از آنجايي که ميزان کاهش وزن هر جسم در آب، معادل حجم آبي است که جابهجا ميکند، وزن مخصوص هر ماده برابر با نسبت 
z=
z=وزن آن در هوا به ميزان کاهش وزن در آب است. ميزان کاهش وزن در آب هم مساوي اختلاف وزن در آب نسبت به هواي آزاد است. 
z=
z=وزن از دست رفته درآب / وزن جسم در هوا=وزن مخصوص 
z=
z=
z=محاسبه مقاومت بيوالکتريک
z=
z=يک روش براي اندازه گيري درصد چربي بدن، استفاده از جريان متناوب ضعيف در بين دو الکترود است. در مقايسه با چربي يا استخوان، جريان الکتريکي با سرعت بيشتري از 
z=
z=ميان بافت هاي بدون چربي، هيدراته و يا آب خارج سلولي ميگذرد. چرا که ترکيبات بدون چربي بهعلت دارا بودن الکتروليت بيشتر مقاومت الکتريکي کمتري دارند. 
z=
z=با تبديل مقدار امپدانس به چگالي بدن (با اضافه کردن وزن بدن، سن، جنس و گاه نژاد، سطح چربي و دور اندام ها)، ميتوان درصد چربي را مثلا با کمک معادله سيري بهدست 
z=
z=آورد. در اين روش، ۲ الکترود در ناحيه ديستال و روي پا و ۲ الکترود نيز در ناحيه دست قرار داده ميشوند که در هر دسته، يکي بهعنوان ورودي و ديگري بهعنوان خروجي جريان 
z=
z=عمل ميکنند. دقت کنيد که از دست رفتن مايع بدن در اثر ورزش و تعريق ناشي از آن و يا بهعلت محدوديت اجباري دريافت مايعات، باعث کاهش اندازه مقاومت و لذا تخمين پايين 
z=
z=تر درصد چربي بدن ميشود. عکس اين موضوع نيز صادق است. تخمين پايين تر درصد چربي را در محيط هاي گرم هم انتظار داريم (چون مقاومت کمتري نسبت به جريان 
z=
z=الکتريکي وجود خواهد داشت). کلا در اين روش، چربي بدن در افراد لاغر و ورزشکار بالاتر و در افراد چاق پايين تر تخمين زده ميشود. اما بههر حال روشي مطمين، غيرتهاجمي، 
z=
z=تقريبا آسان و قابل اعتماد براي ارزيابي کل آب بدن است. انجام آن نيز بايد توسط پرسنل ورزيده و در شرايط استاندارد انجام پذيرد. 
z=
z=از ديگر روش هاي ارزيابي تخصصي ميتوان از Near-Infrared Interactance، توموگرافي کامپيوتري، ام. آر. آي و نيز DEXA يا جذب انرژي اشعه ايکس نام برد. 
z=
z=
z=محاسبه حجم بدن
z=
z=اندازه گيري حجم بدن با استفاده از وزن کردن هيدروستاتيک: اولين قدم اندازه گيري توده بدن (وزن بدن) در هواي آزاد و با دقتي معادل ۵۰± گرم است. به کمک دستگاهي فرد 
z=
z=را بهطور نشسته تا گردن داخل آب ميکنند. سپس شخص بادم عميقي کشيده و براي چندين ثانيه در آب فرو ميرود. اين عمل ۱۲-۸ مرتبه تکرار ميشود. حتي با انجام بازدم 
z=
z=عميق و پر زور، حجم باقي مانده ريوي را نميتوان خارج کرد و لذا لازم است اثر شناوري آن از حجم کل بدن کاسته ميشود. حال به مثال زير توجه کنيد: 
z=
z= وزن يا توده بدن ۱۱۰ کيلوگرم 
z=
z= وزن زير آب ۵/۳ کيلوگرم 
z=
z= حجم باقي مانده ريوي ۲/۱ ليتر 
z=
z= ضريب تصحيح دماي آب ۹۹۶/۰ 
z=
z=از آنجايي که ميزان از دست دادن وزن در آب معادل حجم بدن است، اين حجم معادل ۵/۱۰۶ کيلوگرم يا ليتر (۵/۳-۱۱۰) خواهد شد. حال با اعمال ضريب تصحيح آب، حجم بدن 
z=
z=اندکي افزايش خواهد يافت، يعني با کسر حجم باقي مانده ريوي خواهيم داشت: 
z=
z= ۱۰۶/۹=۰/۹۹۶: ۱۰۶/۵ 
z=
z= ليتر ۷/۱۰۵=۲/۱-۹/۱۰۶ 
z=
z=
z=براي محاسبه چگالي بدن: 
z=
z= گرم بر سانتي متر مکعب ۰۴۰۷/۱=۷/۱۰۵: ۱۱۰ 
z=
z= براساس معادله سيري، درصد چربي بدن برابر است با: 
z=
z= ۲۵/۶%=۴۵۰-(۰۴۰۷/۱: ۴۹۵) 
z=
z=
z=براي کل توده چربي بدن: 
z=
z= ۲۸/۲=۰/۲۵۶×۱۱۰ 
z=
z=
z=براي توده بدون چربي بدن: 
z=
z= ۸۱/۸=۲۸/۲-۱۱۰ 
z=
z=
z=اندازه گيري دور اندام ها
z=
z=براي اندازه گيري دقيق ميتوان از يک نوار پلاستيکي يا نايلوني استفاده کرد که به نرمي به دور اندام گذاشته شود. با اين کار فشاري به پوست وارد نشده و اندازهاي کمتر ازحد 
z=
z=بهدست نخواهد آمد. اندازه گيري بايد در هر دو طرف بدن انجام شود تا با مقايسه اندازهها، ميزان متوسط بهدست آيد. 
z=
z= ۱. ناحيه شکم: ۵/۲ سانتي متر بالاي ناف 
z=
z= ۲. ناحيه باسن: حداکثر برآمدگي در حين ايستادن پا جفت 
z=
z= ۳. ناحيه ران راست: قسمت فوقاني ران، درست در زير باسن 
z=
z= ۴. ناحيه بازوي فوقاني راست: در حاليکه کف دست به بالا نگاه ميکند و اندام فوقاني مستقيما در جلوي بدن نگه داشته شده، اندازه گيري در حد فاصل مياني بين شانه و آرنج 
z=
z=صورت ميپذيرد. 
z=
z= ۵. ناحيه ساعد راست: با کف دست در حالت رو به جلو و اندام فوقاني مستقيم نگاه داشته شده، حداکثر محيط در ناحيه مياني ساعد اندازه گيري ميشود. 
z=
z= ۶. ساق پاي راست: پهن ترين قسمت بين زانو و مچ پا اندازه گيري ميشود. 
z=
z= با استفاده از اين اندازهها و نيز جداول مخصوص، درصد چربي بدن در زنان و مردان مورد محاسبه واقع خواهد شد. 
z=
z=
z=اندازه گيري وزن ايده آل يا هدف
z=
z=چربي زياد در بدن با آمادگي جسماني، سلامت و عملکرد ورزشي منافات دارد. بههر حال هيچکس دقيقا نميتواند چربي ايدهآل بدن را تعيين کند. مقادير متوسط درصد چربي 
z=
z=در بدن تقريبا ۱۵ درصد در مردان و ۲۵ درصد در زنان است. زنان و مرداني که مرتبا ورزش ميکنند و يا در مسابقات ورزشي شرکت ميجويند، درصد چربي پايين تري هم دارند. در 
z=
z=ورزش هاي برخوردي و رشتههايي که نيازمند داشتن قدرت عضلاني هستند، عملکرد بهينه معمولا نيازمند توده بدني قوي با حداقل چربي است. ارزيابي دقيق ترکيب بدن (نه 
z=
z=وزن آن) بايد معين کننده وزن ايدهآل ورزشکار باشد. وزن ايدهآل بدن به اين صورت محاسبه ميشود: 
z=
z=توده بدون چربي بدن / درصد چربي ايدهآل - ۱
z=
z= 
z=
z=براي مثال، ورزشکاري ۱۲۰ کيلوگرمي را در نظر بگيريد که پرتاب وزنه انجام ميدهد و در حال حاضر داراي ۲۴ درصد چربي در بدن باشد. وي ميخواهد بداند که چه مقدار چربي بايد 
z=
z=از دست بدهد تا ترکيب چربي بدن او به ۱۵ درصد برسد: 
z=
z= ۰/۲۴×۱۲۰=توده چربي بدن
z=
z= کيلوگرم ۸/۲۸ =
z=
z= ۲۸/۸-۱۲۰=توده بدون چربي بدن
z=
z= کيلوگرم ۲/۹۱=
z=
z= (۰/۱۵-۱): ۹۱/۲=وزن هدف
z=
z= ۰/۸۵: ۹۱/۲=
z=
z= کيلوگرم ۳/۱۰۷=
z=
z=ميزان از دست رفتن دلخواه چربي برابر است با اختلاف وزن هدف با وزن کنوني بدن: 
z=
z= ۱۰۷/۳-۱۲۰=
z=
z= کيلوگرم ۷/۱۲=
z=
z=اگر اين ورزشکار، ۷/۱۲ کيلوگرم از چربي بدن خود را از دست بدهد، وزن بدن جديد او يعني ۲/۹۱ کيلوگرم، داراي ۱۵ درصد چربي خواهد بود. محدوديت متوسط در ميزان دريافت 
z=
z=کالري بهعلاوه افزايش مصرف روزانه چربي باعث از دست رفتن چربي بدن و باعث ماندن توده بدون چرب آن ”Lean tissue“ خواهد شد. 
z=
z=
z=اندازه گيري چين پوستي
z=
z=از ميان معمول ترين روش هاي ساده آنتروپومتري، بايد به اندازه گيري چين پوستي براي تخمين درصد چربي بدن اشاره کرد. در سال ۱۹۳۰، وسيله خاصي به نام کليپر براي 
z=
z=اندازه گيري دقيق چربي زير پوستي در نقاط خاصي از بدن ابداع شد. اساس کار کاليپر، مشابه ميکرومتر است که فاصله بين دو نقطه را محاسبه ميکند. با استفاده از انگشت 
z=
z=شست و انگشت اشاره، چيني از پوست و چربي زير پوستي را گرفته و آن را براي جدا کردن از بافت عضلاني زير بالا ميکشيم. دهانه کاليپر، فشاري معادل ۱۰g/cm3 در محل 
z=
z=تماس با دو لايه پوست و بافت زير پوستي اعمال ميکند. 
z=
z=
z=اندازه گيري چين پوستي با کاليپر
z=
z=۴-۲ ثانيه پس از اعمال فشار کامل کاليپر، ضخامت پوستي به ميلي متر اندازه گيري ميشود. اين زمان اندک، مانع فشرده شدن چين پوستي در دهانه کاليپر خواهد شد. 
z=
z=محلهاي اندازه گيري شامل ناحيه ساب اسکاپولار، عضله سهسر بازو، سوپراايلياک، شکمي و بالاي ران است. در حالي که شخص ايستاده است، ۲ يا ۳ بار اندازه گيري در هر 
z=
z=کدام از نواحي فوق و در سمت راست بدن انجام خواهد شد: 
z=
z= ۱. ناحيه سه سر بازو: يک چين عمودي پوست در قسمت خلفي - مياني - فوقاني بازو اندازه گيري ميشود. اين چين در فاصله ميان نوک شانه و آرنج واقع است. در اين حالت، 
z=
z=آرنج در موقعيتي راست و راحت تر قرار خواهد داشت. 
z=
z= ۲. ناحيه ساب اسکاپولار: چين مايلي درست در زير نوک تحتاني استخوان اسکاپولا اندازه گيري ميشود. 
z=
z= ۳. ستيغ ايلياک (سوپراايلياک): چين پوستي نسبتا مايلي را درست در بالاي استخوان لگن اندازه گيري ميکنيم. 
z=
z= ۴. ناحيه شکمي: يک چين پوستي عمودي را در فاصله ۵/۲ سانتيمتري طرف راست ناف اندازه ميگيريم. 
z=
z= ۵. ناحيه زانو: چين عمودي در قسمت مياني زانو، در دو سوم حد فاصل استخوان کشکک تا لگن اندازه گيري ميشود. 
z=
z= ۶. ناحيه سينهاي: چين مايلي که محور اصلي آن به طرف پستان باشد را در قسمت قدامي چين آگزيلا (هرچه بالاتر) اندازه ميگيريم. 
z=
z= ۷. ناحيه دو سر بازويي: چين عمودي پوست را در قسمت مياني - خلفي - فوقاني بازو اندازه گيري ميکنيم. 
z=
z=براي انجام کار عملي در زمينه تخمين درصد چربي بدن، ميتوان از معادلات زير استفاده کرد. در اين معادلات، حرف A به معني اندازه چين پوستي عضله سه سر (ميليمتر) و 
z=
z=حرف B به معني اندازه چين پوستي ناحيه ساب اسکاپولار (ميليمتر) است. 
z=
z=درصد چربي بدن در زنان جوان ۲۶-۱۷ ساله مساوي است با: 
z=
z=۶/۱۳+ 0/55A+۰/۳۱B
z=
z=
z=درصد چربي بدن در مردان جوان ۲۶-۱۷ ساله مساوي است با: 
z=
z=۱/۴۷+۰/۴۳A+۰/۵۸B
z=
z=
z=در بالغين جوان، حدود نيمي از کل چربي بدن در ناحيه زير پوستي و بقيه آن در احشاء و ساير اعضاء بدن است. با افزايش سن، ميزان چربي موجود در احشاء داخلي پيش از 
z=
z=چربي زير پوستي خواهد شد. بنابراين بايد در افراد مسن تر از معيارهاي خاص وابسته به سن استفاده کرد. 
z=
z=
z=اندازه گيري چگالي بدن
z=
z=به مثال زير توجه کنيد. فردي ۵۰ کيلوگرمي را در نظر بگيريد که در حين غوطهور شدن کامل در آب، ۲ کيلوگرم وزن داشته باشد، براساس قانون ارشميدوس، از دست دادن ۴۸ 
z=
z=کيلوگرم از وزن بدن، معادل ميزان آب جابهجا شده است. حجم آب جابهجا شده را ميتوان بهسادگي اندازه گرفت، چرا که چگالي آب در هر دمايي مشخص است. در اينجا ۴۸ 
z=
z=کيلوگرم معادل ۴۸ ليتر آب (۴۸ هزار سانتي متر مکعب) است. اگر بتوان شخص را در آب با دماي ۲/۳۹ درجه فارنهايت ارزيابي کرد، نيازي به تصحيح چگالي آب نخواهد بود (يک 
z=
z=گرم آب معادل ۱ سانتي متر مکعب در دماي ۲/۳۹ درجه فارنهايت است). البته در عمل، از آب گرم تري استفاده ميشود و لذا بايد تصحيح متناسب براي چگالي آب انجام پذيرد. 
z=
z=چگالي اين فرد با تقسيم وزن بر حجم محاسبه خواهد شد يعني ۴۸۰۰۰ بر ۵۰۰۰۰ که برابر با ۰۴۱۷/۱ گرم بر سانتي متر مکعب خواهد بود. قدم بعدي، تخمين درصد چربي بدن 
z=
z=و نيز توده بافت چربي و بدون چرب بدن است. 
z=
z=بايد توجه داشت چگالي توده چربي (يعني تمام چربي قابل جداسازي از بافت اديپوز و ساير بافت هاي بدن) و توده بدون چربي بدن (شامل بافت هاي باقي مانده بدون چربي و 
z=
z=مواد شيميايي بدن از جمله آب)، حتي در حضور تغييرات وسيع در مقدار چربي کل بدن و نيز اجزاء بدون چربي آن مثل استخوان و عضله ثابت باقي ميماند (چگالي بافت چربي 
z=
z=معادل ۹۰/۰ گرم بر سانتي متر مکعب و بافت بدون چربي معادل ۱/۱ گرم بر سانتي متر مکعب است). چگالي مورد انتظار براي اجزاء بدون چربي بدن در دماي طبيعي بدن (۳۷ 
z=
z=درجه سانتي گراد) معادل مقادير زير است: آب معادل ۹۹۳۷/۰ گرم بر سانتي متر مکعب، مواد معدني ۰۳۸/۳ گرم بر سانتي متر مکعب، پروتيين معادل ۳۴۰/۱ گرم بر سانتي 
z=
z=متر مکعب. با استفاده از معادلهاي که دکتر ويليام از دانشگاه برکلي ابداع کرده است، درصد چربي بدن با استفاده از چگالي بهدست خواهد آمد: (براساس معادله Siri) 
z=
z=۴۵۰- (چگالي بدن:۴۹۵) 
z=
z=در مثال قبل، چگالي فرد معادل ۰۴۷/۱ گرم بر سانتي متر مکعب بود. پس با جاي گذاري در معادله فوق درصد چربي بدن برابر با: 
z=
z=۲۵/۲=۴۵۰-(۱/۰۴۱۷: ۴۵۰) 
z=
z=حال، توده چربي بدن را از اين معادله استخراج ميکنيم: 
z=
z= ۱۰۰/درصد چربي×وزن بدن (kg) 
z=
z= ۰/۲۵۲×۵۰= ۱۲/۶
z=
z= و اما براي توده فاقد چربي بدن داريم: 
z=
z= توده بدن (kg) - وزن بدن (kg) 
z=
z= ۱۲/۶-۵۰= کيلوگرم ۴/۳۷
z=
z=پس در مثال فوق، ۲/۲۵ درصد يا ۶/۱۲ کيلوگرم از وزن پنجاه کيلوگرمي بدن شخص، حاوي چربي و ۴/۳۷ کيلوگرم آن توده بدون چرب بدن خواهد بود. 
z=
z=البته بايد توجه داشت که با توجه به وضعيت گوناگون افراد در گروههاي مختلف، خصوصا از نظر چگالي و ترکيب شيميايي توده بدون چرب بدن، محدوديت هايي براي استفاده از اين روش (مثلا بين سياهپوستان و سفيد پوستان) وجود دارد. اين موضوع، در مورد دختران و پسران در حال رشد هم صدق ميکند، لذا تغييراتي در نحوه محاسبه (برحسب سن و جنس) داده ميشود. 

