لگويى، خلق كرد.

پروردگار ما كه از اول بوده و هميشه خواهد بود، با پروردگارى خود، (موجودات را) آفريد و به وسيله علم بى‏حد خود، (آفرينش خود را) منظم كرد و با استوارى قدرتش همه آنچه را خواست، آفريد و (آنها را) با نور روشنايى شكافت (به وجود آورد) او كسى است كه هيچ كسى نيست كه آفريده‏هاى او را به چيز ديگرى تبديل كند و آنها را تغيير دهد و يا حكم او را تعقيب نمايد و يا دستورش را رد كند و يا از دعوتش فرار نمايد و يا در حكومتش نابودى به وجود آيد و يا براى آن پايانى باشد. او از اول بوده و تا هميشه خواهد بود. بالاتر از هر بالايى و نزديك‏تر از هر نزديكى است. براى مخلوقات خود نورافشانى مى‏كند، بدون اينكه ديده شود و او بسيار بالا ديده مى‏شود، (جايگاه بالايى دارد) همواره مى‏خواهد كه در يگانگى بى‏همتا باشد و به همين دليل با نور خود پنهان شد و در بزرگى خود برترى پيدا كرد و از مخلوقات خود مخفى گشت و به سوى آنان پيامبرانى را فرستاد تا نشان روشنى براى آنها باشند و پيامبران، شاهد (اعمال و رفتار) مردم هستند. آنها را در ميان مردم به عنوان بشارت دهنده و ترساننده مبعوث ساخت تا هر كس نابود (و گمراه) مى‏شود، از روى دليل (و بعد از آن) نابود و گمراه گردد و هر كس زنده (و هدايت) مى‏شود، با دليل زنده و هدايت گردد و بندگان نسبت به آنچه درباره خداوند نمى‏دانستند، بدانند (و در آن بينديشند) و بعد از آن كه او را انكار كردند، به پروردگارى بشناسند و بعد از آن كه شريك آوردند، او را به پروردگارى يگانه بدانند.

5 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِيدِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْعَطَّارُ وَ أَحْمَدُ بْنُ إِدْرِيسَ جَمِيعاً قَالا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ يَحْيَى عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا رَفَعَهُ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع فَقَالَ لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ صِفْ لِي رَبَّكَ حَتَّى كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَأَطْرَقَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ ع مَلِيّاً ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَمْ يَكُنْ لَهُ أَوَّلٌ مَعْلُومٌ وَ لَا آخِرٌ مُتَنَاهٍ وَ لَا قَبْلٌ مُدْرَكٌ وَ لَا بَعْدٌ مَحْدُودٌ وَ لَا أَمَدٌ بِحَتَّى وَ لَا شَخْصٌ فَيَتَجَزَّأَ وَ لَا اخْتِلَافُ صِفَةٍ فَيَتَنَاهَى فَلَا تُدْرِكُ الْعُقُولُ وَ أَوْهَامُهَا وَ لَا الْفِكَرُ وَ خَطَرَاتُهَا وَ لَا الْأَلْبَابُ وَ أَذْهَانُهَا صِفَتَهُ فَتَقُولَ مَتَى وَ لَا بُدِئَ مِمَّا وَ لَا ظَاهِرٌ عَلَى مَا وَ لَا بَاطِنٌ فِيمَا وَ لَا تَارِكٌ فَهَلَّا خَلَقَ الْخَلْقَ فَكَانَ بَدِيئاً بَدِيعاً ابْتَدَأَ مَا ابْتَدَعَ وَ ابْتَدَعَ مَا ابْتَدَأَ وَ فَعَلَ مَا أَرَادَ وَ أَرَادَ مَا اسْتَزَادَ ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ

در روايتى آمده است كه مردى به نزد امام حسن (ع) آمد و عرض كرد: اى فرزند رسول خدا! پروردگار را به گونه‏اى براى من توصيف كن، مثل اينكه او را مى‏بينم. امام حسن (ع) كمى سكوت كردند و سپس سر مبارك را بالا آوردند و فرمودند: ستايش مخصوص خداوندى است كه براى او ابتدايى مشخص نيست و پايانى ختم شده وجود ندارد. نسبت به قبل، درك نمى‏شود و نسبت به بعد محدود نمى‏گردد و انتهايى (به حتى يعنى تا كى) ندارد. (زمان دار نيست). شخص نيست تا مورد تجربه و آزمايش قرار بگيرد و در صفات اختلافى ندارد تا پايانى داشته باشد.

عقل و گمان، فكر و آنچه در آن مى‏گذرد و انديشه و ذهن آن، نمى‏توانند او را درك كنند، تا گفته شود: تا چه موقع هست؟ از چه چيزى (و جايى) شروع نشده و بر چيزى آشكار نشده است (خود را به چيزى نشان نداده است) و در چيزى پنهان نشده است و چيزى را بدون آفريدن، رها نكرده است. مخلوقات را آفريد و او آفريننده نو بود (بدون استفاده از الگوبردارى از چيزى آفريد) هر چه را بوجود آورد، با همان آغاز نمود و با آنچه آغاز نمود، آفريد و هر چه را خواست، انجام داد و آنچه را زياد كرد اراده نمود. اين خدايى است كه پروردگار جهانيان مى‏باشد.

6 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِيدِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الصَّفَّارُ عَنْ عَبَّادِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ التَّوْحِيدِ فَقَالَ هُوَ الَّذِي أَنْتُمْ عَلَيْهِ

ترجمه :

6. سعد بن سعد مى‏گويد: از امام رضا (عليه السلام) درباره توحيد پرسيدم. آن حضرت فرمودند: توحيد، همان است كه شما به آن اعتقاد داريد.

7 أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ هَاشِمٍ وَ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ جَمِيعاً عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً قَالَ هُوَ تَوْحِيدُهُمْ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ

ترجمه :

7. زراره مى‏گويد: از امام صادق (عليه السلام) شنيدم كه درباره سخن خداوند كه فرموده است: هر چيزى كه در آسمان‏ها و زمين وجود دارد با شوق و ناپسندى، در مقابل او تسليم هستند.(7) مى‏فرمايند: اين همان يگانه شمردن خداوند توسط موجودات است.

8 أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ أَخْرَجَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع حُقّاً فَأَخْرَجَ مِنْهُ وَرَقَةً فَإِذَا فِيهَا سُبْحَانَ الْوَاحِدِ الَّذِي لَا إِلَهَ غَيْرُهُ الْقَدِيمِ الْمُبْدِئِ الَّذِي لَا بَدْءَ لَهُ الدَّائِمِ الَّذِي لَا نَفَادَ لَهُ الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ الْخَالِقِ مَا يُرَى وَ مَا لَا يُرَى الْعَالِمِ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ ذَلِكَ اللَّهُ الَّذِي لَا شَرِيكَ لَهُ

ترجمه :

8. ابو بصير مى‏گويد: امام صادق (عليه السلام) جعبه كوچكى را بيرون آورد و از داخل آن ورقه‏اى را خارج ساخت كه در آن نوشته شده بود: پاك است خداى يگانه‏اى كه هيچ خدايى غير از او نيست، هميشه بوده و شروع كننده‏اى است كه نمى‏ميرد، آفريدگار هر چيزى است كه ديده شده و يا ديده نمى‏شود. بدون اينكه چيزى ياد بگيرد، داناى هر چيزى است و اين همان خدايى است كه شريك ندارد.

9 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ الْمُفَسِّرُ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ وَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَيَّارٍ عَنْ أَبَوَيْهِمَا عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الرِّضَا عَن