ف مى‏شود؟ فرمودند: آيا قرآن خوانده‏اى؟ عرض كردم: بله. فرمودند: آيا اين آيه را خوانده‏اى (چشم‏ها، او را درك نمى‏كنند ولى او چشم‏ها را درك مى‏كند.) عرض كردم: بله. فرمودند: ابصار را مى‏شناسيد؟ عرض كردم: بله. فرمودند: آنها چه چيز هستند؟ عرض كردم: منظور، نور چشم‏ها هستند. فرمودند: فكر درون، بيشتر از نور چشمان است. پس انديشه‏ها، او را درك نمى‏كنند، در حالى كه او، انديشه‏ها را درك مى‏كند.

12 حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِمْرَانَ الدَّقَّاقُ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْكُوفِيُّ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْقَاسِمِ أَبِي هَاشِمٍ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرِ بْنِ الرِّضَا ع- لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ فَقَالَ يَا أَبَا هَاشِمٍ أَوْهَامُ الْقُلُوبِ أَدَقُّ مِنْ أَبْصَارِ الْعُيُونِ أَنْتَ قَدْ تُدْرِكُ بِوَهْمِكَ السِّنْدَ وَ الْهِنْدَ وَ الْبُلْدَانَ الَّتِي لَمْ تَدْخُلْهَا وَ لَا تُدْرِكُهَا بِبَصَرِكَ فَأَوْهَامُ الْقُلُوبِ لَا تُدْرِكُهُ فَكَيْفَ أَبْصَارُ الْعُيُونِ

ترجمه :

12. ابو هاشم جعفرى مى‏گويد: از امام رضا (عليه السلام)، درباره آيه (چشم‏ها، او را نمى‏بينند ولى او چشم‏ها را مى‏بيند) پرسيدم. آن حضرت فرمودند: اى ابا هاشم! انديشه درون، از نور چشم دقيق‏تر است. تو با انديشه خود، سند، هند و شهرهايى كه در آن جا نرفته‏اى و با چشم نديده‏اى درك مى‏كنى. پس انديشه درون (خدا) را درك نمى‏كند. پس چگونه چشم‏ها مى‏توانند او را ببينند.

13 حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِمْرَانَ الدَّقَّاقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْكُوفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْبَرْمَكِيِّ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ بَكْرِ بْنِ صَالِحٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْخَزَّازِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ قَالا دَخَلْنَا عَلَى أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا ع فَحَكَيْنَا لَهُ مَا رُوِيَ أَنَّ مُحَمَّداً ص رَأَى رَبَّهُ فِي هَيْئَةِ الشَّابِّ الْمُوفِقِ فِي سِنِّ أَبْنَاءِ ثَلَاثِينَ سَنَةً رِجْلَاهُ فِي خُضْرَةٍ وَ قُلْتُ إِنَّ هِشَامَ بْنَ سَالِمٍ وَ صَاحِبَ الطَّاقِ وَ الْمِيثَمِيَّ يَقُولُونَ- إِنَّهُ أَجْوَفُ إِلَى السُّرَّةِ وَ الْبَاقِي صَمَدٌ فَخَرَّ سَاجِداً ثُمَّ قَالَ سُبْحَانَكَ مَا عَرَفُوكَ وَ لَا وَحَّدُوكَ فَمِنْ أَجْلِ ذَلِكَ وَصَفُوكَ سُبْحَانَكَ لَوْ عَرَفُوكَ لَوَصَفُوكَ بِمَا وَصَفْتَ بِهِ نَفْسَكَ سُبْحَانَكَ كَيْفَ طَاوَعَتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ أَنْ شَبَّهُوكَ بِغَيْرِكَ إِلَهِي لَا أَصِفُكَ إِلَّا بِمَا وَصَفْتَ بِهِ نَفْسَكَ وَ لَا أُشَبِّهُكَ بِخَلْقِكَ أَنْتَ أَهْلٌ لِكُلِّ خَيْرٍ فَلَا تَجْعَلْنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَا تَوَهَّمْتُمْ مِنْ شَيْ‏ءٍ فَتَوَهَّمُوا اللَّهَ غَيْرَهُ ثُمَّ قَالَ نَحْنُ آلُ مُحَمَّدٍ النَّمَطُ الْأَوْسَطُ الَّذِي لَا يُدْرِكُنَا الْغَالِي وَ لَا يَسْبِقُنَا التَّالِي يَا مُحَمَّدُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص حِينَ نَظَرَ إِلَى عَظَمَةِ رَبِّهِ كَانَ فِي هَيْئَةِ الشَّابِّ الْمُوفِقِ وَ سِنِّ أَبْنَاءِ ثَلَاثِينَ سَنَةً يَا مُحَمَّدُ عَظُمَ رَبِّي وَ جَلَّ أَنْ يَكُونَ فِي صِفَةِ الْمَخْلُوقِينَ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ مَنْ كَانَتْ رِجْلَاهُ فِي خُضْرَةٍ قَالَ ذَاكَ مُحَمَّدٌ ص كَانَ إِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ بِقَلْبِهِ جَعَلَهُ فِي نُورٍ مِثْلِ نُورِ الْحُجُبِ حَتَّى يَسْتَبِينَ لَهُ مَا فِي الْحُجُبِ إِنَّ نُورَ اللَّهِ مِنْهُ اخْضَرَّ مَا اخْضَرَّ وَ مِنْهُ احْمَرَّ مَا احْمَرَّ وَ مِنْهُ ابْيَضَّ مَا ابْيَضَّ وَ مِنْهُ غَيْرُ ذَلِكَ يَا مُحَمَّدُ مَا شَهِدَ بِهِ الْكِتَابُ وَ السُّنَّةُ فَنَحْنُ الْقَائِلُونَ بِهِ

ترجمه :

13. ابراهيم بن محمد خزاز و محمد بن حسين مى‏گويند: به نزد امام رضا (عليه السلام) رفتيم و براى آن حضرت، داستانى كه شنيده بوديم، بيان كرديم. (داستان اين بود كه) حضرت محمد (عليه السلام) در سن سى سالگى، پروردگار خود را به صورت جوانى خوش اندام ديده كه در سبزه‏ها قدم گذاشته بود عرض كردم: هشام بن سالم، صاحب طاق و ميثمى مى‏گويند: خداوند (به شكل انسان است كه) تا ناف، خالى و بقيه بدن، پر است. (منظور اين است كه بالا تنه، لاغر و پايين تنه، چاق است.) در اين هنگام امام (عليه السلام)، به سجده رفتند. سپس فرمودند: (پروردگارا!) تو پاك و منزه هستى و كسى تو را نشناخته است و تو را يگانه ندانسته‏اند. به همين دليل تو را توصيف كردند.

(پروردگارا!) تو پاك و منزه هستى و اگر تو را مى‏شناختند، به طور يقين همان طورى كه خودت را وصف كرده‏اى، توصيف مى‏كردند. تو، پاك و منزه هستى، پس چگونه به آنها فرصت مى‏دهى كه تو را به ديگران تشبيه كنند. پروردگارا! من تو را به جز اوصافى كه براى خودت شمرده‏اى، توصيف نمى‏كنم و تو را به مخلوقت، شبيه نمى‏نمايم. تو، شايسته هر نيكى هستى، پس مرا از گروه ستمكاران قرار مده. سپس آن حضرت رو به ما كردند و فرمودند: آن چه به خداوند توهم كرديد و به خيالتان آمد، خداوند را غير از آن بدانيد و فرمودند: ما خاندان حضرت محمد (صلى الله عليه و آله و سلم) ميانه رو هستيم كه متجاوزان ما را درك نمى‏كنند و عقب افتاده‏ها، بر ما مقدم نمى‏شوند. اى محمد! زمانى كه رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم)، مى‏خواستند به بزرگى پروردگارش نگاه كنند، به شكل جوانى خوش رو و در سن سى سال بودند. اى محمد! پروردگار من بزرگ است و بزرگ‏تر از آن است كه صفت آفريده شدگانش را داشته باشد. عرض كردم: فداى شما شوم! كسى كه با دو پايش در سبزه است، كيست؟ فرمودند: حضرت محمد (صلى الله عليه و آله و سلم) است. زمانى كه با قلبش به خداوند نگاه مى‏كند، او را در نور قرار مى‏دهد، مثل نورى كه پشت پرده است، تا زمانى كه براى او معلوم شود كه پشت پرده چه كسى است. نور خداوند، گاهى اوقات سبز تيره و گاهى قرمز پر رنگ و گاهى سفيد شديد و گاهى رنگ ديگرى دارد. اى محمد! ما به چيزى اعتقاد داريم كه در قرآن و روايات به آن شهادت داده شده است.

14 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عِصَامٍ الْكُلَيْنِيُّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ الْكُلَيْنِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ وَ غَيْرِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْجَعْفَرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ