 مُحْدَثَةٌ لَيْسَتْ بِأَزَلِيَّةٍ كَانَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَا مُتَكَلِّمَ

ترجمه :

1. ابو بصير مى‏گويد: از امام صادق (عليه السلام) شنيدم كه مى‏فرمود: پروردگار ما، هميشه بود. و زمانى كه معلومى وجود نداشت، علم، ذات او بود، و زمانى كه شنيدنى در كار نبود، شنيدن ذات او بود، و زمانى كه چيز ديدنى وجود نداشت، ديدن، ذات او بود و زمانى كه مغلوبى وجود نداشت، قدرت، ذات او بود و زمانى كه اشياء به وجود آمدند و معلوم محقق شد، علمش بر معلوم، شنيدنش بر شنيدنى، بينايى او بر ديدنى و قدرتش بر مغلوب شده، قرار گرفت.

ابو بصير مى‏گويد: به آن حضرت عرض كردم: آيا خداوند هميشه متكلم بوده است؟

فرمودند: كلام، سخنى ايجاد شده است كه ازلى نمى‏باشد و خداوند، بود در حالى كه متكلمى نبود.

2 حَدَّثَنَا أَبِي رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ سَهْلٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقُلْتُ لَمْ يَزَلِ اللَّهُ يَعْلَمُ قَالَ أَنَّى يَكُونُ يَعْلَمُ وَ لَا مَعْلُومَ قَالَ قُلْتُ فَلَمْ يَزَلِ اللَّهُ يَسْمَعُ قَالَ أَنَّى يَكُونُ ذَلِكَ وَ لَا مَسْمُوعَ قَالَ قُلْتُ فَلَمْ يَزَلْ يُبْصِرُ قَالَ أَنَّى يَكُونُ ذَلِكَ وَ لَا مُبْصَرَ قَالَ ثُمَّ قَالَ لَمْ يَزَلِ اللَّهُ عَلِيماً سَمِيعاً بَصِيراً ذَاتٌ عَلَّامَةٌ سَمِيعَةٌ بَصِيرَةٌ

ترجمه :

2. حماد بن عيسى مى‏گويد: از امام صادق (عليه السلام) پرسيدم: آيا خداوند هميشه مى‏دانست؟ فرمود: معلومى نبود، (اما) او مى‏دانست. عرض كردم: آيا هميشه مى‏شنيد؟ فرمودند: شنيدنى وجود نداشت (اما) او مى‏شنيد. عرض كردم: آيا هميشه مى‏ديد؟ فرمودند: ديدنى نبود (اما) او مى‏ديد. سپس فرمود: خداوند هميشه دانا، شنوا و بينا، صاحب دانايى، شنوايى و بينايى بود. (پس قبل از اين كه كسى باشد كه بشنود و ببيند، او شنوا و بينا بوده است.)

3 حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِمْرَانَ الدَّقَّاقُ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْكُوفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْبَرْمَكِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْكُوفِيُّ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا عَلِيَّ بْنَ مُوسَى ع يَقُولُ لَمْ يَزَلِ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى عَلِيماً قَادِراً حَيّاً قَدِيماً سَمِيعاً بَصِيراً فَقُلْتُ لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَمْ يَزَلْ عَالِماً بِعِلْمٍ وَ قَادِراً بِقُدْرَةٍ وَ حَيّاً بِحَيَاةٍ وَ قَدِيماً بِقِدَمٍ وَ سَمِيعاً بِسَمْعٍ وَ بَصِيراً بِبَصَرٍ فَقَالَ ع مَنْ قَالَ ذَلِكَ وَ دَانَ بِهِ فَقَدِ اتَّخَذَ مَعَ اللَّهِ آلِهَةً أُخْرى‏ وَ لَيْسَ مِنْ وَلَايَتِنَا عَلَى شَيْ‏ءٍ ثُمَّ قَالَ ع لَمْ يَزَلِ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلِيماً قَادِراً حَيّاً قَدِيماً سَمِيعاً بَصِيراً لِذَاتِهِ تَعَالَى عَمَّا يَقُولُ الْمُشْرِكُونَ وَ الْمُشَبِّهُونَ عُلُوّاً كَبِيراً

ترجمه :

3. حسين بن خالد مى‏گويد: از امام رضا (عليه السلام) شنيدم كه مى‏فرمود: خداوند هميشه دانا، توانا و زنده، موجود، شنوا و بينا بوده است. عرض كردم: اى فرزند رسول خدا! گروهى مى‏گويند: خداوند، هميشه به علم دانا، به قدرت توانا، به زنده بودن زنده، به بودن (از ازل) بوده، به گوش شنوا و به چشم بينا است. (يعنى براى خداوند، ابزارى براى ديدن و شنيدن و دانايى تصور مى‏كنند.) حضرت فرمودند: كسى كه چنين سخنى بگويد و نسبت به آن معتقد باشد، همراه خداى (يكتا) خداى ديگر را گرفته است و از ولايت ما، بهره‏اى نبرده است. سپس فرمودند: خداوند هميشه در ذات خود، دانا، توانا، زنده، موجود، شنوا و بينا است و از آن چه مشركان و تشبيه كنندگان (او به چيزهاى ديگر) مى‏گويند بزرگ‏تر است.

4 حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ زِيَادِ بْنِ جَعْفَرٍ الْهَمَدَانِيُّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هَارُونَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ قَالَ سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ التَّوْحِيدِ فَقَالَ هُوَ عَزَّ وَ جَلَّ مُثْبَتٌ مَوْجُودٌ لَا مُبْطَلٌ وَ لَا مَعْدُودٌ وَ لَا فِي شَيْ‏ءٍ مِنْ صِفَةِ الْمَخْلُوقِينَ وَ لَهُ عَزَّ وَ جَلَّ نُعُوتٌ وَ صِفَاتٌ فَالصِّفَاتُ لَهُ وَ أَسْمَاؤُهَا جَارِيَةٌ عَلَى الْمَخْلُوقِينَ مِثْلُ السَّمِيعِ وَ الْبَصِيرِ وَ الرَّءُوفِ وَ الرَّحِيمِ وَ أَشْبَاهِ ذَلِكَ وَ النُّعُوتُ نُعُوتُ الذَّاتِ لَا تَلِيقُ إِلَّا بِاللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ اللَّهُ نُورٌ لَا ظَلَامَ فِيهِ وَ حَيٌّ لَا مَوْتَ لَهُ وَ عَالِمٌ لَا جَهْلَ فِيهِ وَ صَمَدٌ لَا مَدْخَلَ فِيهِ رَبُّنَا نُورِيُّ الذَّاتِ حَيُّ الذَّاتِ عَالِمُ الذَّاتِ صَمَدِيُّ الذَّاتِ

ترجمه :

4. هارون بن عبدالملك مى‏گويد: از امام صادق (عليه السلام) درباره توحيد (يگانگى خداوند) سؤال شد. آن حضرت فرمودند: او، ثابت شده و موجود است نه اين كه باطل و شمرده شده باشد و هيچ سفتى از مخلوقات، در او نيست و براى او ويژگى‏ها و صفات وجود دارد. پس صفات و اسم‏هاى آن صفات، در مخلوقات او، مثل شنوا، بينا، مهربانى، رحيميت و مانند آن. صفات (الهى) صفات ذات است كه به جز بر خداى متعال، (به موجود ديگرى) شايسته نيست. خداوند، نورى است كه در آن تاريكى وجود ندارد، و زنده‏اى است كه مرگ در او نيست، و دانايى است كه نادانى در او وجود ندارد، و بى‏نيازى است كه چيزى در او دخالت ندارد. پروردگار ما، ذاتا زنده، دانا و بى‏نياز است.

5 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ مَاجِيلَوَيْهِ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنِي عَمِّي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي الْقَاسِمِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ الْخَزَّازِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى كَانَ وَ لَا شَيْ‏ءَ غَيْرُهُ نُوراً لَا ظَلَامَ فِيهِ وَ صَادِقاً لَا كَذِبَ فِيهِ وَ عَالِماً لَا جَهْلَ فِيهِ وَ حَيّاً لَا مَوْتَ فِيهِ وَ كَذَلِكَ هُوَ الْيَوْمَ وَ كَذَلِكَ لَا يَزَالُ أَبَداً

ترجمه :

5. جابر از امام باقر (عليه السلام) نقل مى‏كند كه آن حضرت فرمودند: خداوند متعال بود، زمانى كه غير او چيزى نبود. نورى بود كه در او تاريكى نبود، و راستگويى بود كه دروغى در او نبود، و دانايى بود كه نادانى در او نبود، و زنده‏اى بود كه مرگ در او نبود، و امروز نيز چنين است و براى هميشه، 