الصواب و أنت طفل أمرد

. يقول ما زلت تتكلم بالعلم قبل أن يوحى إليك و أنت طفل كما قال‏

إبراهيم ع و هو صغير لقومه- إِنِّي بَرِي‏ءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ و كما تكلم عيسى ع في المهد فقال- إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ الْكِتابَ وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا. وَ جَعَلَنِي مُبارَكاً أَيْنَ ما كُنْتُ الآية. و لأبي طالب في رسول الله ص مثل ذلك في قصيدته اللامية حين يقول-




و ما مثله في الناس سيد معشر		 إذا قايسوه عند وقت التحاصل
فأيده رب العباد بنوره		 و أظهر دينا حقه غير زائل

و يقول فيها-





و أبيض يستسقى الغمام بوجهه		 بيع اليتامى عصمة للأرامل
تطيف به الهلاك من آل هاشم		 فهم عنده في نعمة و فواضل
و ميزان صدق لا يخيس شعيرة		 و ميزان عدل وزنه غير عائل

ترجمه :

4. عيسى بن راشد از امام محمد باقر (عليه السلام) دباره سخن خداوند كه فرموده است: مثل جا چراغى كه در آن چراغ است فرمودند: جا چراغى، نور دانش در سينه حضرت محمد (صلى الله عليه و آله و سلم) است؛ شيشه شفاف مثل اين است كه ستاره درخشانى مى‏باشد كه از آن درخت مبارك، روشن مى‏شود. (آن حضرت در قسمتى از اين روايت فرمودند:) آن درخت، نه شرقى و نه غربى است و فرمودند: نه يهودى و نه مسيحى مى‏باشد نزديك است كه روغن آن نور دهد، اگر چه به آتش نرسيده باشد. و فرمودند: نزديك است كه دانشمندى از خاندان حضرت محمد (صلى الله عليه و آله و سلم) قبل از آن كه سؤال شود، سخن بگويد. نورى بر روى نور يعنى امامى كه با نور دانش و حكمت يكى پس از ديگرى تأييد مى‏شود كه از زمان حضرت آدم (عليه السلام) تا روز قيامت ادامه دارد.

پس امامان همان جانشينانى هستند كه خداوند آنها را خليفه‏هاى خود در زمين و نشانه‏هاى خود بر مخلوقاتش قرار داده است،

به طورى كه زمين در هر زمانى از وجود امامى از ميان امامان خالى نمى‏باشد و اين بر درستى سخن ابوطالب در مورد رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) دلالت مى‏كند كه گفته است: تو محمد مورد اطمينان هستى كه استوار، سردمدار و سرور براى سروران مى‏باشى كه آن سروران خودشان داراى كرامت و حلال زاده هستند. تو خوشبختى از ميان خوشبخت‏ها مى‏باشى كه افراد داشته‏اند. به طور يقين من، تو را در سخن راستگو مى‏دانم كه هميشه در سخن گفتن راست گفته‏اى در حالى كه كودكى خردسال بودى.

(آن حضرت در ادامه) مى‏فرمايد: قبل از آن كه به شما وحى شود، بر اساس دانش سخن مى‏گفتى، در حالى كه خردسال بودى، همان طور كه حضرت ابراهيم (عليه السلام) در زمان كودكى به قوم خود فرمود: من از آن چه شما شرك مى‏ورزيد، بيزار هستم.(26) و همان طور كه حضرت عيسى (عليه السلام) در گهواره سخن گفت و فرمود: من بنده خدا هستم كه كتاب (انجيل) را به من داده و مرا پيامبر و هر جا هستم مبارك قرار داد.(27)

و ابوطالب در مورد رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) مثل همين موضوع را در قصيده لاميه آورده است كه مى‏گويد: مانند او (حضرت محمد (صلى الله عليه و آله و سلم)) سرور انسان و جنيان نيست، در آن هنگامى كه زمان جمع شدن همه، با او مقايسه شوند. پس خداى بندگان، او را با نور خود حمايت كرده و دين بر حق خود و پايان‏ناپذير را آشكار ساخت و در همان قصيده لاميه مى‏گويد: او، سفيد رويى است كه به خاطر آبرويى (كه نزد خدا دارد) از ابرها، باران خواسته مى‏شود و بهار يتيمان و پناه بيوه زنان است. افراد نا اميد از خاندان هاشم به دور او جمع شوند و آنها نزد آن حضرت در نعمت و امكانات به سر مى‏برند و ايشان ترازوى راستى است كه به اندازه وزن جو (هم) كم نمى‏كند و ترازوى عدالتى است كه در وزنش انحرافى وجود ندارد.

5 حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَرَّاقُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ الْجَبَلِيِّ عَنِ الْخَطَّابِ بْنِ عُمَرَ وَ مُصْعَبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْكُوفِيِّينَ عَنْ جَابِرِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فَالْمِشْكَاةُ صَدْرُ نَبِيِّ اللَّهِ ص فِيهِ الْمِصْبَاحُ وَ الْمِصْبَاحُ هُوَ الْعِلْمُ فِي الزُّجَاجَةِ وَ الزُّجَاجَةُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ عِلْمُ النَّبِيِّ ص عِنْدَهُ

ترجمه :

5. جابر بن يزيد از امام محمد باقر (عليه السلام) درباره سخن خداوند كه فرموده است: خداوند نور آسمان‏ها و زمين است (به طورى كه) حكايت نور او مانند جا چراغى است نقل مى‏كند كه آن حضرت فرمودند: (منظور از) جا چراغى سينه رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) است كه در آن چراغى مى‏باشد و چراغ، همان دانش در شيشه مى‏باشد و شيشه، امير مؤمنان (عليه السلام) است و دانش پيامبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم) نزد آن حضرت مى‏باشد.

16. باب تفسير قول الله عز و جل نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمْ‏
16. درباره تفسير سخن خداوند كه فرموده است: خداوند را فراموش كردند، خداوند نيز آنها را فراموش كرد

1 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عِصَامٍ الْكُلَيْنِيُّ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ الْكُلَيْنِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَعْرُوفُ بِعَلَّانٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو حَامِدٍ عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْقَاسِمِ الرَّقَّامِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَخِيهِ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَأَلْتُ الرِّضَا عَلِيَّ بْنَ مُوسَى ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمْ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَا يَنْسَى وَ لَا يَسْهُو وَ إِنَّمَا يَنْسَى وَ يَسْهُو الْمَخْلُوقُ الْمُحْدَثُ أَ لَا تَسْمَعُهُ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ وَ ما كانَ رَبُّكَ نَسِيًّا وَ إِنَّمَا يُجَازِي مَنْ نَسِيَهُ وَ نَسِيَ لِقَاءَ يَوْمِهِ بِأَنْ يُنْسِيَهُمْ أَنْفُسَهُمْ كَمَا قَالَ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ وَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ- فَالْيَوْمَ نَنْساهُمْ كَما نَسُوا لِقاءَ يَوْمِهِمْ هذا أَيْ نَتْرُكُهُمْ كَمَا تَرَكُوا الِاسْتِعْدَادَ لِلِقَاءِ يَوْمِهِمْ هَذَا

قال مصنف هذا الكتاب رضي الله عنه قوله نتركهم أي لا نجعل لهم ثواب من كان يرجو لقاء يومه لأن الترك لا يجوز على الله عز و جل و أما قول الله عز و جل- وَ تَرَكَهُمْ فِي ظُلُماتٍ لا يُبْصِرُونَ أي لم يعاجلهم بالعقوبة و أمهلهم ليتوبوا

ترجمه :

1. عبد العزيزبن مسلم مى‏گويد: از امام رضا (عليه السلام) درباره سخن خداوند پرسيدم كه فرموده است: خداوند را فراموش كردند، خداوند نيز آنها را فرموش كرد. آن حضرت فرمودند: حقيقتا خداوند فراموش و ا